Τα πρωτογενή πλεονάσματα των δύο τελευταίων ετών εν πολλοίς είναι αποτέλεσμα των μέτρων που ελήφθησαν για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, αλλά και από την αυξημένων χρήση καρτών στις συναλλαγές. Η επίδοση αυτή δεν είναι συγκυριακή. Αντανακλά μια διαρθρωτική βελτίωση στη λειτουργία του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και στην έκταση της φορολογικής συμμόρφωσης. Η επέκταση της υποχρεωτικής χρήσης POS, η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με την ΑΑΔΕ σε πραγματικό χρόνο και οι στοχευμένες διασταυρώσεις στοιχείων περιόρισαν δραστικά τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων. Το αποτέλεσμα ήταν η διεύρυνση της φορολογικής βάσης και η σταθερή αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μεταστροφή διαδραμάτισε η εντυπωσιακή άνοδος των ηλεκτρονικών πληρωμών. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους της Alpha Bank (στο εβδομαδιαίο δελτίο της τράπεζας), από το 2015 και έπειτα, η επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, η πανδημία και η ραγδαία εξοικείωση των πολιτών με τις κάρτες και τα ψηφιακά μέσα πληρωμής, επιτάχυναν τη μετάβαση σε ένα πιο διαφανές σύστημα συναλλαγών. Το ποσοστό της αξίας των συναλλαγών με κάρτα στην κατανάλωση των νοικοκυριών αυξήθηκε από μόλις 5,1% το 2014, σε 40,8% το 2024 και σε 41,6% το πρώτο εξάμηνο του 2025,επίπεδο υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ-27.
Το «κενό ΦΠΑ» (VAT Gap)
Η μεταβολή αυτή συνδέεται άμεσα με τη δραστική συρρίκνωση του «κενού ΦΠΑ» (VAT Gap), δηλαδή της απώλειας εσόδων από μη καταγεγραμμένες ή μη αποδοθείσες συναλλαγές. Το σχετικό ποσοστό μειώθηκε από 26,7% το 2014 σε 9% το 2024, καταγράφοντας μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ισχυρή αρνητική συσχέτιση μεταξύ χρήσης καρτών και κενού ΦΠΑ επιβεβαιώνει ότι, όσο ενισχύεται η ηλεκτρονική πληρωμή, τόσο περιορίζεται η δυνατότητα φοροδιαφυγής.
Παράλληλα, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η χρήση καρτών επεκτείνεται σταδιακά και σε κλάδους όπου παραδοσιακά καταγραφόταν υψηλότερη παραοικονομία, όπως η εστίαση, οι υπηρεσίες υγείας και η προσωπική φροντίδα. Αν και το μεγαλύτερο μερίδιο των συναλλαγών με κάρτα εξακολουθούν να κατέχουν τα σούπερ μάρκετ και τα καταστήματα τροφίμων (περίπου 25%), η διεύρυνση σε περισσότερους κλάδους ενισχύει περαιτέρω τη διαφάνεια της οικονομικής δραστηριότητας.
Τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία που έχει υιοθετήσει η ελληνική κυβέρνηση για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής αποδίδουν αποτελέσματα. Τα έσοδα από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής ανήλθαν σε 1,7 δισ. ευρώ το 2024, αυξήθηκαν σε 2,2 δισ. ευρώ το 2025, ενώ για το τρέχον έτος οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ποσά που θα υπερβούν τα 2,5–2,6 δισ. ευρώ. Όσο προστίθενται νέα ψηφιακά εργαλεία ή επεκτείνεται η εφαρμογή των υφιστάμενων, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια φοροδιαφυγής και ενισχύεται η φορολογική συμμόρφωση.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν δημιουργήσει κλίμα αισιοδοξίας στην κυβέρνηση, καθώς αποδεικνύεται ότι μπορεί να ασκηθεί ενεργή φορολογική και κοινωνική πολιτική χωρίς περιορισμό δαπανών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το 2026 αναμένεται περαιτέρω αύξηση των εσόδων από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, καθώς τίθενται σε πλήρη εφαρμογή νέα ψηφιακά εργαλεία και επεκτείνονται υφιστάμενες πολιτικές.
Powergame.gr