Η περίπτωση του προγράμματος «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο διοικητικό ατόπημα ή μια τυχαία καθυστέρηση. Αντιθέτως, αποτελεί το πλέον αντιπροσωπευτικό δείγμα μιας ευρύτερης παθογένειας που τείνει να εξελιχθεί στην αχίλλειο πτέρνα της κυβέρνησης Μητσοτάκη: Την παροιμιώδη αδυναμία να μετουσιώσει τις νομοθετικές πρωτοβουλίες και τους πλουσιοπάροχους προϋπολογισμούς σε απτή, λειτουργική πραγματικότητα για τον πολίτη.
Πολιτική των εντυπώσεων VS σκληρής πραγματικότητας
Η κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι κατέχει άριστα τη διαχείριση της «πρώτης ανάγνωσης». Εντοπίζει ορθά τις κοινωνικές ανάγκες –όπως η στεγαστική κρίση– και σπεύδει να ανακοινώσει μεταρρυθμίσεις που ηχούν σύγχρονες και αποτελεσματικές. Στο επίπεδο του σχεδιασμού και της επικοινωνίας κερδίζει κατά κράτος. Όταν, όμως, τα φώτα των ανακοινώσεων σβήνουν και έρχεται η ώρα της εκτέλεσης (execution), το οικοδόμημα αρχίζει να τρίζει.
Το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» ξεκίνησε ως μια πολλά υποσχόμενη λύση. Ωστόσο, οι διαδοχικές τροποποιήσεις των ΚΥΑ (από το 40% στο 60% της επιδότησης) μαρτυρούν μια πρόχειρη προετοιμασία, που δεν είχε επαφή με την αγορά. Το κράτος νομοθετεί και προϋπολογίζει κονδύλια, αλλά αποτυγχάνει παταγωδώς στο να τα διοχετεύσει στην οικονομία με τρόπο απλό και συνεπή.
Το «τελευταίο μίλι» και η γραφειοκρατική παγίδα
Η αδυναμία εκτέλεσης εντοπίζεται σε αυτό που ονομάζουμε «τελευταίο μίλι». Εκεί όπου ο πολίτης, έχοντας εμπιστευτεί τις κρατικές εξαγγελίες, έρχεται αντιμέτωπος με έναν παραλογισμό:
Αναδρομικοί έλεγχοι: Η απαίτηση για δικαιολογητικά που δεν προβλέπονταν αρχικά (Ε1, Ε2, τίτλοι κτήσης) λειτουργεί ως «κόφτης» που τιμωρεί όσους έσπευσαν να συμμετάσχουν.
Τεχνικά προσκόμματα: Η χρήση των κωδικών MCC στα POS, που μετατρέπει μια απλή συναλλαγή σε γρίφο για δυνατούς λύτες, δείχνει μια διοίκηση που, αντί να λύνει προβλήματα, δημιουργεί νέα.
Προτεραιότητες που σοκάρουν: Η επίσημη παραδοχή ότι προηγούνται οι νέες αιτήσεις, έναντι των ήδη ολοκληρωμένων πληρωμών, ανατρέπει κάθε έννοια διοικητικής συνέπειας.
Η συστηματική αποτυχία της «επιτελικής διακυβέρνησης»
Αυτή η απόσταση ανάμεσα στο «ψηφίζω» και το «εφαρμόζω» είναι το δομικό πρόβλημα. Η κυβέρνηση μοιάζει να εξαντλεί την ενέργειά της στο νομοθετικό έργο και στην εξασφάλιση πόρων, θεωρώντας ότι η εφαρμογή θα γίνει αυτόματα. Όμως, στην πολιτική, η επιτυχία δεν κρίνεται στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, αλλά στο αν τα χρήματα έφτασαν στον δικαιούχο εντός του χρονοδιαγράμματος που το ίδιο το κράτος έθεσε.
Όταν ένας δικαιούχος περιμένει πάνω από έναν χρόνο για μια πληρωμή, ενώ έχει εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις του, η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς καταρρακώνεται. Το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» γίνεται έτσι ο καθρέφτης μιας διακυβέρνησης που είναι άριστη στις εξαγγελίες αλλά… μετεξεταστέα στην υλοποίηση.
paron.gr