Τη ροή των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) επιχειρεί να χαρτογραφήσει η Greenpeace με μία έρευνα που διεξάγεται σε μια περίοδο που στην Ευρώπη ανοίγει ξανά η συζήτηση για τις προτεραιότητες και τους κανόνες της επόμενης ημέρας στις επιδοτήσεις.
Η ανάλυση, με τίτλο Who CAPtures the cash?, εξετάζει τα διαθέσιμα στοιχεία πληρωμών της ΚΑΠ σε έξι χώρες της ΕΕ (Τσεχία, Δανία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία και Ισπανία), επιχειρώντας να αποτυπώσει πώς μοιράζονται οι ενισχύσεις ανάμεσα στους δικαιούχους. Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται ο βαθμός συγκέντρωσης των επιδοτήσεων, δηλαδή πόσο μεγάλο μέρος των κονδυλίων κατευθύνεται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο τμήμα των παραληπτών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, στην Ολλανδία το 1% των δικαιούχων εμφανίζεται να λαμβάνει το 40% των επιδοτήσεων της ΚΑΠ. Στις έξι χώρες συνολικά, το 10% των δικαιούχων λαμβάνει κατά μέσο όρο τα δύο τρίτα των επιδοτήσεων, ενώ περίπου το 20% απορροφά τα τέσσερα πέμπτα. Η χρονική συγκυρία θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και οι κυβερνήσεις της ΕΕ διαπραγματεύονται τον επόμενο προϋπολογισμό, στον οποίο εντάσσεται και το πλαίσιο των αγροτικών ενισχύσεων, με την ΚΑΠ να αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της Ένωσης.
Η Greenpeace συνδέει τη συνολική εικόνα των επιδοτήσεων με τις πιέσεις που δέχεται η μικρή αγροτική παραγωγή στην Ευρώπη. Όπως αναφέρει, τα τελευταία χρόνια δύο εκατομμύρια εμπορικά αγροκτήματα (44%) είτε έκλεισαν είτε οδηγήθηκαν σε αύξηση κλίμακας. Για την Ελλάδα, η ανακοίνωση σημειώνει ότι τα μεσαίας προς μεγάλης κλίμακας αγροκτήματα αποτελούν το 12% του συνόλου, αλλά λαμβάνουν το 34% των επιδοτήσεων άμεσων ενισχύσεων. Παράλληλα, αναφέρεται ότι η χώρα έχασε το 31% των αγροκτημάτων της, με τη μείωση να αφορά τα μικρής κλίμακας, τα οποία υποχώρησαν κατά 37%, παραμένοντας ωστόσο η πλειονότητα (περίπου 88%) των αγροκτημάτων το 2021.
Στη μελέτη παρατίθενται επίσης ενδεικτικά παραδείγματα μεγάλων αποδεκτών ενισχύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ο όμιλος AGROFERT του Andrej Babiš, η Bonifiche Ferraresi στην Ιταλία και η οικογένεια Moltke στη Δανία. Μάλιστα, για τον όμιλο AGROFERT αναφέρεται ότι έλαβε 16,6 εκατ. ευρώ το 2024.
Ως προς τις προτάσεις πολιτικής, η Greenpeace υποστηρίζει ότι χρειάζεται επανασχεδιασμός του τρόπου κατανομής των ενισχύσεων, ώστε το σύστημα να κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος των πόρων σε πιο στοχευμένες προτεραιότητες. Στο πλαίσιο αυτό ζητά σταδιακή απεξάρτηση από τις άμεσες πληρωμές που συνδέονται αποκλειστικά με την έκταση, καθώς -όπως σημειώνει- αυτή η αρχιτεκτονική ευνοεί τη συγκέντρωση των πόρων. Παράλληλα, προτείνει εφαρμογή φθίνουσας κλίμακας και ανώτατων ορίων (caps) στις επιδοτήσεις, ώστε να περιορίζεται η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στους δικαιούχους και να ενισχύεται πιο ισορροπημένα η αγροτική παραγωγή.
Στις προτάσεις της περιλαμβάνεται επίσης η κατεύθυνση τουλάχιστον του 50% του προϋπολογισμού της ΚΑΠ σε δράσεις για το περιβάλλον και το κλίμα έως το τέλος της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού, καθώς και η ενίσχυση μηχανισμών ελέγχου και διαφάνειας στις πληρωμές, ώστε να είναι πιο καθαρή η εικόνα για το πού καταλήγουν τα κονδύλια και με ποια κριτήρια. Με αυτόν τον τρόπο, όπως υποστηρίζει, η συζήτηση για την επόμενη μέρα της ΚΑΠ μπορεί να συνδεθεί πιο άμεσα με τη βιωσιμότητα της παραγωγής, την ανθεκτικότητα των αγροτικών περιοχών και την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της ΕΕ.
Moneyreview.gr
