Με την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων να είναι σε εξέλιξη, οι ελεύθεροι επαγγελματίες που επιβαρύνονται με φορολόγηση βάσει τεκμαρτού εισοδήματος έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν το ελάχιστο ποσό εισοδήματος που τους καταλογίζεται, εφόσον θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική οικονομική τους κατάσταση. Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει δύο βασικές επιλογές: είτε αίτημα ελέγχου μέσω συμπλήρωσης συγκεκριμένων κωδικών στο έντυπο Ε1 είτε υποβολή αίτησης εξαίρεσης λόγω αντικειμενικών λόγων που οδήγησαν σε μειωμένη επαγγελματική δραστηριότητα.
Γράφει η Σίσσυ Σταυροπιερράκου
Η πρώτη επιλογή αφορά όσους επιθυμούν να αποδείξουν ότι το πραγματικό τους εισόδημα είναι χαμηλότερο από το τεκμαρτό. Στην περίπτωση αυτή, κατά την εμπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, συμπληρώνονται οι κωδικοί 443-444 του εντύπου Ε1, με τους οποίους ο φορολογούμενος ζητά τη διενέργεια ελέγχου για την ακρίβεια της δήλωσής του. Στη συνέχεια, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, η οποία αναμένεται να ανοίξει έως το τέλος Απριλίου, ο επαγγελματίας καλείται να συμπληρώσει αναλυτικό ερωτηματολόγιο για την οικονομική και περιουσιακή του κατάσταση εντός προθεσμίας που δεν υπερβαίνει τις 60 ημέρες από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης.
Στο ερωτηματολόγιο δηλώνονται αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδύσεις και συμμετοχές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, θυρίδες, διαθέσιμα μετρητά και κρυπτονομίσματα, ακίνητα, οχήματα, σκάφη ή άλλα περιουσιακά στοιχεία, καθώς και δαπάνες διαβίωσης, όπως λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος και ύδατος, τηλεπικοινωνίες, ασφάλειες, έξοδα εκπαίδευσης ή δραστηριοτήτων των τέκνων και ταξίδια στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό. Με βάση τα στοιχεία αυτά, η φορολογική διοίκηση προχωρά σε ενδελεχή έλεγχο, ο οποίος μπορεί να επεκταθεί έως και σε βάθος πενταετίας και να καλύψει και άλλες φορολογικές υποχρεώσεις. Η φορολογική διοίκηση δύναται να χρησιμοποιήσει και έμμεσες μεθόδους ελέγχου για τον προσδιορισμό του εισοδήματος. Το 2024 περίπου 4.600 επαγγελματίες ακολούθησαν τη διαδικασία αμφισβήτησης, ζητώντας τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου, ενώ το 2025 μόλις 2.603 εκδήλωσαν πρόθεση αμφισβήτησης των τεκμηρίων.
Αντικειμενικοί λόγοι
Η δεύτερη δυνατότητα αφορά την εξαίρεση από το τεκμαρτό εισόδημα λόγω αντικειμενικών λόγων που επηρέασαν ουσιωδώς την επαγγελματική δραστηριότητα. Στην περίπτωση αυτή υποβάλλεται αίτηση προς την αρμόδια φορολογική αρχή, συνοδευόμενη από τα κατάλληλα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τον ισχυρισμό περί μειωμένης δραστηριότητας. Τέτοιοι λόγοι μπορεί να είναι η στρατιωτική θητεία, η νοσηλεία σε νοσοκομείο ή κλινική, η εγκυμοσύνη και το διάστημα μετά τον τοκετό ή την υιοθεσία τέκνου, η φυλάκιση, η ανάκληση άδειας άσκησης επαγγέλματος, η απαγόρευση λειτουργίας της επιχείρησης με απόφαση δημόσιας αρχής, καθώς και περιστατικά ανωτέρας βίας, όπως σοβαρά προβλήματα υγείας ή φυσικές καταστροφές που κατέστησαν αδύνατη τη λειτουργία της επιχείρησης.
Φορολογικός έλεγχος
Κατά τη διάρκεια του φορολογικού ελέγχου, ο φορολογούμενος υποχρεούται να προσκομίσει κάθε διαθέσιμο αποδεικτικό στοιχείο που τεκμηριώνει την ακρίβεια των δηλωθέντων στο ερωτηματολόγιο. Επιπλέον, ενημερώνεται ότι η Φορολογική Διοίκηση διατηρεί το δικαίωμα:
Να προσδιορίσει το εισόδημά του με βάση κάθε διαθέσιμο στοιχείο ή μέσω έμμεσων τεχνικών ελέγχου.
Να επεκτείνει τον έλεγχο σε προηγούμενα φορολογικά έτη ή και σε άλλες φορολογικές υποχρεώσεις, εφόσον διαπιστωθούν ενδείξεις ασυμφωνίας με την πραγματική οικονομική του κατάσταση.
Ο έλεγχος πρέπει να ολοκληρωθεί εντός δώδεκα μηνών από την κοινοποίηση της εντολής ελέγχου. Με την ολοκλήρωση, εκδίδεται πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου: αν προκύπτει πρόσθετος φόρος, αυτός βεβαιώνεται, ενώ σε αντίθετη περίπτωση διαγράφεται ή επιστρέφεται το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό.
Η αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος πραγματοποιείται μετά την έκδοση του εκκαθαριστικού σημειώματος με τον τεκμαρτό φόρο. Εφόσον το αίτημα γίνει δεκτό, η φορολογική διοίκηση προχωρά σε επαναπροσδιορισμό της οφειλής και εκδίδει νέο εκκαθαριστικό σημείωμα. Η ορθή επιλογή της διαδικασίας και η επαρκής τεκμηρίωση των πραγματικών περιστατικών αποτελούν καθοριστικά στοιχεία για την επιτυχή αμφισβήτηση των τεκμηρίων από τους ελεύθερους επαγγελματίες.
capital.gr