Τα λιθόστρωτα μονοπάτια αποτελούν διαχρονικά έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς πυλώνες της παραδοσιακής ελληνικής υποδομής. Για αιώνες, εξαιτίας της ορεινής μορφολογίας, της γεωγραφικής απομόνωσης και της αργής ανάπτυξης του οδικού δικτύου, τα ξερολιθικά καλντερίμια λειτούργησαν ως η βασική αρτηρία χερσαίας μετακίνησης για ανθρώπους και ζώα. Οι κατασκευές αυτές δεν υπήρξαν απλοί διάδρομοι, αλλά καρπός βαθιάς εμπειρικής τεχνογνωσίας που πάντρευε τη μηχανική αντοχή με τη συνετή διαχείριση των πόρων.
Σύμφωνα με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), η πρόσφατη άνοδος του τουρισμού υπαίθρου επανέφερε τα μονοπάτια στο προσκήνιο. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αποκατάστασης γίνονταν συχνά ευκαιριακά, χωρίς επιστημονικές προδιαγραφές. Η εκτεταμένη χρήση σκυροδέματος και τσιμεντοκονιαμάτων αλλοίωσε την ιστορική φυσιογνωμία των μνημείων.
Σε μια περίοδο που η κλιματική κρίση επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητες, το ΤΕΕ θέτει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο της νέας Τεχνικής Οδηγίας (ΤΟΤΕΕ) με τίτλο «Αειφόρος κατασκευή, αποκατάσταση και συντήρηση λιθόστρωτων επιστρώσεων στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα».
Από τη φυσική αποστράγγιση στον βιώσιμο σχεδιασμό
Τα παλιά καλντερίμια ακολουθούσαν τις φυσικές κλίσεις του εδάφους διοχετεύοντας τα όμβρια ύδατα μέσω επιτόπιας διήθησης, αποτρέποντας τη διάβρωση. Τη δεκαετία του 1960, η έλευση της ασφάλτου περιθωριοποίησε αυτούς τους δρόμους, αφήνοντας χιλιάδες χιλιόμετρα να καταστραφούν από τη βλάστηση και τις κατολισθήσεις. Σήμερα, η επιστήμη αναγνωρίζει ότι οι αρχές της ξερολιθιάς ενσωματώνουν τα θεμέλια του σύγχρονου βιώσιμου σχεδιασμού και της κυκλικής οικονομίας.
Αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς
Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, τόνισε χαρακτηριστικά: «Τα λιθόστρωτα μονοπάτια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτισμικής μας κληρονομιάς και ταυτόχρονα μια μορφή πράσινης υποδομής με ουσιαστική συμβολή στην προστασία του περιβάλλοντος και στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Με τη νέα αυτή Τεχνική Οδηγία, το ΤΕΕ θέτει για πρώτη φορά ενιαίες, τεκμηριωμένες προδιαγραφές για την αποκατάσταση και τη νέα κατασκευή λιθόστρωτων επιστρώσεων στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα».
Τι προβλέπει η νέα ΤΟΤΕΕ
Το κείμενο εκπονήθηκε από εξειδικευμένη ομάδα εργασίας του ΤΕΕ σε συνεργασία με την ομάδα «Μπουλούκι». Η οδηγία εστιάζει σε τέσσερις άξονες και απευθύνεται σε παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους και υπαίθρια μονοπάτια, καλύπτοντας ένα χρόνιο θεσμικό κενό για μηχανικούς και ΟΤΑ. Η δημόσια διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026.
*Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
Newsbomb.gr