.jpg)
Σε μια νέα εποχή έχει εισέλθει το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα, μετά τη θέση σε πλήρη ισχύ του Νόμου 5303/2026. Οι αλλαγές που θεσπίστηκαν επηρεάζουν άμεσα χιλιάδες πολίτες που καλούνται να διαχειριστούν κληρονομιές, με το ζήτημα της αποποίησης —ειδικά όταν υπάρχουν χρέη προς την ΑΑΔΕ, ασφαλιστικά ταμεία ή τράπεζες— να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Τι ισχύει όμως σήμερα για τις προθεσμίες, πού γίνεται η διαδικασία και ποια είναι η μεγάλη ανατροπή που προστατεύει την ατομική περιουσία των κληρονόμων;
Πόσος χρόνος υπάρχει για την αποποίηση;
Η βασική προθεσμία για την αποποίηση κληρονομιάς παραμένει σταθερή, ωστόσο κρύβει σημαντικές παγίδες αναφορικά με το πότε ξεκινά να μετρά ο χρόνος:
• Κάτοικοι Ελλάδας: Η προθεσμία είναι 4 μήνες.
• Κάτοικοι εξωτερικού: Η προθεσμία επεκτείνεται σε 1 έτος (ισχύει επίσης αν ο θανών είχε την τελευταία του κατοικία στο εξωτερικό).
Πότε ξεκινά ο χρόνος;
Ο χρόνος δεν ξεκινά απαραίτητα από την ημερομηνία θανάτου. Η τετράμηνη (ή ετήσια) προθεσμία εκκινεί από τη στιγμή που ο κληρονόμος έμαθε την «επαγωγή», δηλαδή ότι έχει γίνει κληρονόμος και για ποιο λόγο (π.χ. λόγω συγγένειας ή βάσει διαθήκης). Αν υπάρχει διαθήκη, η προθεσμία για τους κληρονόμους που κατονομάζονται σε αυτήν ξεκινά από τη δημοσίευσή της.
Προσοχή: Αν η προθεσμία περάσει άπρακτη, η κληρονομιά θεωρείται ότι έχει γίνει σιωπηρά αποδεκτή.
Πού και πώς γίνεται η διαδικασία;
Η αποποίηση δεν γίνεται στην εφορία, αλλά στα δικαστήρια.
1. Η δήλωση: Ο κληρονόμος πρέπει να υποβάλει αυτοπροσώπως τη δήλωση αποποίησης στη γραμματεία του δικαστηρίου κληρονομίας (στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο/Πρωτοδικείο του τόπου όπου κατοικούσε ο θανών).
2. Με αντιπρόσωπο: Αν η διαδικασία γίνει μέσω τρίτου προσώπου ή δικηγόρου, απαιτείται ειδικό πληρεξούσιο το οποίο πρέπει να έχει συνταχθεί υποχρεωτικά από συμβολαιογράφο.
3. Κόστος: Το κόστος για το πιστοποιητικό ανέρχεται στα 5 ευρώ, ενώ αν χρησιμοποιηθεί δικηγόρος υπάρχει επιπλέον αμοιβή αναφοράς.
Σημείωση: Η προθεσμία της αποποίησης (4 μήνες) είναι τελείως ανεξάρτητη από την προθεσμία υποβολής της φορολογικής δήλωσης κληρονομιάς στην εφορία, η οποία είναι 9μηνη.
Η μεγάλη ανατροπή του 2026: Τι αλλάζει με τα χρέη
Η σημαντικότερη αλλαγή του νέου κληρονομικού δικαίου αφορά την ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη του θανόντος, διαχωρίζοντας τις υποθέσεις με βάση τον χρόνο θανάτου:
• Θάνατοι πριν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026: Αν ο κληρονόμος έχανε την προθεσμία αποποίησης, τα χρέη μεταφέρονταν στην προσωπική του περιουσία. Αυτό σήμαινε ότι κινδύνευαν τα δικά του ακίνητα και οι τραπεζικοί του λογαριασμοί για χρέη άλλου.
• Θάνατοι από 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά: Με το άρθρο 1892 του νέου Αστικού Κώδικα εισάγεται μια σπουδαία δικλείδα ασφαλείας. Πλέον, αν κάποιος ξεχάσει ή καθυστερήσει να αποποιηθεί, τα χρέη βαραίνουν κατά κανόνα μόνο την κληρονομιαία περιουσία. Η ατομική περιουσία του κληρονόμου προστατεύεται, περιορίζοντας δραστικά τον κίνδυνο οικονομικής καταστροφής από «κρυφά» χρέη.
Η «αλυσίδα» των αποποιήσεων
Οι νομικοί σύμβουλοι συστήνουν προσοχή στη λεγόμενη διαδοχική αποποίηση. Όταν ένας κληρονόμος αποποιείται, η κληρονομιά περνά αυτόματα στον επόμενο στη σειρά συγγένειας (π.χ. από τον γονέα στα παιδιά του, ακόμα και αν αυτά είναι ανήλικα). Για τον επόμενο κληρονόμο, η νέα τετράμηνη προθεσμία ξεκινά από τη στιγμή που έμαθε επίσημα την αποποίηση του προηγούμενου