Το χθεσινό μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, με αεροσκάφη καθηλωμένα επί ώρες και κλειστό τον ελληνικό εναέριο χώρο, δεν ήταν ένα αθώο τεχνικό συμβάν, αλλά ένα ηχηρό καμπανάκι για την αξιοπιστία των κρατικών υπηρεσιών στον πιο ευαίσθητο τομέα: την ασφάλεια πτήσεων. Κι αν κάτι προκάλεσε μεγαλύτερη ανασφάλεια από το ίδιο το πρόβλημα στις ραδιοεπικοινωνίες, ήταν, τελικά, οι αντιφατικές ανακοινώσεις της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας που θύμιζαν περισσότερο προσπάθεια διαχείρισης εντυπώσεων, παρά ψύχραιμη ενημέρωση μιας χώρας που είδε, από τη μια στιγμή στην άλλη, το FIR της να «σβήνει».
Γράφει ο Σωτήρης Σκουλούδης
Το πρωί της Κυριακής, το σύστημα ραδιοεπικοινωνιών της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας παρουσίασε σοβαρό πρόβλημα, που επηρέασε κρίσιμες συχνότητες στα Κέντρα Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας. Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας βρέθηκαν να επιχειρούν με εφεδρικές λύσεις και μειωμένη δυνατότητα επικοινωνίας, την ώρα που πτήσεις προς και από την Ελλάδα είτε καθηλώνονταν είτε εκτρέπονταν, με αποτέλεσμα ουσιαστικό κλείσιμο του FIR Αθηνών.
Η εικόνα στα αεροδρόμια ήταν αποκαλυπτική: καθυστερήσεις, ακυρώσεις, ανακοινώσεις «στο γόνατο» και επιβάτες που ενημερώνονταν περισσότερο από τα κινητά τους και όχι από ένα συγκροτημένο, επίσημο κέντρο ενημέρωσης.
Η ανακοίνωση της ΥΠΑ για «παρεμβολές» και η κυβίστηση
Στην πρώτη της αντίδραση, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) με ανακοίνωση, έκανε λόγο για «μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες του FIR Αθηνών» και για περιστατικό «πρωτοφανούς διάστασης», αφήνοντας να εννοηθεί κάτι μεταξύ δολιοφθοράς, υβριδικής επίθεσης και τεχνολογικού σαμποτάζ.
Ενεργοποίηση Ομάδας Αντιμετώπισης Κρίσεων, πτήση ειδικού αεροσκάφους για έλεγχο φάσματος, συνεργασία με την ΕΕΤΤ και τον Eurocontrol: το αφήγημα ήταν ξεκάθαρα βαρύ, μόνο που λίγες ώρες μετά, η ίδια ΥΠΑ φρόντισε να μαζέψει όσα η πρώτη ανακοίνωση είχε αφήσει να αιωρούνται.
Στη νεότερη εκδοχή της ΥΠΑ, οι «μαζικές παρεμβολές» έγιναν «τεχνικό ζήτημα» που «κατά τις αρχικές ενδείξεις» οφείλεται σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές, χωρίς δραματικούς χαρακτηρισμούς, χωρίς υπαινιγμούς περί δολιοφθοράς και με πολύ πιο ουδέτερη γλώσσα.
Σαν να μην έφτανε η αντιφατικότητα της -επιφορτισμένης με την ασφάλεια των πτήσεων- Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, ήρθαν και οι πληροφορίες από την πλευρά της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) να θολώσουν ακόμη περισσότερο το τοπίο. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Αρχή, που υποτίθεται ότι συνέδραμε τεχνικά για την επίλυση της υπόθεσης, δεν επιβεβαίωσε το σενάριο περί παρεμβολών από τηλεπικοινωνιακές υποδομές, αφήνοντας να εννοηθεί πως το αρχικό αφήγημα της ΥΠΑ δεν πατάει σε στέρεο έδαφος. Το ίδιο έκανε και ο ΟΤΕ που ξεκαθάρισε ότι όλα του τα συστήματα λειτουργούσαν κανονικά.
Την ίδια στιγμή, σενάρια για κυβερνοεπίθεση ή υβριδική ενέργεια εναντίον κρίσιμης υποδομής μένουν να αιωρούνται, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση ή διάψευση. Η κυβέρνηση δείχνει να φοβάται τη λέξη «σαμποτάζ», αλλά ταυτόχρονα αποφεύγει να αναλάβει την πολιτική ευθύνη μιας πιθανής διαχρονικής αδυναμίας: ότι το σύστημα ραδιοεπικοινωνιών της χώρας μπορεί να πέσει σαν χάρτινος πύργος από μια βλάβη ή ένα κακόβουλο σήμα.
Χθες Κυριακή, ο πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας, δήλωνε στο Newsbomb ότι η βασική υπόθεση εργασίας με βάση την πρώτη ανακοίνωση της ΥΠΑ είναι η δολιοφθορά - αυτό όμως δείχνει να ανατρέπεται.
Το βασικό ερώτημα φαίνεται να είναι η αιτία του «θορύβου» στις ραδιοσυχνότητες που δημιούργησαν το πρόβλημα, όπως εξηγούσε χθες ο υποδιοικητής Αεροναυτιλίας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, Γιώργος Βαγενάς, που μίλησε στο Newsbomb.
Για σήμερα Δευτέρα το μεσημέρι προαναγγέλλεται «ευρεία σύσκεψη» με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων, από την ΥΠΑ και τις αρχές αεροπορικής ασφάλειας μέχρι τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους και την εθνική αρχή κυβερνοασφαλειας.
Παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα - Έρευνα απο την εισαγγελία
Το ελάχιστο που οφείλουν στους πολίτες –και στους χιλιάδες επιβάτες που είδαν χθες τις πτήσεις τους να διαλύονται– είναι ξεκάθαρες απαντήσεις:
Ήταν τελικά τεχνική βλάβη, ανθρώπινο λάθος, ασυμβατότητα υποδομών ή εχθρική ενέργεια; Πόσο θωρακισμένο είναι σήμερα το εθνικό σύστημα αεροναυτιλίας απέναντι σε παρεμβολές, φυσικές ή ψηφιακές;
Ο προϊστάμενος της εισαγγελίας της Αθήνας Αριστείδης Κορέας έχει διατάξει τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής έρευνας, προς αναζητηση απαντήσεων. Κατά την έρευνα που θα διενεργήσει το τμήμα ηλεκτρονικού εγκλήματος, θα διερευνηθεί εάν έχει τελεστεί το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών και από πού προήλθαν οι παρεμβολές σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών.
Και όσο η χώρα περιμένει «συμπεράσματα» από τη σημερινή σύσκεψη, ή από το αποτέλεσμα της έρευνας σε επόμενο χρόνο, ένα ερώτημα πλανάται πάνω από το FIR Αθηνών: αν αύριο συμβεί πάλι το ίδιο, θα έχουμε πραγματικά πιο ασφαλή συστήματα - ή απλώς πιο προσεκτικά διατυπωμένες ανακοινώσεις;
Newsbomb.gr