Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την πορεία της ρύθμισης οφειλών των ασφαλισμένων που επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν, καθώς η θεσμοθετημένη πρωτοβουλία για τη διευκόλυνση των ελεύθερων επαγγελματιών και των αγροτών καταγράφει εξαιρετικά περιορισμένη απήχηση στην πράξη. Παρά το γεγονός ότι το ανώτατο όριο χρέους για την υπαγωγή στη διαδικασία αυξήθηκε το 2023 στα 30.000 ευρώ για τους μη μισθωτούς και στα 10.000 ευρώ για τους αγρότες, το μέτρο φαίνεται πως δεν «τρέχει» στην αγορά, παραμένοντας ουσιαστικά ανενεργό για τη μεγάλη πλειονότητα των εγκλωβισμένων ασφαλισμένων.
Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, βασικό «αγκάθι» και κύρια αιτία για τη χαμηλή διείσδυση της ρύθμισης αποτελεί η αυστηρή προϋπόθεση για τη συντονισμένη συναίνεση στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Η απαίτηση να ανοιχτούν οι τραπεζικοί λογαριασμοί των υποψηφίων συνταξιούχων, σε συνδυασμό με την ενδελεχή εξέταση των συνολικών καταθέσεών τους, λειτουργεί αποτρεπτικά. Ετσι, πάρα πολλοί οφειλέτες προτιμούν να παραμείνουν εκτός της διαδικασίας συνταξιοδότησης, παρά να επιτρέψουν τον πλήρη και αναλυτικό έλεγχο των χρηματοοικονομικών τους στοιχείων από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ επιβεβαιώνουν την ιδιαίτερα χαμηλή αποτελεσματικότητα του υφισταμένου θεσμικού πλαισίου (ν. 5078/2023). Σε χρονικό διάστημα που ξεπερνά πλέον τα δυόμισι έτη εφαρμογής, έχουν υποβληθεί συνολικά μόλις 12.377 αιτήματα υπαγωγής. Από το σύνολο αυτό, εγκρίθηκαν 7.345 αιτήσεις (ποσοστό 59,34%), ενώ 3.160 αιτήματα (ποσοστό 25,53%) απορρίφθηκαν. Παράλληλα, υπάρχει ένας σημαντικός όγκος από 1.872 αιτήσεις οι οποίες παραμένουν ακόμη σε κατάσταση εκκρεμότητας.
Τα μεγέθη αυτά έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος, όπως αυτές αποτυπώνονται στις επίσημες εκθέσεις του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ). Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία, 328.701 μητρώα οφειλετών (φυσικά και νομικά πρόσωπα) διατηρούν χρέη άνω των 30.000 ευρώ προς την Κοινωνική Ασφάλιση και σχεδόν οι μισοί από αυτούς –συγκεκριμένα 154.214 οφειλέτες ή ποσοστό 46,01%– κινούνται στη ζώνη οφειλών μεταξύ 30.000 και 50.000 ευρώ, δηλαδή πάρα πολύ κοντά στο υφιστάμενο ανώτατο όριο της ρύθμισης. Ωστόσο, η ανταπόκριση των ασφαλισμένων παραμένει ελάχιστη.
Oσοι, πάντως, επιλέγουν να συναινέσουν στην άρση του απορρήτου και να ενταχθούν στη θεσμοθετημένη διαδικασία καλούνται να αντιμετωπίσουν αυστηρούς οικονομικούς όρους. Η διαδικασία προβλέπει παρακράτηση 60% της μηνιαίας σύνταξης, έως ότου η συνολική οφειλή υποχωρήσει από τα 30.000 ευρώ στα 20.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και από τα 10.000 ευρώ στα 6.000 ευρώ για τους αγρότες. Αφού επιτευχθεί η απαιτούμενη απομείωση του χρέους, το υπολειπόμενο ποσό αποπληρώνεται σε έως 60 μηνιαίες δόσεις, με το ελάχιστο ποσό της δόσης να ορίζεται στα 50 ευρώ.
Η αδυναμία αποτελεσματικής αξιοποίησης της ρύθμισης δημιουργεί οξύ κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα. Εκτιμάται ότι έως και 300.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες παραμένουν εγκλωβισμένοι. Στην πλειονότητά τους, μάλιστα, βάσει εκτιμήσεων από ειδικούς της κοινωνικής ασφάλισης, έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα ηλικιακά όρια και τις απαραίτητες ημέρες ασφάλισης, όμως αδυνατούν να λάβουν τη σύνταξή τους λόγω των συσσωρευμένων οφειλών, με αποτέλεσμα πολλοί να κατατάσσονται πλέον στους υπερήλικες χωρίς κανένα εισόδημα.
Για την αντιμετώπιση αυτού του αδιεξόδου, η Ενωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ) προτείνει τη διαγραφή των παλαιών οφειλών και όλων των προσαυξήσεων, την αύξηση του πλαφόν στα 50.000 ευρώ για όλες τις κατηγορίες οφειλετών, καθώς και την ολική επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων για τις οφειλές προς τον ΕΦΚΑ.
moneyreview.gr