Η σχολική στέγη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ασφάλεια των μαθητών και το παιδαγωγικό κλίμα μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η σχολική κοινότητα. Δεν αφορά απλώς τα κτήρια και τις υποδομές, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την εμπειρία των παιδιών στο σχολείο.
Ένα κατάλληλο κτηριακό περιβάλλον συμβάλλει στην ασφάλεια των μαθητών, μέσω σταθερών και αντισεισμικών κατασκευών, στη μάθηση και τη συγκέντρωση, καθώς ο φυσικός φωτισμός, η θερμική άνεση και η σωστή ακουστική βελτιώνουν την απόδοση, στην ψυχολογική ευεξία, αφού ένας καθαρός, λειτουργικός και αισθητικά ευχάριστος χώρος μειώνει το άγχος και ενισχύει το κίνητρο, αλλά και στην ισότητα, προσφέροντας σε όλα τα παιδιά ίσες δυνατότητες πρόσβασης σε σύγχρονες εκπαιδευτικές δομές.
Ωστόσο, η κατάσταση πολλών σχολικών κτηρίων σε όλη τη χώρα παραμένει προβληματική. Χιλιάδες μαθητές και εκπαιδευτικοί στεγάζονται σε ασυντήρητα ή ελλιπώς συντηρημένα κτήρια, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις δεν πληρούν τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις ασφάλειας, λειτουργικότητας και παιδαγωγικής καταλληλότητας.
Σε πολλές περιοχές καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις και προκλήσεις:
– Γήρανση κτηρίων: Πάνω από το 65% των σχολικών κτηρίων έχει κατασκευαστεί πριν από το 1985 και το 23% πριν από το 1960. Παράλληλα, η χρήση κοντέινερ και λυόμενων αιθουσών έχει παγιωθεί ως «μόνιμη λύση». Η δίχρονη υποχρεωτική προσχολική αγωγή στηρίχθηκε σε κατασκευές των οποίων ο προβλεπόμενος χρόνος ζωής έχει ήδη παρέλθει, χωρίς να έχουν αντικατασταθεί.
– Έλλειψη χώρων: Υπερπλήρεις αίθουσες και ανεπαρκείς ή ανύπαρκτοι βοηθητικοί χώροι, όπως εργαστήρια, χώροι σίτισης και αίθουσες πολλαπλών χρήσεων.
– Ενεργειακή αναποτελεσματικότητα: Παλιά κουφώματα, ανεπαρκής μόνωση, υψηλό κόστος θέρμανσης και παντελής απουσία συστημάτων ψύξης, με αποτέλεσμα τα κτήρια να είναι παγωμένα τον χειμώνα και αποπνικτικά ζεστά το καλοκαίρι.
– Προβλήματα προσβασιμότητας: Αδυναμία ασφαλούς πρόσβασης για μαθητές με αναπηρία.
– Ανάγκη αντισεισμικής αναβάθμισης: Από τα 20.680 σχολικά κτήρια της χώρας, έχει επιλεγεί για πρωτοβάθμιο έλεγχο το 76%. Περίπου το 20% των ελεγμένων σχολείων χαρακτηρίστηκαν «Α-προτεραιότητας» για δευτεροβάθμιο έλεγχο, ενώ σε 117 σχολεία εντοπίστηκαν προβλήματα που απαιτούν επείγουσες παρεμβάσεις.
– Απουσία ελέγχου πυρασφάλειας: Κανένα σχολείο της χώρας δεν διαθέτει πιστοποιητικό πυρασφάλειας.
Η βελτίωση της σχολικής στέγης απαιτεί συντονισμένες και μακροπρόθεσμες ενέργειες. Απαιτείται σχεδιασμός νέων, σύγχρονων σχολικών μονάδων που να ανταποκρίνονται στις παιδαγωγικές ανάγκες, τακτικές επιθεωρήσεις και ανακαινίσεις, επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές, προώθηση της «πράσινης» σχολικής στέγης με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και ουσιαστική αναβάθμιση των αύλειων χώρων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση του πρασίνου.
Η σχολική στέγη δεν αποτελεί μόνο χώρο μάθησης, αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε πυρήνα πολιτισμού και κοινωνικής ζωής. Ένα ποιοτικό σχολικό περιβάλλον ενισχύει τη σχέση σχολείου, οικογένειας και κοινωνίας και δημιουργεί θετικό κλίμα συμμετοχής.
Η Δημοκρατική Συνεργασία Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης θεωρεί ότι η σχολική στέγη αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Η επένδυση σε ασφαλείς, σύγχρονες και λειτουργικές υποδομές δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα.
Η κυβέρνηση οφείλει να διαθέσει τους αναγκαίους πόρους για την ανέγερση νέων σχολικών κτηρίων, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσχολική εκπαίδευση και στα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ το Υπουργείο Παιδείας πρέπει να δεσμευτεί για ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο σχολικής στέγης με σαφές χρονοδιάγραμμα.
Η Παιδεία δεν μπορεί να αποτελεί προτεραιότητα μόνο στα λόγια. Απαιτούνται πράξεις.
Δημοκρατική Συνεργασία Εκπαιδευτικών Π.Ε.