Ευρύτατες τομές στο εκλογικό σύστημα προωθεί η κυβέρνηση, με βασικούς άξονες τη δραστική αναδιάρθρωση των εκλογικών περιφερειών, τη μείωση των βουλευτικών εδρών και την εν μέρει κατάργηση του σταυρού προτίμησης.
Όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει σε έναν ανοιχτό και ουσιαστικό διάλογο, χωρίς αιφνιδιασμούς, με ορίζοντα εφαρμογής τις εκλογές του 2031, εφόσον εξασφαλιστούν οι απαραίτητες πλειοψηφίες.
Το «γερμανικό μοντέλο» στα ελληνικά δεδομένα
Το νέο σύστημα, που σχεδιάζεται από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, βασίζεται στο λεγόμενο «γερμανικό μοντέλο», με σημαντικές προσαρμογές.
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η δημιουργία 7 μεγάλων εκλογικών περιφερειών, αντί των περίπου 60 που ισχύουν σήμερα, με βάση τα όρια των αποκεντρωμένων διοικήσεων της χώρας.
Μονοεδρικές και λίστα χωρίς σταυρό
Το σχέδιο προβλέπει:
- Εκλογή των βουλευτών κατά 50% από μονοεδρικές περιφέρειες (χωρίς σταυρό προτίμησης)
- Και το υπόλοιπο 50% μέσω λίστας σε ευρύτερη περιφέρεια
Οι μονοεδρικές θα χαράσσονται από ανεξάρτητη επιτροπή, με αυξημένες δικλείδες διαφάνειας και δυνατότητα προσφυγής στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
Μείωση αριθμού βουλευτών και μπόνους
Ο συνολικός αριθμός των βουλευτών αναμένεται να κυμανθεί από 200 έως 250, ενώ διατηρείται το μπόνους για το πρώτο κόμμα:
- 25–35 έδρες σε Βουλή 250 μελών
- 20–30 έδρες σε Βουλή 200 μελών
Παράλληλα, εξετάζεται η διατήρηση μικρού αριθμού βουλευτών Επικρατείας.
«Κάβα» εδρών για αποφυγή στρεβλώσεων
Σε περιπτώσεις όπου ένα κόμμα εκλέγει περισσότερους βουλευτές σε μονοεδρικές από όσους δικαιούται πανελλαδικά, προβλέπεται «μαξιλάρι» επιπλέον εδρών, ώστε να διατηρείται η αναλογικότητα.
Οι νέες περιφέρειες
Μεταξύ των νέων μεγάλων περιφερειών περιλαμβάνεται και η Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, στην οποία εντάσσεται και η Εύβοια, μαζί με περιοχές όπως Λάρισα, Βοιωτία, Φθιώτιδα και Φωκίδα.
Η κυβέρνηση επιδιώκει η συζήτηση να ξεκινήσει άμεσα σε επίπεδο πολιτικών κομμάτων, στο πλαίσιο και της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης, με στόχο ένα εκλογικό σύστημα πιο σύγχρονο, σταθερό και ευρύτερα αποδεκτό.