.jpg)
Η Πρωτοχρονιά, όπως και τα Χριστούγεννα, γιορτάζεται με μεγαλοπρέπεια και λαμπρότητα σε όλη την Ελλάδα. Τα έθιμα που ακολουθούν —άλλα πολύ γνωστά, όπως το «σπάσιμο του ροδιού» στην Πελοπόννησο, και άλλα λιγότερο διαδεδομένα, όπως τα «Μπαμπαλιούρια» στη Λάρισα και το σκόρπισμα των φύλλων στη Θάσο— αποτυπώνουν τα ιδιαίτερα πολιτισμικά στοιχεία και την πλούσια παράδοση κάθε τόπου.
Κάλαντα και φωτιές στην Καβάλα
Ένα έθιμο που επιβιώνει από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Τα αγόρια που πρόκειται να καταταγούν στον στρατό συγκεντρώνουν ξύλα στην πλατεία και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ανάβουν μεγάλη φωτιά, ψέλνουν κάλαντα και, με το που η ώρα δείξει δώδεκα, ξεκινά το γλέντι με τσίπουρο και γλυκά.
Σε άλλες περιοχές της Καβάλας, το μικρότερο μέλος της οικογένειας μεταφέρει μια πέτρα στο σπίτι για «γερή» οικογένεια, ενώ τα παιδιά κάνουν ποδαρικό μπαίνοντας με το δεξί και ανταμείβονται με δώρα και γλυκά.
Το «αμίλητο νερό» στη Μυτιλήνη
Παρέες ξεκινούν την παραμονή για την Παναγιά τη Φανερωμένη. Εκεί «νίβονται» με το αγίασμα, γεμίζουν ένα σκεύος με νερό και επιστρέφουν στο σπίτι χωρίς να μιλήσουν — ώστε το νερό να μείνει «αμίλητο».
Ακολουθεί το ποδαρικό από το μεγαλύτερο μέλος της οικογένειας, σπάσιμο ροδιού, ρίξιμο πέτρας και ράντισμα του σπιτιού για καλοτυχία. Το έθιμο, δεμένο με τη μνήμη της Μικράς Ασίας, τηρείται μέχρι σήμερα.
«Καμήλες και Ντιβιτζήδες» στο Νέο Μοναστήρι Φθιώτιδας
Ένα θεατρικό δρώμενο με ρίζες στη Διονυσιακή παράδοση της Ανατολικής Ρωμυλίας. Οι ντιβιτζήδες φορούν προβιές και καπέλα με καθρεφτάκια, κρατούν ξύλινα ρόπαλα και συνοδεύουν την «καμήλα», μια ξύλινη κατασκευή στολισμένη με κουδούνια, από σπίτι σε σπίτι.
Την Πρωτοχρονιά ο χορός στήνεται στην πλατεία και το γλέντι κορυφώνεται με μάχη… ντιβιτζήδων και καμήλας.
Φυλλωτή βασιλόπιτα – Ανατολική Θράκη
Η βασιλόπιτα γινόταν με φύλλα και γέμιση πλιγούρι. Εκτός από το φλουρί, τοποθετούσαν σύμβολα για το σπίτι, τα χωράφια, το αμπέλι και τα ζώα. Στο σπίτι στρώνονταν τραπέζι με εννέα φαγητά, και όποιος έβρισκε τον παρά θεωρούνταν «βασιλεμένος».
Το σπάσιμο του ροδιού – Πελοπόννησος
Ο νοικοκύρης επιστρέφει από την εκκλησία, μπαίνει στο σπίτι με το δεξί και σπάει ρόδι στην πόρτα, ευχόμενος υγεία, χαρά και αφθονία για τη νέα χρονιά.
Τα αγιοβασιλιάτικα βαποράκια της Χίου
Παιδιά γυρίζουν στις γειτονιές με χειροποίητα «πολεμικά» καραβάκια, ψέλνουν κάλαντα και ρίχνουν «κανόνια», τιμώντας τον ελληνικό στόλο. Το έθιμο αναβιώνεται οργανωμένα τα τελευταία χρόνια.
Η «Καλή Χέρα»
Χρηματικό δώρο ή κέρασμα στα παιδιά της οικογένειας. Παλιότερα ήταν το μοναδικό πρωτοχρονιάτικο δώρο τους.
Πήλιο – Προσφορές στη βρύση
Τα κορίτσια πρόσφεραν γλυκά, σπόρους και κέρματα στις βρύσες για καλοτυχία και αφθονία νερού.
Κρεμύδα για γούρι – Κρήτη
Το σκυλοκρέμμυδο, σύμβολο ανθεκτικότητας και ζωτικής δύναμης, κρεμιέται στα σπίτια για καλοτυχία.
Το σφάξιμο του χοίρου
Παλιό αγροτικό έθιμο: κάθε σπίτι μεγάλωνε χοίρο που σφαζόταν τις γιορτές και συντηρούσε την οικογένεια όλο τον χρόνο.