Ένα ισχυρό κύμα εξόδου από την αγορά εργασίας καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, με τις νέες συνταξιοδοτήσεις να ξεπερνούν το 1,35 εκατομμύριο την περίοδο 2019–2025. Τα στοιχεία της έκθεσης «ΑΤΛΑΣ» του Δεκεμβρίου 2025 δείχνουν ότι ο e-ΕΦΚΑ διαχειρίζεται μια πρωτοφανή αύξηση αιτήσεων συνταξιοδότησης, η οποία συνδέεται τόσο με δημογραφικούς παράγοντες όσο και με αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο.
Μόνο το 2025 υποβλήθηκαν 199.450 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που πλησιάζει τα υψηλά επίπεδα που είχαν καταγραφεί το 2021 και το 2022. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο Σεπτέμβριος ήταν ο μήνας με τις περισσότερες αιτήσεις (20.552), καθώς τότε καταθέτουν αιτήσεις κυρίως εκπαιδευτικοί. Ακολουθούν ο Ιούλιος (19.541 αιτήσεις) και ο Ιανουάριος, περίοδος που προτιμούν αρκετοί μισθωτοί, καθώς επηρεάζει και την καταβολή μέρους του επόμενου δώρου Χριστουγέννων.
Το κύμα των baby boomers
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αυξημένη τάση συνταξιοδότησης θα συνεχιστεί τουλάχιστον έως το 2027–2028, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η αποχώρηση της γενιάς των baby boomers από την αγορά εργασίας. Το φαινόμενο αυτό υπερβαίνει ακόμη και τα κύματα συνταξιοδότησης που είχαν καταγραφεί μετά την αύξηση των ορίων ηλικίας την περίοδο των μνημονίων, καθώς και τις μεγάλες εθελούσιες εξόδους που είχαν εφαρμοστεί σε οργανισμούς όπως ο ΟΤΕ, η ΔΕΗ και οι τράπεζες.
Στην ένταση του φαινομένου συμβάλλει και το νέο πλαίσιο για την απασχόληση συνταξιούχων, το οποίο επιτρέπει σε όσους λαμβάνουν σύνταξη να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς περικοπή της παροχής, καταβάλλοντας μόνο μια περιορισμένη εισφορά 10% επί του εισοδήματός τους. Αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς ασφαλισμένους που πλησιάζουν ή έχουν συμπληρώσει 35 χρόνια ασφάλισης να εξετάζουν νωρίτερα την έξοδο από την εργασία.
Η «παγίδα» της πρόωρης συνταξιοδότησης
Ωστόσο, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι η επιλογή της πρόωρης αποχώρησης με στόχο την αύξηση της σύνταξης μέσω της μετέπειτα εργασίας συχνά αποδεικνύεται οικονομικά ασύμφορη.
Οι εισφορές που καταβάλλονται μετά τη συνταξιοδότηση οδηγούν σε μικρή προσαύξηση της σύνταξης – περίπου 8 έως 10 ευρώ για κάθε έτος εργασίας. Επιπλέον, η προσαύξηση αυτή δεν ενσωματώνεται άμεσα στη σύνταξη, αλλά υπολογίζεται μόνο όταν ο συνταξιούχος διακόψει οριστικά την εργασία του.
Τα όρια ηλικίας και το προσδόκιμο ζωής
Ένας ακόμη λόγος που οδηγεί πολλούς εργαζομένους να επιταχύνουν τη συνταξιοδότησή τους είναι η ανησυχία για πιθανές αυξήσεις στα όρια ηλικίας. Στην Ελλάδα τα όρια συνδέονται θεσμικά με το προσδόκιμο ζωής, γεγονός που δημιουργεί προσδοκίες για μελλοντικές προσαρμογές.
Ωστόσο, οι πρώτες εκτιμήσεις από τις σχετικές μελέτες δείχνουν ότι μετά την πανδημία το προσδόκιμο ζωής δεν έχει αυξηθεί σε βαθμό που να επιβάλλει αλλαγές στα όρια ηλικίας από την 1η Ιανουαρίου 2027. Έτσι, το πιθανότερο σενάριο μεταθέτει τις σχετικές αποφάσεις για μετά το 2030.
Πάντως ακόμη και αν καταγραφεί αύξηση στο προσδόκιμο ζωής από τη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, οι αλλαγές στα όρια συνταξιοδότησης θα εφαρμοστούν σταδιακά, με αυξήσεις της τάξης των 3 έως 6 μηνών ανά έτος, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση για τους ασφαλισμένους.
Σε κάθε περίπτωση το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τρεις βασικούς δημογραφικούς δείκτες:
- Τον δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, δηλαδή τη σχέση του πληθυσμού άνω των 65 ετών με τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό.
- Τον δείκτη γήρανσης, που αποτυπώνει την αναλογία ηλικιωμένων προς νεότερες ηλικίες.
- Τον δείκτη γονιμότητας, ο οποίος παραμένει χαμηλός, περίπου 1,5 παιδί ανά γυναίκα, παρά τη μικρή βελτίωση τα τελευταία χρόνια.
- Νομικοί κύκλοι, με γνώση του ασφαλιστικού συστήματος, επισημαίνουν πάντως ότι η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις επερχόμενες αλλαγές.
flash.gr