Ανδρέου Group: Θερμομόνωση σε κτίρια και μεγάλες επιφάνειες

Του Χαράλαμπου Ανδρέου

Ο Χαράλαμπος Ανδρέου, επιβλέπων συνεργείου τεχνικών μόνωσης και μέλος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εταιριών Μόνωσης (ΠΣΕΜ), καταθέτει την προσωπική του εμπειρία σε έργα

θερμομόνωσης, τονίζοντας ότι η επιλογή του σωστού συστήματος και η σωστή εφαρμογή του είναι κρίσιμη για την επιτυχία κάθε έργου.

Πριν από τέσσερα χρόνια, όταν ξεκίνησα να εργάζομαι στον τομέα των μονώσεων, αντιμετώπιζα τη θερμομόνωση με πιο απλό τρόπο. Ήξερα ότι είναι σημαντική, αλλά δεν είχα καταλάβει πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος της στη συμπεριφορά ενός κτιρίου με την πάροδο των χρόνων.

Καθώς όμως άρχισα να εμπλέκομαι πιο βαθιά στα έργα και είδα διαφορετικές περιπτώσεις, από μονοκατοικίες μέχρι βιομηχανικούς χώρους και μεγάλα δώματα, κατάλαβα ότι η θερμομόνωση είναι ένα ολόκληρο κεφάλαιο. Και μάλιστα, ένα κεφάλαιο που αν δεν ολοκληρωθεί σωστά, το πληρώνεις με οικονομικό και λειτουργικό κόστος μετά.

Σήμερα παρατηρώ καθημερινά πόσο καθοριστικό είναι το να επιλέγεις το σωστό σύστημα και να το εφαρμόζεις με το σωστό τρόπο. Δεν είναι εργασία που κάνεις γρήγορα για να τελειώσεις. Έχεις να διαχειριστείς υλικά, διαδικασίες και προδιαγραφές, αλλά κυρίως τις μεταβαλλόμενες συνθήκες που αλλάζουν από έργο σε έργο και σε αναγκάζουν να σκέφτεσαι και να προσαρμόζεσαι.

ΤΟ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑ

Σχεδόν σε κάθε εργοτάξιο, το πρώτο πράγμα που ερευνώ είναι η βάση. Όχι τα υλικά που λέμε ότι θα εφαρμόσουμε, αλλά το ήδη υπάρχον υπόστρωμα. Αν έχεις σαθρό σοβά, δεν υπάρχει περίπτωση να κρατήσει το σύστημα. Κι αν υπάρχει υγρασία εγκλωβισμένη στο υπόστρωμα, θα τη βρεις μπροστά σου. Κάτι τόσο απλό, όσο ένα κακό υπόστρωμα, μπορεί να ακυρώσει όλη την προσπάθεια, όσο καλό υλικό κι αν βάλεις από πάνω.

Πολλές φορές έχουμε δει να γίνεται εργασία χωρίς να έχει καθαριστεί σωστά η επιφάνεια, ή να εφαρμόζονται υλικά πάνω σε βρεγμένο τοίχο επειδή τρέχει το πρόγραμμα. Αυτά πάντα δημιουργούν προβλήματα, είτε σε δύο μήνες είτε στον πρώτο χειμώνα.

ΤΟ ΚΛΙΜΑ

Σε αυτά τα τέσσερα χρόνια έχω εργαστεί σε διαφορετικές περιοχές, και διαπίστωσα πόσο αλλάζει η συμπεριφορά των υλικών ανάλογα με το κλίμα. Ένα σπίτι κοντά στη θάλασσα έχει να αντιμετωπίσει αλμύρα και υγρασία. Στα ορεινά μέρη έχουμε παγετό και μεγάλες θερμοκρασιακές μεταβολές. Σε άλλες περιοχές έχουμε ήλιο από το πρωί μέχρι το βράδυ, και εκεί προκαλεί φθορά η υπεριώδης (Ultraviolet [UV]) ηλιακή ακτινοβολία.

Για το λόγο αυτό, η επιλογή της σωστής μόνωσης δεν μπορεί να είναι γενική· πρέπει να γνωρίζεις πού βρίσκεται το εκάστοτε έργο και ποιες πιέσεις θα δεχτεί.

ΘΕΡΜΟΓΕΦΥΡΕΣ

Οι θερμογέφυρες είναι από τα στοιχεία που μου έκαναν εντύπωση όταν άρχισα να παρατηρώ πραγματικά τι σημαίνουν στην πράξη. Εκεί δημιουργείται το 80% των προβλημάτων σε ένα κτίριο. Γωνίες, πλάκες, στηθαία, ενώσεις με  κουφώματα: όλα αυτά είναι σημεία όπου δημιουργείται υγρασία ή υπάρχει απώλεια.

Η εξωτερική θερμομόνωση βοηθά πολύ, γιατί αγκαλιάζει το κτίριο, αλλά απαιτείται προσοχή στη λεπτομέρεια. Δεν είναι απλά «βιδώνω πλάκες».

ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΕΣΤ ΑΕΡΟΣΤΕΓΑΝΟΤΗΤΑΣ

Στην πράξη, κατά την εργασία σε διαφορετικά κτίρια και συνθήκες, συνειδητοποιώ πόσο σημαντικό είναι να μη βασίζεσαι μόνο σε ό,τι βλέπεις. Υπάρχουν στοιχεία που κρύβονται μέσα στους τοίχους και δεν φαίνονται με γυμνό μάτι, όση εμπειρία και να έχεις. Εκεί ακριβώς βοηθούν η θερμογραφία και το τεστ αεροστεγανότητας (blower door), καθώς δείχνουν τι πραγματικά συμβαίνει σε ένα κτίριο.

Με τη θερμογραφία είναι σαν να βλέπεις στο εσωτερικό ενός κτιρίου, καθώς με μια θερμική κάμερα μπορείς να εντοπίσεις:

• Σημεία από τα οποία διαρρέει θερμότητα χωρίς να το γνωρίζεις.

• Σημεία με αδύναμη ή κακή μόνωση.

• Υγρασίες που δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί οπτικά.

• Θερμογέφυρες που θα δημιουργήσουν πρόβλημα αργότερα.

Είναι δηλαδή η θερμογραφία μια διαδικασία που πολλές φορές αποκαλύπτει πράγματα που δεν θα σου περνούσαν από το μυαλό.

Από την άλλη, το τεστ αεροστεγανότητας δείχνει πόσο «στεγανό» είναι το κτίριο, και μετράει:

• Διαρροές αέρα από κουφώματα, ενώσεις, σιλικόνες.

• Μικρές ατέλειες σε λεπτομέρειες που δεν φαίνονται.

• Σημεία εισαγωγής ή εξαγωγής αέρας χωρίς να θέλουμε.

• Την πραγματική συμπεριφορά του χώρου στην καθημερινή χρήση.

Το τεστ αεροστεγανότητας είναι κάτι σαν «καρδιογράφημα» για το κέλυφος του κτιρίου.

ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ

H θερμογραφία και το τεστ αεροστεγανότητας είναι σημαντικά εργαλεία για μελέτη και επίβλεψη, ενώ θεωρούνται πλέον απαραίτητα σε απαιτητικά έργα.

Πρόκειται για τεχνικές τις αξίζει να εφαρμόζει κανείς, διότι:

1. Βρίσκει το πρόβλημα πριν εμφανιστεί, προλαβαίνοντας υγρασίες, μούχλες και απώλειες.

2. Δουλεύει στοχευμένα και όχι στα τυφλά, γνωρίζοντας πού χρειάζεται παρέμβαση ή όχι.

3. Μειώνει την κατανάλωση ενέργειας και συνεπακόλουθα το κόστος.

4. Κάνει τον χώρο πιο άνετο, με σταθερή θερμοκρασία, λιγότερα ρεύματα και πιο υγιεινό περιβάλλον.

ΑΦΑΝΕΙΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ

Σε κάθε έργο υπάρχουν εκείνα τα μικρά σημεία στα οποία, αν εστιάσει κανείς σωστά, το κτίριο δεν θα παρουσιάσει πρόβλημα, για πολλά χρόνια. Διαφορετικά η μόνωση φθείρεται πολύ πιο γρήγορα από το αναμενόμενο.

Μερικά από τα σημεία που πρέπει να προσέξει κανείς είναι:

•             Πώς κλείνουν οι ενώσεις στα κουφώματα.

•             Πώς διαμορφώνονται οι απολήξεις στη στέγη.

•             Τι γίνεται με τα στηθαία.

•             Πώς εγκιβωτίζεται το δίχτυ.

•             Αν τηρούνται οι χρόνοι στεγνώματος.

Μπορεί αυτά να φαίνονται ασήμαντες λεπτομέρειες, αλλά έχω δει έργα να καταστρέφονται εξαιτίας αυτών των φαινομενικά ασήμαντων παραγόντων.

ΜΕΓΑΛΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ

Όταν έχεις να κάνεις με μεγαλύτερα έργα, όπως δώματα, υπόγεια, γέφυρες ή υποδομές, αρχίζεις και παρατηρείς μια άλλη πλευρά της μόνωσης. Εκεί το κύριο θέμα δεν είναι η εξοικονόμηση ενέργειας· εκεί θέλουμε αντοχή στο νερό και στα φορτία, χημική σταθερότητα και μεγάλη διάρκεια ζωής.

Για παράδειγμα:

•             Στις σήραγγες, τα υλικά πρέπει να αντέχουν τεράστιες πιέσεις νερού.

•             Στα λιμενικά έργα έχουμε συνεχή επαφή με θαλασσινό νερό.

•             Στις γέφυρες υπάρχει μεγάλη διακύμανση θερμοκρασίας.

•             Σε μεγάλα δώματα έχουμε φορτία και καταπόνηση.

Εκεί δεν συγχωρούνται λάθη.

ΣΥΝΗΘΗ ΜΟΝΩΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Ανάλογα με τις υποδομές και τις ανάγκες τους, τα συστήματα που χρησιμοποιούμε περισσότερο είναι:

1.            Ολοκληρωμένα συστήματα εξωτερικής θερμομόνωσης (External Thermal Insulation Composite System [ETICS]), σε κατοικίες και επαγγελματικά κτίρια.

2.            Ανεστραμμένη μόνωση (XPS), που  είναι «σταθερή αξία» στα δώματα.

3.            Ψεκαστή πολυουρεθάνη, για δύσκολες ή ακανόνιστες επιφάνειες.

4.            Πετροβάμβακας, ο οποίος είναι ιδανικός όταν θέλουμε πυροπροστασία και διαπνοή.

5.            Υβριδικά συστήματα, όταν χρειαζόμαστε στεγανοποίηση και ελαστικότητα μαζί.

Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν υπάρχει το τέλειο υλικό· υπάρχει το σωστό υλικό για το σωστό έργο.

ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΛΑΘΗ

Αν υπάρχει κάτι που έχω μάθει, είναι ότι η σωστή εφαρμογή είναι το 90% της επιτυχίας.

Ακόμα και το κορυφαίο σύστημα να έχεις, αν εφαρμοστεί λάθος, απλά δεν θα δουλέψει.

Τα συνηθέστερα λάθη είναι:

•             Κακή προετοιμασία επιφάνειας.

•             Λανθασμένη επιλογή συγκολλητικών υλικών.

•             Ελλιπής εγκιβωτισμός διχτυού.

•             Ασυμβατότητα υλικών.

•             Παράλειψη λεπτομερειών.

•             Βιασύνη χωρίς να τηρούνται οι χρόνοι στεγνώματος.

Όλα αυτά τα λάθη μπορεί να καταστρέψουν ένα έργο που θεωρητικά είναι τέλειο.

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΛΕΨΗ

Όσο περισσότερα έργα βλέπω, τόσο περισσότερο πιστεύω ότι η σωστή μελέτη και η σωστή επίβλεψη είναι από τα πιο κρίσιμα σημεία. Δεν εκπονείται μια μελέτη απλά και μόνο για να καταχωρηθεί στον φάκελο του έργου, αλλά για να εξασφαλίσει ότι το σύστημα εφαρμόζεται όπως πρέπει, και όχι όπως βολεύει την εκάστοτε στιγμή.

Έχω δει έργα που σώθηκαν επειδή ακολουθήθηκε η διαδικασία μέχρι τέλους, αλλά και έργα που χάλασαν επειδή κάποιος είχε το σκεπτικό: «Δεν βαριέσαι! Το ξέρω εγώ πώς γίνεται!».

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ

Τα επόμενα χρόνια η ζήτηση για ποιοτικές λύσεις θα αυξηθεί. Οι ιδιοκτήτες ενδιαφέρονται περισσότερο, ρωτάνε, ψάχνουν και συγκρίνουν. Δεν είναι όπως παλαιότερα που εφαρμοζόταν ότι υλικό υπήρχε διαθέσιμο.

Τα επόμενα χρόνια πιστεύω ότι θα δούμε:

•             Περισσότερα πιστοποιημένα συστήματα.

•             Υλικά με καλύτερες αντοχές.

•             Μεγαλύτερη ζήτηση για εξειδικευμένα συνεργεία.

•             Πιο αυστηρές προδιαγραφές.

•             Ανάπτυξη υλικών με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η αγορά ωριμάζει, και αυτό είναι καλό για όλους μας. Η θερμομόνωση είναι μια από τις πιο σημαντικές εργασίες σε μια κατασκευή. Δεν είναι απλά μια επιφάνεια που κρύβεται κάτω από το φινίρισμα. Είναι ο λόγος που ένα κτίριο θα μείνει στεγνό, υγιές και ενεργειακά σωστό για πολλά χρόνια.