Σαράντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026, από την εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981, που έφερε τον Ανδρέα Παπανδρέου στην πρωθυπουργία και σηματοδότησε μια νέα περίοδο στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας.
Στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε 48,07% των ψήφων, εξασφαλίζοντας αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η Νέα Δημοκρατία περιορίστηκε στο 35,87%, ενώ το ΚΚΕ έλαβε 10,93%.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 15 Οκτωβρίου, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε πραγματοποιήσει την τελευταία μεγάλη προεκλογική συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος, καλώντας τους πολίτες στο περίφημο «ραντεβού με την Ιστορία».
«Εδώ και τώρα Αλλαγή», «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» και «Λαός – ΠΑΣΟΚ στην εξουσία» ήταν τα συνθήματα που κυριάρχησαν εκείνη την περίοδο, εκφράζοντας την επιθυμία σημαντικού τμήματος της κοινωνίας για πολιτική αλλαγή.
Η πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ προχώρησε σε σημαντικές θεσμικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, αρκετές από τις οποίες εξακολουθούν να αποτελούν βασικά στοιχεία της δημόσιας ζωής.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) το 1983, με καθοριστική συμβολή του Γιώργου Γεννηματά, η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, η καθιέρωση του πολιτικού γάμου, η κατάργηση του θεσμού της προίκας και η μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου.
Παράλληλα, εφαρμόστηκε η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ), αυξήθηκαν μισθοί και συντάξεις, ενώ προωθήθηκαν μέτρα για την ισότητα των φύλων και την ενίσχυση των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Σημαντικές αλλαγές πραγματοποιήθηκαν και στη δημόσια διοίκηση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη δημιουργία της Ελληνικής Αστυνομίας το 1984, μέσω της ενοποίησης της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων.
Η περίοδος διακυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου συνδέθηκε με σημαντικές κοινωνικές αλλαγές, αλλά και με έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από την οικονομική πολιτική και τη λειτουργία του κράτους.
Η 18η Οκτωβρίου 1981 παραμένει ημερομηνία-ορόσημο για το ΠΑΣΟΚ και τη μεταπολιτευτική Ελλάδα, καθώς σηματοδότησε την πρώτη ανάληψη της διακυβέρνησης από το κόμμα που είχε ιδρύσει ο Ανδρέας Παπανδρέου στις 3 Σεπτεμβρίου 1974.