Η Τεχνητή Νοημοσύνη, που κάποτε υποσχόταν επαναστάσεις στην υγεία και την αυτοματοποίηση της εργασίας, φαίνεται πως βρήκε μια νέα, αμφιλεγόμενη εφαρμογή: τον «ψηφιακό μεταθανάτιο βίο».
Καθώς όλο και περισσότερες εταιρείες τεχνολογίας επενδύουν στη δημιουργία των λεγόμενων «griefbots» (bots πένθους), το ερώτημα που προκύπτει είναι αν βρισκόμαστε μπροστά σε μια λύση για τον ανθρώπινο πόνο ή σε μια αδίστακτη εμπορευματοποίηση της απώλειας.
Τι είναι τα «Griefbots»;
Η τεχνολογία αυτή χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: Επιτρέπουν στον χρήστη να οργανώσει ψηφιακό υλικό (βίντεο, φωτογραφίες, ήχο) για μελλοντική περιήγηση. Εφαρμογές όπως το 2wai ή οι νέες πατέντες της Meta του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, υπόσχονται να δημιουργήσουν avatars που «ζουν» και αντιδρούν, προσομοιώνοντας την παρουσία του αγαπημένου προσώπου που δεν βρίσκεται πια στη ζωή.
Η «παγίδα» της ψευδαίσθησης
Οι ερευνητές Τζένι Κιντ και Έβα Νιέτο ΜακΑβόι, μέσα από το project Synthetic Pasts, προειδοποιούν: «Αυτά τα bots κατασκευάζουν μια ψευδαίσθηση συνέχειας εκεί που δεν υπάρχει. Αντί να προσφέρουν αυθεντικό περιεχόμενο, κατασκευάζουν απαντήσεις που μοιάζουν με το πρόσωπο, αλλά δεν βασίζονται στις πραγματικές του σκέψεις ή αξίες».
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η εμπορευματοποίηση του πένθους. Τα συναισθήματα των πενθούντων μετατρέπονται σε δεδομένα, τα οποία οι εταιρείες μπορούν να αξιοποιήσουν για να προβλέψουν επιθυμίες και να κατευθύνουν την καταναλωτική συμπεριφορά.
Τι λένε οι ψυχολόγοι: Η «χημεία» του πένθους
Η καθηγήτρια κλινικής ψυχολογίας Μέρ Φράνσις Ο’Κόνορ, συγγραφέας του The Grieving Brain, εξηγεί ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαχειρίζεται την απώλεια σε δύο επίπεδα: το ένα αναγνωρίζει ότι το πρόσωπο «έφυγε για πάντα» και το άλλο διαισθάνεται ότι «θα μπει ανά πάσα στιγμή από την πόρτα».
«Τα griefbots ενισχύουν μόνο τη μία πλευρά, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το πρόσωπο είναι ακόμη ζωντανό. Αυτό μπορεί να εμποδίσει τη φυσική διαδικασία αποδοχής της πραγματικότητας ότι ο αγαπημένος μας δεν έχει πλέον φυσική μορφή», τονίζει.
Πέρα από τα ηθικά ζητήματα, υπάρχει ο κίνδυνος της τεχνολογικής απαξίωσης. Οι start-ups της Silicon Valley καταρρέουν συχνά τόσο γρήγορα όσο εμφανίζονται. Τι θα συμβεί αν ο server που «φιλοξενεί» την προσωπικότητα του νεκρού συγγενή σας κλείσει; Οι πενθούντες θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα δεύτερο πένθος, αυτή τη φορά για την απώλεια της ίδιας της τεχνολογίας.
Είναι το πένθος ένα πρόβλημα προς επίλυση;
Η σύγχρονη τάση της τεχνολογίας είναι να εξαλείφει κάθε «τριβή» από τη ζωή μας – από την οργάνωση του σούπερ μάρκετ μέχρι τη σύνταξη γαμήλιων όρκων. Όμως, το πένθος δεν είναι μια καθημερινή εργασία που χρειάζεται «απλοποίηση». Είναι αναπόφευκτο, είναι βαρύ και είναι βαθιά ανθρώπινο.
«Το γεγονός ότι κάτι είναι τεχνικά δυνατό, δεν το καθιστά κοινωνικά αναγκαίο ή ηθικά υπερασπίσιμο», καταλήγει η Dr. Kidd. Ο θάνατος και η μνήμη δεν είναι πεδία για «πειραματικό design» από τεχνολογικούς κολοσσούς που αποβλέπουν στο κέρδος.
Σε έναν κόσμο που όλα αλλάζουν, η αποδοχή του τέλους παραμένει ίσως η πιο βαθιά ανθρώπινη εμπειρία. Και ίσως, αυτή ακριβώς την εμπειρία δεν πρέπει να προσπαθήσουμε να την «hackάρουμε».
rosa.gr