▼

Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026

Στην πρέσα της ακρίβειας από το 2019 τα φτωχά νοικοκυριά


Ανισα κατανέμεται η ακρίβεια στα νοικοκυριά, με τις μεγάλες ανατιμήσεις των τελευταίων ετών σε βασικά είδη να επιβαρύνουν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Η ανομοιόμορφη επίδραση του υψηλού πληθωρισμού που προέκυψε από τις διαδοχικές διεθνείς κρίσεις αποτυπώνεται σαφώς στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις.

Ο πληθωρισμός από το 2019 έως τον Σεπτέμβριο του 2026 επιβάρυνε κατά σχεδόν 4 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο το φτωχότερο 20% του πληθυσμού σε σύγκριση με το πλουσιότερο 20%. Η ανάκαμψη της αγοράς μετά την πανδημία, η ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και βέβαια ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έφεραν –σε μια χώρα ήδη επιρρεπή στον υψηλό πληθωρισμό– διαδοχικά κύματα ανατιμήσεων σε βασικά είδη, τα οποία απορροφούν πάνω από τις μισές δαπάνες των φτωχότερων νοικοκυριών.

Αλλωστε, μόνον οι τιμές των τροφίμων είχαν ανέβει κατά σχεδόν 38% από το 2020 έως τον Μάρτιο του 2026, όταν επιβλήθηκαν τα μέτρα συγκράτησης των τιμών στα σούπερ μάρκετ, και έκτοτε εκτιμάται ότι έχουν αυξηθεί περαιτέρω. Η αύξηση αυτή σε συνδυασμό με την εκρηκτική άνοδο των ενοικίων είναι πιο οδυνηρή για το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών, τα οποία κατευθύνουν το 54,4% των δαπανών τους σε τρόφιμα και στέγη. Αντιθέτως, σύμφωνα με την έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού δίνει στα ίδια είδη το 34,5% των δαπανών.

Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν, η περίοδος μεταξύ 2019 και 2026 περιλαμβάνει τέσσερις διακριτές φάσεις που επηρέασαν τις κινήσεις των τιμών και την επιβάρυνση των νοικοκυριών. Πρώτα ήρθε η πανδημία, κατά τη διάρκεια της οποίας ο πληθωρισμός κατανεμήθηκε σχεδόν ισομερώς στα εισοδηματικά στρώματα. Ακολούθησε η ενεργειακή κρίση από τα μέσα του 2021 έως το τέλος του 2022, η οποία επιβάρυνε το φτωχότερο 20% του πληθυσμού κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο σε σύγκριση με το πλουσιότερο 20%. Η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη, καθώς οι μεγάλες ανατιμήσεις αφορούσαν το φυσικό αέριο, το ηλεκτρικό ρεύμα και άλλα καύσιμα, καθώς και τα τρόφιμα, που αποτελούν μεγαλύτερο κομμάτι των προϋπολογισμών στα φτωχότερα νοικοκυριά.

Πιο απροσδόκητη ήταν η επίδραση του πληθωρισμού στην επόμενη φάση της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, μεταξύ Ιανουαρίου 2023 και Φεβρουαρίου 2026, καθώς το χάσμα διευρύνθηκε περαιτέρω. Ενώ χαλάρωσαν οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας, ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός τροφίμων επιβάρυνε δυσανάλογα τα φτωχότερα νοικοκυριά. Στο μεταξύ, η πτώση των τιμών στα καύσιμα και η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στις υπηρεσίες ευνόησε περισσότερο τα πλουσιότερα νοικοκυριά. Για την εξεταζόμενη περίοδο, το φτωχότερο 20% του ελληνικού πληθυσμού επιβαρύνθηκε περίπου κατά 2 επιπλέον ποσοστιαίες μονάδες από τον πληθωρισμό σε σύγκριση με το πλουσιότερο 20%.

Η τελευταία περίοδος καλύπτει την επίδραση του πολέμου στη Μέση Ανατολή από τον Φεβρουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2026. Αυτό το πληθωριστικό σοκ, που περνάει μέχρι στιγμής κυρίως μέσω των υψηλών τιμών ενέργειας, επιβαρύνει ελαφρώς περισσότερο τα πλουσιότερα νοικοκυριά, που επηρεάζονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις ανατιμήσεις στα καύσιμα. Αντιθέτως, οι ανατιμήσεις στη λιανική αγορά φυσικού αερίου, στο ηλεκτρικό ρεύμα και στα τρόφιμα ήταν πιο περιορισμένες, αποτρέποντας τη δυσανάλογη επιβάρυνση των φτωχότερων νοικοκυριών.

Βέβαια, η Κομισιόν προειδοποίησε στις φθινοπωρινές προβλέψεις για παρατεταμένη ακρίβεια. Στην έκθεση σημειώνεται ότι η αύξηση στις τιμές ενέργειας αναμένεται να περάσει και σε μη ενεργειακά αγαθά και υπηρεσίες, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα και το 2027. Εδώ και μήνες, η Κομισιόν επαναλαμβάνει σε διάφορους τόνους ότι τα μέτρα στήριξης των κυβερνήσεων στην Ευρωζώνη θα πρέπει να προσανατολίζονται στα φτωχότερα εισοδηματικά στρώματα και στις ευάλωτες επιχειρήσεις, που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή κρίση.



moneyreview.gr