Πιο πιεστικές από ποτέ έχουν γίνει οι απάτες με στόχο άτομα που αναζητούν εργασία, χάρη στη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
Σε έξαρση βρίσκονται οι διαδικτυακές απάτες που στοχεύουν άτομα που βρίσκονται σε αναζήτηση εργασίας. Πλέον, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, οι απάτες αυτές έχουν γίνει πιο αληθοφανείς και πιο έξυπνες.
Σε αντίθεση με τις παλιές, πρόχειρες απάτες με τα πολλά ορθογραφικά λάθη, οι σημερινοί επιτήδειοι χρησιμοποιούν εργαλεία AI για να κατασκευάσουν θέσεις εργασίας και σενάρια που φαίνονται τόσο πειστικά, στοχεύοντας είτε στα χρήματα είτε στα προσωπικά δεδομένα των υποψηφίων.
Για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας αναρτημένα στοιχεία σε σελίδες όπως το LinkedIn, μελετούν το βιογραφικό του στόχου τους και στέλνουν email που αναφέρονται συγκεκριμένα στην προϋπηρεσία και τις δεξιότητες του υποψηφίου, δημιουργώντας την αίσθηση ότι η πρόταση είναι «κομμένη και ραμμένη» στα μέτρα του.
Τα email αυτά είναι εξαιρετικά καλοφτιαγμένα με αληθινά λογότυπα αναγνωρίσιμων εταιρειών. Συνήθως, όμως, προδίδονται από τη διεύθυνση αποστολέα ή ύποπτα links.
Άλλες φορές, οι απατεώνες χρησιμοποιούν στοιχεία και φωτογραφίες πραγματικών recruiters και εταιρειών. Δηλαδή αν τους γκουγκλάρετε, βλέπετε ότι υπάρχουν στ’ αλήθεια τα άτομα αυτά και έχουν προφίλ στα social media (τα οποία όμως και αυτά έχουν κατασκευαστεί από τους απατεώνες με βάση αληθινά προφίλ).
Η απάτη μέσω WhatsApp με πληρωμή για likes
Οι στρατηγικές των απατεώνων ποικίλλουν ανάλογα με τον εκάστοτε στόχο τους. Μια από τις πιο διαδεδομένες είναι οι λεγόμενες task scams, οι οποίες έχουν κάνει την εμφάνισή τους και στην Ελλάδα.
Oι απατεώνες απευθύνονται κυρίως σε νέους και φοιτητές, υποσχόμενοι γρήγορο κέρδος με απλές κινήσεις, όπως likes σε βίντεο ή κριτικές προϊόντων.
Συχνά προσεγγίζουν κόσμο μέσω WhatsApp ή social media με την υπόσχεση απομακρυσμένης εργασίας, ευέλικτου ωραρίου και γρήγορων μετρητών. Μάλιστα, κάποιες φορές πληρώνουν και μικρά ποσά όπως υποσχέθηκαν, δημιουργώντας έτσι στα θύματα σε μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας.
Στη συνέχεια, όμως, μπορεί να αρχίσουν να ζητούν πληρωμές, ισχυριζόμενοι για παράδειγμα ότι υπάρχει μια προμήθεια για την ανάληψη των χρημάτων ή για την αναβάθμιση του λογαριασμού σας ώστε να κερδίζετε περισσότερα.
Σε άλλες περιπτώσεις, τα θύματα μπορεί να βρεθούν μπλεγμένα σε παράνομες επιχειρήσεις ξεπλύματος χρήματος, με τους εγκληματίες να καταθέτουν χρήματα στον τραπεζικό τους λογαριασμό και να τους ζητούν να τα μεταφέρουν σε άλλο λογαριασμό κρατώντας μια προμήθεια.
«Πλήρωσε για να σου φτιάξουμε το βιογραφικό»
Την εμπειρία της με απάτη CV περιέγραψε πρόσφατα η δημοσιογράφος του Guardian, Βικτόρια Τερκ. Όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ της, την προσέγγισαν για μια φαινομενικά τέλεια δουλειά από τις ΗΠΑ, η οποία ήταν κομμένη και ραμμένη πάνω στο βιογραφικό της.
Μάλιστα, οι απατεώνες είχαν «κλωνοποιήσει» το προφίλ στο Linkedin ενός πραγματικού προσώπου που είναι κυνηγός κεφαλών (headhunter). Η απάτη αποκαλύφθηκε γρήγορα όταν της ζήτησαν χρήματα για να διορθώσουν το βιογραφικό της, επειδή δήθεν υποτιμούσε την εμπειρία της σε ένα τομέα.
Άλλοι απατεώνες ζητούν χρήματα δήθεν για κάποια εκπαίδευση ή πιστοποίηση, για την κάλυψη του κόστους της βίζας σε περίπτωση που κάποιος ενδιαφέρεται να βρει δουλειά στο εξωτερικό, ακόμα και για ψεύτικους ελέγχους ποινικού μητρώου.
«Έχουμε ακούσει για ανθρώπους που είχαν συνεντεύξεις εργασίας όπου η ίδια η συνέντευξη ήταν απάτη», λέει η Lisa Webb, ειδική στο δίκαιο των καταναλωτών στην οργάνωση Which?. «Σου ζητούν να καλέσεις έναν αριθμό για τη συνέντευξη και αυτός ο αριθμός είναι γραμμή υψηλής χρέωσης».
Ακόμα κι αν δεν αλλάξουν χέρια χρήματα, οι απάτες μπορεί να είναι ένας τρόπος για την απόσπαση δεδομένων των θυμάτων. Ο δήθεν εργοδότης μπορεί να ζητήσει τα στοιχεία του τραπεζικού λογαριασμού ή την ταυτότητά σου.
«Οι άνθρωποι μπορεί να καταλήξουν με δάνεια ή πιστωτικές κάρτες στο όνομά του. Μπορεί να επηρεαστεί η ίδια η τραπεζική τους κατάσταση», αναφέρει η Webb.
Γιατί το φαινόμενο γιγαντώνεται τώρα
Η άνοδος της τηλεργασίας και η χρήση πλατφορμών όπως το LinkedIn και το WhatsApp έχουν διευκολύνει τους απατεώνες, οι οποίοι δρουν από οπουδήποτε στον κόσμο με ελάχιστο ρίσκο σύλληψης.
Η ψυχολογική πίεση της ανεργίας ή η επιθυμία για μια καλύτερη ζωή λειτουργεί υπέρ των απατεώνων, οι οποίοι χρησιμοποιούν λέξεις όπως «επείγον» για να θολώσουν την κρίση των θυμάτων.
Oι διεθνείς αναφορές για τέτοιου είδους απάτες έχουν παρουσιάσει γεωμετρική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Η Action Fraud, η εθνική υπηρεσία αναφοράς κυβερνοεγκλήματος του Ηνωμένου Βασιλείου, αναφέρει ότι έλαβε περισσότερες από διπλάσιες αναφορές για απάτες προσλήψεων το 2024 σε σύγκριση με το 2022.
Αντίστοιχα, ο όμιλος Lloyds Banking Group ανέφερε αύξηση 237% στις απάτες εργασίας από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του περασμένου έτους και η Monzo δήλωσε ότι περισσότεροι από 10.000 πελάτες της έπεσαν θύματα τέτοιων απατών το 2025.
Τι πρέπει να προσέξετε με τις μούφα θέσεις εργασίας
Mε βάση την κοινή λογική, αν κάτι φαίνεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, μάλλον είναι.
Παρά την εξέλιξη της τεχνολογίας, υπάρχουν πάντα σημάδια που προδίδουν την απάτη:
- Ανορθόδοξη επικοινωνία: Χρήση δωρεάν λογαριασμών (Gmail, Yahoo) αντί για εταιρικά email.
- Απρόσκλητη επαφή: Βρίσκουν τα στοιχεία σας χωρίς να τα έχετε δώσει κάπου και αρκετά συχνά επικοινωνούν πιο «ανεπίσημα» μέσω WhatsApp ή Viber παρά μέσω email.
- Ασυμφωνία στοιχείων: Για παράδειγμα, ένας recruiter που δηλώνει έδρα στην Ευρώπη, αλλά χρησιμοποιεί τηλέφωνο από τις ΗΠΑ.
- Προκαταβολικές πληρωμές: Καμία σοβαρή εταιρεία δεν ζητά χρήματα από τον υποψήφιο για να τον προσλάβει ή για να του φτιάξει το βιογραφικό.
- Υπερβολικές υποσχέσεις: Μισθοί που είναι εμφανώς υψηλότεροι από τον μέσο όρο της αγοράς για τη συγκεκριμένη θέση.
- Μιλάνε στα αγγλικά: Ακόμα και αν ο recruiter εμφανίζεται με ελληνικό όνομα ή εκπροσωπεί ελληνική εταιρεία, θα σας μιλήσει στα αγγλικά.
Τι να κάνετε αν πέσετε θύμα τέτοιας απάτης
Οι απάτες λειτουργούν συχνά επειδή στοχεύουν άτομα που έχουν λίγο χρόνο ή είναι αφηρημένα ή απλά έχουν μεγάλη ανάγκη από δουλειά.
Εάν δείτε μια αγγελία εργασίας ή λάβετε μια προσφορά για την οποία είστε καχύποπτοι, θα μπορούσατε να επικοινωνήσετε απευθείας με την εταιρεία για να ελέγξετε αν είναι νόμιμη.
Αν αντιληφθείτε ότι έχετε δώσει στοιχεία ή χρήματα σε απατεώνες, η πρώτη κίνηση είναι η επικοινωνία με την τράπεζά σας για το πάγωμα των λογαριασμών.
Είναι επίσης σημαντικό να καταγγείλετε το περιστατικό στις αρχές δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει να υπάρχει αίσθημα ντροπής: οι σύγχρονες απάτες είναι τόσο καλοστημένες που μπορούν να παγιδεύσουν οποιονδήποτε, ανεξαρτήτως εμπειρίας ή μόρφωσης.
iEidiseis.gr