Γράφει ο Σωτήρης Χαραλαμπόπουλος
Η αλλαγή ώρας πραγματοποιήθηκε τα ξημερώματα της Κυριακής (25/10), με τα ρολόγια στην Ελλάδα να γυρίζουν μία ώρα πίσω, από τις 04:00 στις 03:00. Την ώρα, όμως, που η χώρα περνά στη χειμερινή ώρα, επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η διατήρησή της σε μόνιμη βάση θα ήταν προτιμότερη για τη δημόσια υγεία, καθώς συμβάλλει στον καλύτερο συγχρονισμό του βιολογικού ρολογιού, στην ποιότητα του ύπνου και στην ψυχική ευεξία.
Το συμπέρασμα προκύπτει από επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2026 και εξετάζει τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει στην υγεία η καθιέρωση μόνιμης θερινής ή χειμερινής ώρας. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η κατάργηση της εξαμηνιαίας μετακίνησης των δεικτών δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστούν όλα τα προβλήματα.
Το καθοριστικό ερώτημα είναι ποια ώρα θα επιλεγεί για ολόκληρο το έτος.
Γιατί οι επιστήμονες προτιμούν τη χειμερινή ώρα
Ο καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, Ρέιμοντ Λαμ, ο οποίος είναι επικεφαλής συγγραφέας της ανάλυσης, εξηγεί ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στην κατάργηση των εποχικών αλλαγών. «Η κατάργηση της αλλαγής ώρας λύνει ένα πρόβλημα, αλλά δημιουργεί μια άλλη απόφαση που πρέπει να ληφθεί: Με ποια ώρα θα ζούμε όλο τον χρόνο;», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διακοπή της πρακτικής που εφαρμόζεται κάθε άνοιξη και φθινόπωρο, μπορεί να περιορίσει τις βραχυπρόθεσμες διαταραχές που προκαλούνται στον οργανισμό. Ωστόσο, η επιλογή της μόνιμης ώρας έχει ευρύτερες και μακροχρόνιες συνέπειες για τη δημόσια υγεία. «Τα επιστημονικά δεδομένα για την υγεία συνηγορούν υπέρ της χειμερινής ώρας, κυρίως επειδή το πρωινό φως είναι σημαντικό για το βιολογικό μας ρολόι, τον ύπνο και τη διάθεσή μας», τονίζει ο Λαμ.
Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο επιλογών αφορά την ώρα κατά την οποία ο οργανισμός εκτίθεται στο φυσικό φως, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες. Η μόνιμη χειμερινή ώρα επιτρέπει στον ήλιο να ανατέλλει νωρίτερα σύμφωνα με το ρολόι, διευκολύνοντας τον συγχρονισμό του ανθρώπινου οργανισμού με τον φυσικό κύκλο ημέρας και νύχτας. Αντίθετα, η μόνιμη θερινή ώρα μεταθέτει την ανατολή του ήλιου μία ώρα αργότερα, με αποτέλεσμα περισσότεροι άνθρωποι να ξυπνούν, να πηγαίνουν στο σχολείο ή να μετακινούνται προς την εργασία τους ενώ επικρατεί ακόμη σκοτάδι.
Η αλλαγή ώρας, το πρωινό φως και ο ύπνος
Η σημασία του πρωινού φωτός συνδέεται άμεσα με τον κιρκάδιο ρυθμό, τον εσωτερικό βιολογικό μηχανισμό που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης μέσα στο 24ωρο.
Ο καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο «Σάιμον Φρέιζερ» του Καναδά, Ραλφ Μίστλμπεργκερ, υπογραμμίζει ότι η φυσική έκθεση στο φως αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σωστή λειτουργία αυτού του μηχανισμού. «Τα βιολογικά μας ρολόγια χρειάζονται πρωινό φως για να παραμένουν συγχρονισμένα με το 24ωρο», εξηγεί. Όπως προσθέτει, «η μόνιμη θερινή ώρα μεταθέτει αυτό το φως μία ώρα αργότερα, ακριβώς όταν τα χειμωνιάτικα πρωινά είναι ήδη πιο σκοτεινά».
Η ανάλυση επισημαίνει ότι ο ανθρώπινος βιολογικός ρυθμός έχει τη φυσική τάση να καθυστερεί σε σχέση με το ακριβές 24ωρο. Η έκθεση στο πρωινό φως συμβάλλει στην αντιστάθμιση αυτής της τάσης, βοηθώντας τον οργανισμό να διατηρεί σταθερό τον καθημερινό του συγχρονισμό. Η διαδικασία αυτή μπορεί να περιορίσει την υπνηλία, να ενισχύσει την εγρήγορση και να υποστηρίξει τόσο την ποιότητα του ύπνου όσο και τη διάθεση.
Οι επιστήμονες εκφράζουν ιδιαίτερη ανησυχία για την αλλαγή της ώρας την άνοιξη, όταν τα ρολόγια μετακινούνται μία ώρα μπροστά και ο οργανισμός καλείται να προσαρμοστεί σε ένα νέο πρόγραμμα.
Τα πλεονεκτήματα της θερινής ώρας και οι κίνδυνοι
Παρά τα επιχειρήματα υπέρ της χειμερινής ώρας, οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η μόνιμη θερινή ώρα προσφέρει ορισμένα πλεονεκτήματα στην καθημερινότητα. Οι περισσότερες ώρες φυσικού φωτός κατά το απόγευμα μπορούν να ευνοήσουν τις υπαίθριες δραστηριότητες, την κοινωνική ζωή, τις μετακινήσεις και ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες.
Το όφελος αυτό, ωστόσο, συνοδεύεται από ένα σημαντικό μειονέκτημα: Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η καθυστερημένη ανατολή του ήλιου παρατείνει το πρωινό σκοτάδι. Η επιστημονική ανάλυση καταλήγει ότι, με κριτήριο την υγεία, η μόνιμη χειμερινή ώρα αποτελεί την προτιμότερη επιλογή.
Η ιατρική λειτουργός δημόσιας υγείας του οργανισμού Vancouver Coastal Health, Αλεξάντρα Τσόι, υποστηρίζει ότι η επιλογή της ώρας δεν αποτελεί απλώς ζήτημα καθημερινής διευκόλυνσης. «Η πολιτική για την ώρα είναι πολιτική δημόσιας υγείας», επισημαίνει.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι κυβερνήσεις που θα επιλέξουν να διατηρήσουν τη θερινή ώρα σε μόνιμη βάση, θα πρέπει να προετοιμαστούν εγκαίρως για τις συνέπειες. «Εάν οι κυβερνήσεις επιλέξουν τη μόνιμη θερινή ώρα, θα πρέπει να σχεδιάσουν την αντιμετώπιση των συνεπειών πριν από τον πρώτο χειμώνα, από ασφαλέστερες πρωινές μετακινήσεις και ευέλικτες ώρες έναρξης έως την παρακολούθηση του ύπνου, της ψυχικής υγείας και των τραυματισμών», αναφέρει.
Τι ισχύει για την αλλαγή ώρας 2026 σε Ελλάδα και Ευρώπη
Η εποχική αλλαγή ώρας εξακολουθεί να εφαρμόζεται στην Ελλάδα και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες κατάργησής της. Η πρακτική εφαρμόστηκε κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας και επανήλθε σε πολλές χώρες τη δεκαετία του 1970.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για τον τερματισμό των αλλαγών της ώρας δύο φορές τον χρόνο. Ωστόσο, δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση ούτε έχει καθοριστεί χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση του ισχύοντος συστήματος.
Έτσι, την Κυριακή (25/10), η Ελλάδα επιστρέφει κανονικά στη χειμερινή ώρα. Στις 04:00 τα ξημερώματα, οι δείκτες θα μετακινηθούν στις 03:00, προσφέροντας μία επιπλέον ώρα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Το ερώτημα που επαναφέρουν οι επιστήμονες, πάντως, ξεπερνά την αλλαγή των ρολογιών: Εάν αποφασιστεί κάποτε η οριστική κατάργηση του μέτρου, ποια επιλογή θα εξυπηρετεί καλύτερα την ανθρώπινη υγεία; Η απάντηση της συγκεκριμένης επιστημονικής ανάλυσης είναι σαφής, η μόνιμη χειμερινή ώρα.
iEidiseis.gr