Με τις συντάξεις να βρίσκονται πολύ ψηλά στην πολιτική ατζέντα, ενόψει και των κυβερνητικών εξαγγελιών από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι αυξήσεις θα δοθούν από το κράτος, αλλά και τι μπορούν οι ίδιοι οι ασφαλισμένοι να κάνουν ώστε να περιορίσουν τις απώλειες και να εξασφαλίσουν υψηλότερη σύνταξη.
Η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη: οι συντάξεις για μεγάλο μέρος των δικαιούχων παραμένουν χαμηλές. Ακόμη και μικρές διαφοροποιήσεις στον χρόνο ασφάλισης ή στον τρόπο εξόδου από την εργασία, όμως, μπορούν να μεταφραστούν σε σημαντικές διαφορές στο μηνιαίο εισόδημα.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΝΥΠΕΚΚ παρουσιάζει έξι κινήσεις που συνδυαστικά ή μεμονωμένα, μπορούν να κάνουν όσοι βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση ή σχεδιάζουν εγκαίρως την έξοδό τους.
Η πρώτη αφορά την αναγνώριση και εξαγορά πλασματικών ετών. Πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών ασφάλισης όσο και για την αύξηση του τελικού ποσού της σύνταξης. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου επτά στους δέκα ασφαλισμένους αξιοποιούν τον θεσμό της αναγνώρισης πλασματικού χρόνου προκειμένου να βγουν νωρίτερα στη σύνταξη.
Στα αναγνωριζόμενα διαστήματα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι σπουδές, η στρατιωτική θητεία, τα τέκνα, η ανεργία ή ασθένεια, κενά ασφάλισης και εκπαιδευτικές άδειες, με τα ανώτατα όρια να διαφοροποιούνται ανά κατηγορία ασφαλισμένου.
Ιδιαίτερο βάρος έχει η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης, καθώς για όσους πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις αποτελεί βασικό δρόμο για πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος. Η εξαγορά, πάντως, έχει κόστος. Για τους μισθωτούς υπολογίζεται στο 20% των μηνιαίων αποδοχών, ενώ μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ, από την 1η Απριλίου 2026, το ελάχιστο μηνιαίο κόστος ανέρχεται σε 184 ευρώ.
Η δεύτερη κρίσιμη παράμετρος είναι ο συνολικός χρόνος ασφάλισης. Τα τελευταία χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ποσοστό αναπλήρωσης αυξάνεται αισθητά στην περιοχή μεταξύ 36 και 40 ετών. Σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ, στα 36 έτη ασφάλισης, το ποσοστό αναπλήρωσης φθάνει το 39,81%, ενώ στα 40 έτη διαμορφώνεται στο 50%. Αντίθετα, μετά τα 40 χρόνια η προσαύξηση περιορίζεται σημαντικά, στο 0,5% για κάθε επιπλέον έτος.
Τρίτο σημείο είναι η αποφυγή, όπου αυτό είναι εφικτό, της μειωμένης σύνταξης στα 62. Η επιλογή μπορεί να έχει μόνιμο κόστος, καθώς η μείωση της εθνικής σύνταξης υπολογίζεται σε 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται μέχρι το όριο ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης, με τη συνολική περικοπή να μπορεί να φθάσει το 30%.
Τα ποσά του 2026 δείχνουν με παραστατικό τρόπο το μέγεθος της διαφοράς: για 20 έτη ασφάλισης η μειωμένη εθνική σύνταξη ανέρχεται σε 312,81 ευρώ, ενώ για 15 έτη σε 281,52 ευρώ.
Εξίσου σημαντική είναι η 4η κίνηση, η επιδίωξη θεμελίωσης δικαιώματος με 20 χρόνια ασφάλισης αντί των 15, όταν αυτό είναι εφικτό. Το 2026 η εθνική σύνταξη για 20 έτη ανέρχεται σε 446,86 ευρώ, ενώ για 15 έτη περιορίζεται στα 402,18 ευρώ. Για τα ενδιάμεσα έτη εφαρμόζεται αντίστοιχη μείωση, γεγονός που καθιστά ακόμη και την τελευταία περίοδο πριν από τη συνταξιοδότηση ιδιαίτερα κρίσιμη.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολη για τους συνταξιούχους με αναπηρία. Αυτούς αφορά η 5η κίνηση, καθώς η εθνική σύνταξη διαφοροποιείται ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας: από 178,73 ευρώ για ποσοστό έως 49,99%, φθάνει στα 446,86 ευρώ για ποσοστό 80% και άνω.
Αναλυτικά, οι ενδιαφερόμενοι τής συγκεκριμένης κατηγορίας πρέπει να γνωρίζουν ότι στις συντάξεις αναπηρίας ο ν. 4387/2016 ορίζει ότι στους συνταξιούχους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη λόγω ανικανότητας με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως και 79,99%, χορηγείται το 75% της Εθνικής Σύνταξης και με ποσοστό αναπηρίας από 50% έως και 66,99%, χορηγείται το 50% αυτής.
Στους συνταξιούχους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη λόγω ανικανότητας με ποσοστό αναπηρίας έως 49,99%, χορηγείται το 40% της Εθνικής Σύνταξης.
Μόνο στους συνταξιούχους με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω, χορηγείται το πλήρες ποσό. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του «Ήλιος», για τον Ιούλιο 2026, το σύνολο σχεδόν των αναπήρων-συνταξιούχων ανήκει στην κατηγορία των «φτωχών συνταξιούχων» («poor pensioners»). Πιο συγκεκριμένα, η μέση δαπάνη για κύρια αναπηρική σύνταξη τον Ιούλιο 2026 ήταν 644,82 ευρώ μεικτά και για επικουρική αναπηρική ήταν 137,12 ευρώ μεικτά.
Τέλος, μεγάλη προσοχή απαιτείται, από όλους, η σωστή προετοιμασία συνταξιοδοτικού φακέλου. Πρόκειται για την 6η και ίσως την πλέον κρίσιμη κίνηση. Η έγκαιρη συγκέντρωση όλων των απαραίτητων δικαιολογητικών, ο ακριβής έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού και η σωστή αποτύπωση των ετών ασφάλισης και των τυχόν πλασματικών χρόνων μπορούν να αποτρέψουν καθυστερήσεις, λάθη ή απώλεια δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται πριν από την οριστική υποβολή της αίτησης, καθώς τυχόν παραλείψεις ή εσφαλμένα στοιχεία μπορεί να επηρεάσουν τόσο τον χρόνο απονομής όσο και το τελικό ποσό της σύνταξης. Για τον λόγο αυτό, ο συνταξιοδοτικός φάκελος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κρίσιμο οικονομικό «κεφάλαιο» του ασφαλισμένου.
Τα στοιχεία αυτά εξηγούν και γιατί η συζήτηση για τις συντάξεις έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος ενόψει ΔΕΘ. Η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να αναζητά παρεμβάσεις που θα δώσουν άμεση εισοδηματική ανάσα, καθώς οι συνταξιούχοι αποτελούν μία από τις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται άμεσα από την άνοδο του κόστους ζωής.
Τα στοιχεία του «Ήλιος» άλλωστε είναι αποκαλυπτικά και σε αυτό το επίπεδο. Τον Ιούνιο, η μέση κύρια σύνταξη διαμορφώθηκε στα 866,40 ευρώ μεικτά (814 ευρώ καθαρά), η μέση επικουρική στα 196 ευρώ (184,5 ευρώ καθαρά) και το μέσο μέρισμα στα 115,99 ευρώ.
Μόλις το 42,74% των κύριων συντάξεων γήρατος ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ. Περίπου 900.000 συνταξιούχοι λαμβάνουν ποσά μικρότερα των 1.000 ευρώ (μεικτά).
euro2day.gr