Πότε θα γιορτάσουμε φέτος την Καθαρά Δευτέρα, τι τρώμε εκείνη την μέρα και τι απαγορεύεται λόγω νηστείας.
Προ των πυλών το πρώτο οριζόντιο τριήμερο της χρονιάς για μαθητές και εργαζομένους με την Καθαρά Δευτέρα 2026 να «πέφτει» σχετικά νωρίς φέτος καθώς θα την γιορτάσουμε στις 23 Φεβρουαρίου ήτοι λιγότερο από ένα μήνα από σήμερα.
Όπως κάθε χρόνο η έλευση της Καθαράς Δευτέρας αποτελεί την ημερομηνία ορόσημο για την έναρξη της Νηστείας της Σαρακοστής, της σημαντικότερης νηστευτικής περιόδου της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που οδηγεί στο Πάσχα. Η Σαρακοστή διαρκεί 40 ημέρες, όσες και οι ημέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο, και αποτελεί περίοδο πνευματικής προετοιμασίας, μετάνοιας, προσευχής και εγκράτειας. Η Καθαρά Δευτέρα θεωρείται η πρώτη ημέρα αυτής της πορείας και γι’ αυτό αποκαλείται και «αρχιδευτέρα» ή «πρωτονήστιμη».
Τα φαγητά που έχουν την τιμητική τους την Καθαρά Δευτέρα είναι:
Λαγάνα
Η λαγάνα αποτελεί το κυριότερο και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του σαρακοστιανού τραπεζιού και ταιριάζει με όλα τα νηστίσιμα φαγητά και τις λιχουδιές που θα έχουμε. Πρόκειται για ψωμί χωρίς προζύμι και φτιάχνεται την συγκεκριμένη μέρα σε διάφορες παραλλαγές, αν και οι περισσότεροι προτιμούν την πατροπαράδοτη λαγάνα.
Ταραμοσαλάτα
Η ταραμοσαλάτα είναι φτιαγμένη από ταραμά (αυγά ψαριού) και αποτελεί την κατάλληλη «αλοιφή» για τα φαγητά της ημέρας. Στην αγορά διατίθενται δύο είδη ταραμά, ο λευκός και ο ροζ, με τον πρώτο να θεωρείται ποιοτικά ανώτερος. Η ταραμοσαλάτα αποτελεί το άλφα και το ωμέγα του σαρακοστιανού τραπεζιού.
Θαλασσινά και όστρακα
Στο σαρακοστιανό τραπέζι δεν επιτρέπονται τα ψάρια (με εξαίρεση την παύση της 25ης Μαρτίου), ωστόσο μπορούμε να έχουμε θαλασσινά και οστρακοειδή. Οι γαρίδες, οι καραβίδες, τα χταπόδια, τα καλαμάρια, οι σουπιές, αλλά και τα μύδια, έχουν την τιμητική τους στο μενού της Καθαράς Δευτέρας και μπορούν να μαγειρευτούν με διάφορες συνταγές.
Όσπρια
Υπάρχει μεγάλη ποικιλία ως προς τα όσπρια που μπορούμε να καταναλώσουμε την Καθαρά Δευτέρα, αλλά και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να τα φτιάξουμε. Τα πιο δημοφιλή είναι τα φασόλια, είτε με τη μορφή φασολάδας, είτε στον φούρνο, όπως είναι τα φασόλια γίγαντες. Επίσης, συνηθίζονται τα φασόλια μαυρομάτικα, οι φακές και τα ρεβίθια. Πολλοί είναι εκείνοι που προσθέτουν στο τραπέζι τους και τη φάβα, ένα ωραίο και νηστίσιμο ορεκτικό που ταιριάζει απόλυτα.
Λαχανικά
Από το τραπέζι δεν λείπουν τα λαχανικά, είτε ωμά όπως ντομάτα, αγγουράκι, μαρούλι, ρόκα, μαϊντανό, σπανάκι , καρότα, είτε ψημένα λαχανικά αμυλούχα και μη, όπως παντζάρια, πατάτες, μανιτάρια. Κάθε λογής σαλάτες συμπεριλαμβάνονται στο μενού, ενώ τα λαχανικά τουρσί αποτελούν την πιο αγαπημένη επιλογή για το τραπέζι.
Χαλβάς
Ο χαλβάς αποτελεί το κύριο γλυκό του σαρακοστιανού τραπεζιού και συνήθως τον τρώμε μετά από όλα τα υπόλοιπα. Είναι το επιδόρπιο του μενού και πλέον μπορεί κανείς να τον βρει σε διαφορετικές γεύσεις και εκδοχές για όλα τα γούστα, όπως: σκέτος, με αμύγδαλα, με κακάο, χωρίς ζάχαρη, με στέβια, με μαστίχα, με φρούτα κλπ.
Τι προβλέπει η νηστεία
Η νηστεία της Σαρακοστής είναι αυστηρή και περιλαμβάνει:
- αποχή από κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά
- αποχή από λάδι και κρασί τις καθημερινές
- κατάλυση λαδιού και οίνου μόνο τα Σαββατοκύριακα
- ψάρι επιτρέπεται μόνο την 25η Μαρτίου (Ευαγγελισμός της Θεοτόκου)
Παράλληλα με το θρησκευτικό της νόημα, η Καθαρά Δευτέρα συνδέεται και με έντονα λαϊκά έθιμα, όπως τα Κούλουμα, τη λαγάνα και το πέταγμα του χαρταετού, σηματοδοτώντας ένα νέο ξεκίνημα τόσο σε πνευματικό όσο και σε συμβολικό επίπεδο.
Καθαρά Δευτέρα 2026: Η απαρχή της νηστείας με προορισμό το Πάσχα
Η νηστεία δεν αποτελεί απλώς έναν διατροφικό κανόνα, αλλά μια πράξη εγκράτειας και αυτοπειθαρχίας, που αποσκοπεί στην πνευματική ανανέωση του ανθρώπου. Μέσα από τη λιτή διατροφή, ο πιστός καλείται να περιορίσει τις σωματικές απολαύσεις και να στραφεί σε αξίες όπως η ταπεινότητα, η προσευχή και η αλληλεγγύη. Η περίοδος αυτή διαρκεί σαράντα ημέρες και κορυφώνεται με τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα.
Το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη νηστεία και τη λιτότητα. Κυρίαρχη θέση έχει η λαγάνα, το άζυμο ψωμί που συμβολίζει την καθαρότητα και την απλότητα. Τη συνοδεύουν παραδοσιακά νηστίσιμα τρόφιμα όπως ο χαλβάς, τα αλάδωτα όσπρια, τα τουρσιά, τα φρέσκα λαχανικά, τα χόρτα και τα θαλασσινά, που συνθέτουν ένα τραπέζι γεμάτο γεύση χωρίς ζωικά προϊόντα.Παρά τους περιορισμούς, η νηστίσιμη διατροφή παραμένει πλούσια και θρεπτική. Λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά, ρύζι, ζυμαρικά, ξηροί καρποί και σπόροι αποτελούν τη βάση των γευμάτων, προσφέροντας ποικιλία και ισορροπία.
dnews.gr