Πολλοί από εμάς γνωρίζουμε πώς είναι να πηγαίνεις στο σούπερ μάρκετ, μόνο και μόνο για να βγεις έξω με περισσότερα πράγματα από όσα σκόπευες.
Αν αυτό σου ακούγεται οικείο, να ξέρεις ότι δεν είσαι μόνος/η. Είναι σύνηθες να αγοράζουμε υπερβολικά πολλά στο σούπερ μάρκετ, ακόμα και αν έχουμε προαποφασισμένη λίστα με ψώνια.
Μην πάτε στο σούπερ μάρκετ πεινασμένοι
Είτε το πιστεύετε είτε όχι, πολλοί από τους λόγους για τους οποίους μπορεί να καταλήξετε να αγοράζετε περισσότερα από όσα σχεδιάζατε κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας επίσκεψής σας στο σούπερ μάρκετ έχουν να κάνουν με την ψυχική και συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεστε κατά τη διάρκεια των αγορών.
Ένας από αυτούς είναι η πείνα. «Όταν ψωνίζουμε με άδειο στομάχι, ο εγκέφαλός μας εστιάζει στην άμεσo κορεσμό. Μπορεί να πετάξουμε τη λίστα μας στην άκρη και να αγοράσουμε τρόφιμα παρορμητικά», λέει στο Real Simple η Jackie Shiels, ψυχολόγος στο Kaiser Permanente.
Για την ακρίβεια, η πείνα εξαντλεί τους γνωστικούς πόρους που απαιτούνται για την αυτορρύθμιση. Ως αποτέλεσμα, οτιδήποτε βρώσιμο γίνεται ξαφνικά πιο ελκυστικό.
Ένας άλλος λόγος είναι η κατανάλωση καφεΐνης. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Marketing διαπίστωσε ότι η κατανάλωση ενός ροφήματος με καφεΐνη πριν από τα ψώνια οδηγεί σε υψηλότερες παρορμητικές δαπάνες.
Αυτό συμβαίνει επειδή η καφεΐνη είναι ένα διεγερτικό που αυξάνει την ενέργεια, την εγρήγορση και την ντοπαμίνη, κάτι που μπορεί να σας κάνει να νιώθετε ότι προσανατολίζεστε περισσότερο στην ανταμοιβή.
Οι ψυχολογικοί λόγοι
Πολύ συνηθισμένο είναι, επίσης, να αποσπάται η προσοχή σας από τις εκπτώσεις.
«Όταν βλέπουμε μια τιμή προσφοράς δίπλα σε μια υψηλότερη αρχική τιμή, ο εγκέφαλός μας αγκιστρώνεται στον υψηλότερο αριθμό. Αυτή η έκπτωση μοιάζει με νίκη, οπότε δικαιολογούμε την αγορά περισσότερων για να “μεγιστοποιήσουμε τη συμφέρουσα αγορά”», λέει η Kieva Hranchuk, PhD, συμπεριφορική επιστήμονας.
Παράλληλα, αν νιώθετε κουρασμένοι, καταβεβλημένοι ή λυπημένοι, η προσθήκη επιπλέον πραγμάτων στο καλάθι σας (ειδικά ειδών πολυτελείας όπως γλυκά ή κεριά) θα σας κάνει να νιώσετε καλά επειδή ο εγκέφαλός σας παίρνει μια ώθηση ντοπαμίνης.
Ο πιο απλός λόγος πίσω από αυτό είναι ότι η αγορά φαγητού ενεργοποιεί μια μικρή ανταμοιβή ντοπαμίνης επειδή αναμένουμε την ευχαρίστηση του να το φάμε αργότερα. Αυτή η άμεση ψυχολογική ανταμοιβή μπορεί να υπερισχύσει των μακροπρόθεσμων σκέψεων, όπως το πόσα λεφτά έχετε για να ξοδέψετε ή η σπατάλη τροφίμων.
Επιπλέον, ένα γεμάτο καλάθι μπορεί να αντιπροσωπεύει την προβλεψιμότητα και τον έλεγχο όταν όλα τα άλλα φαίνονται ασταθή.
Το στοκάρισμα και άλλα ζητήματα
Μπορεί να έχουν περάσει χρόνια από τα άδεια ράφια κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, ωστόσο αρκετός κόσμος έχει αναπτύξει από τότε κάτι σαν… κατοχικό σύνδρομο.
«Ψυχολογικά, αυτό καθοδηγείται από την αποφυγή απώλειας, [καθώς] οι εγκέφαλοί μας είναι προγραμματισμένοι να προλαμβάνουν μελλοντικές ελλείψεις, ακόμη και όταν τα αποθέματα είναι σταθερά», εξηγεί η Shiels.
Αυτό το στοκάρισμα με φαγητά και άλλα προϊόντα μπορεί να έχει και μια κληρονομική παράμετρο. Αν έχετε γονείς ή παππούδες που έζησαν σε συνθήκες επισιτιστικής ανασφάλειας ή οικονομικών δυσχερειών, μπορεί άθελά τους να μεταδώσουν το μήνυμα ότι το να έχεις επιπλέον φαγητό πρόχειρο ισούται με ασφάλεια.
Τέλος, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχετε υλικά για ένα γεύμα στο ψυγείο ή στο ντουλάπι σας. Αν ψωνίζετε χωρίς να ελέγξετε πρώτα, είναι πιο πιθανό να αγοράσετε πράγματα που δεν χρειάζεστε πραγματικά, οδηγώντας σε σπατάλη τροφίμων και διπλότυπα προϊόντα.
Συμβουλές για να αποφύγετε τις υπερβολικές αγορές στο σούπερ μάρκετ
- Φάτε πριν πάτε: Αποφύγετε να ψωνίζετε με άδειο στομάχι για να περιορίσετε τις παρορμητικές δαπάνες.
- Ελέγξτε την κουζίνα σας πρώτα: Πριν φύγετε για το σούπερ μάρκετ, κοιτάξτε τι έχετε ήδη στο ψυγείο και τα ντουλάπια σας.
- Κάντε μια λίστα: Μόλις δείτε τι έχετε, φτιάξτε μια λίστα και τηρήστε την πιστά.
- Κάντε παύσεις ενώ ψωνίζετε: Πριν βάλετε κάτι στο καλάθι, σταματήστε για μια στιγμή. Μπορείτε ακόμη και να περιμένετε μέχρι το τέλος της διαδρομής σας για να προσθέσετε είδη που δεν είναι στη λίστα, δίνοντας στον εγκέφαλό σας χρόνο να σκεφτεί πιο λογικά.
