Σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση των οφειλών προς τον ΕΦΚΑ εξετάζουν τα υπουργεία Οικονομικών και Εργασίας, με στόχο να δώσουν «διπλή ανάσα» σε περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα. Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο παρεμβάσεις: η μείωση του χρόνου παραγραφής των ασφαλιστικών χρεών από τη δεκαετία στην πενταετία από την 1η Ιανουαρίου 2026 και η αναβίωση των ρυθμίσεων των 72 και 120 δόσεων.
Βασική στόχευση των μέτρων είναι η ελάφρυνση των μικροοφειλετών, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από το 70% έχει χρέη έως 15.000 ευρώ. Στα σενάρια που βρίσκονται υπό επεξεργασία περιλαμβάνεται η επαναφορά των 120 δόσεων για οφειλές μικρομεσαίων επιχειρήσεων έως 10.000 ευρώ, οι οποίες σήμερα δεν μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό και περιορίζονται στην πάγια ρύθμιση των 24 έως 48 δόσεων.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τις νέες ρυθμίσεις
Οι νέες ρυθμίσεις αναμένεται να συνοδεύονται από αυστηρότερες δικλίδες ασφαλείας, καθώς –σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες– στο παρελθόν πολλοί οφειλέτες εντάσσονταν σε ρυθμίσεις μόνο για να λάβουν φορολογική ή ασφαλιστική ενημερότητα και στη συνέχεια σταματούσαν τις πληρωμές.
Εξετάζεται μάλιστα το ενδεχόμενο οι παρεμβάσεις να προχωρήσουν όχι με νομοθετική ρύθμιση, αλλά με υπουργική απόφαση, που θα παραπέμπει στο θεσμικό πλαίσιο των ρυθμίσεων του 2019 και του 2021.
Προϋποθέσεις επανένταξης
Για την αναβίωση των 120 δόσεων, βασική προϋπόθεση θα είναι η καταβολή του 10% των χαμένων δόσεων. Έτσι, για παράδειγμα, αν κάποιος έχει απωλέσει δόσεις ύψους 1.000 ευρώ, θα πρέπει να καταβάλει 100 ευρώ για να επανενταχθεί στη ρύθμιση. Αντίστοιχα, για απώλειες 5.000 ευρώ, η προκαταβολή θα ανέρχεται σε 500 ευρώ.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι στις 120 δόσεις θα διατηρηθούν τα χαμηλά επιτόκια (περίπου 2%), σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, όπου εξετάζεται το ενδεχόμενο υψηλότερης επιβάρυνσης.
Υπενθυμίζεται ότι στις 120 δόσεις είχαν ενταχθεί περισσότερα από 600.000 φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, ωστόσο σημαντικός αριθμός εξ αυτών απώλεσε τη ρύθμιση στην πορεία.
Παράλληλα, σχεδιάζεται και η επανενεργοποίηση των 72 δόσεων για οφειλές από 10.000 έως 15.000 ευρώ, με σενάρια που προβλέπουν «πέναλτι» επανένταξης, όπως η καταβολή δύο ή περισσότερων δόσεων εφάπαξ, ενώ οι χαμένες δόσεις θα μεταφέρονται στο τέλος της ρύθμισης.
Τα στοιχεία των οφειλών
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα (Σεπτέμβριος 2025), 1.464.877 οφειλέτες –ποσοστό 70,05%– έχουν χρέη έως 15.000 ευρώ, ενώ το 87,31% (1.825.923 οφειλέτες) οφείλει έως 30.000 ευρώ.
Παραγραφή ασφαλιστικών χρεών στην 5ετία
Από το 2026 τίθεται σε εφαρμογή και η μείωση του χρόνου παραγραφής των ασφαλιστικών οφειλών από 10 σε 5 έτη, για χρέη που θα βεβαιώνονται από την 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά.
Έτσι, μια οφειλή που δημιουργείται το 2026 και βεβαιώνεται την ίδια χρονιά, θα παραγράφεται τον Ιανουάριο του 2032, αντί για το 2037 που ίσχυε μέχρι σήμερα. Το νέο καθεστώς εκτιμάται ότι δίνει μεγαλύτερα περιθώρια οικονομικής ανάσας σε επαγγελματίες και επιχειρήσεις, που δεν θα παραμένουν «όμηροι» χρεών για δεκαετίες.
Ωστόσο, η παραγραφή δεν σημαίνει αυτόματο «σβήσιμο» οφειλών. Αν ο e-ΕΦΚΑ εντοπίσει και αναζητήσει το χρέος εντός της πενταετίας, η περίοδος παραγραφής ανανεώνεται για άλλα πέντε χρόνια από την ημερομηνία αποστολής ειδοποιητηρίου.
Οι οφειλές που έχουν ήδη βεβαιωθεί έως το τέλος του 2025 εξακολουθούν να υπάγονται στο καθεστώς της 10ετούς παραγραφής.
Τι σημαίνει για τη σύνταξη
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που θα τύχουν παραγραφής οφειλών, είτε στην 5ετία είτε στη 10ετία, θα χάσουν τον αντίστοιχο ασφαλιστικό χρόνο, γεγονός που επηρεάζει και το ύψος της σύνταξης. Ωστόσο, θα έχουν τη δυνατότητα είτε να εξαγοράσουν μέρος του χρόνου, είτε να προχωρήσουν σε αναγνώριση πλασματικών ετών, προκειμένου να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα ένσημα.
Την ίδια στιγμή, η μείωση του χρόνου παραγραφής δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ, που καλούνται να εντείνουν τους ελέγχους και τις βεβαιώσεις οφειλών, ώστε να μη χαθούν απαιτήσεις που μπορούν να εισπραχθούν.
