Η χώρα έχει εισέλθει ατύπως σε προεκλογική τροχιά, όμως το πραγματικό ερώτημα των επόμενων εκλογών δεν φαίνεται να είναι το «ποιος», αλλά το «πόσοι».
Η τελευταία δημοσκόπηση που είδε το φως της δημοσιότητας, της εταιρείας Pulse για λογαριασμό του ΣΚΑΪ, καταγράφει πτώση 1,5% για τη ΝΔ (24%), ένα καθηλωμένο ΠΑΣΟΚ στο 12% και ντέρμπι Ελληνικής Λύσης – Πλεύσης Ελευθερίας (7,5%) για την τρίτη θέση.
Το «κόμμα» του 28,5% που κρίνει τις εκλογές
Ωστόσο, πέρα από την πρώτη ανάγνωση, υπάρχουν δύο στοιχεία «κλειδιά» που δεν έχουν αναλυθεί ενδελεχώς και θα αποτελέσουν τους καθοριστικούς παράγοντες της επόμενης κάλπης.
Το πρώτο «κλειδί» είναι η γκρίζα ζώνη —δηλαδή το άθροισμα αυτών που επιλέγουν αποχή, λευκό ή άκυρο και των αναποφάσιστων— και το δεύτερο είναι η διασπορά σε «άλλο κόμμα» (11%). Μαζί, αυτά τα δύο στοιχεία αποκαλύπτουν μια εντυπωσιακή πραγματικότητα: το 28,5% του εκλογικού σώματος αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας.
Αυτή η δεξαμενή δεν αποτελεί απλώς ένα παθητικό παρατηρητή. Είναι ο ρυθμιστής που, αν παραμείνει αδρανής, θα καθορίσει την έκβαση της μάχης, λειτουργώντας ως ο από μηχανής θεός για την κυβερνητική παράταξη και ως «λαιμητόμος» για τον προοδευτικό χώρο.
Η αριθμητική της αποχής
Για να κατανοήσουμε πώς η συμμετοχή μεταβάλλει τις ισορροπίες, αρκεί να κάνουμε μία μικρή ιστορική αναδρομή σε εκλογικές αναμετρήσεις που αποτέλεσαν σημεία καμπής. Η αντιπαραβολή είναι αποκαλυπτική.
Τον Ιανουάριο του 2015, με τη συμμετοχή στο 63,94% (6.330.786 ψηφίσαντες), ο ΣΥΡΙΖΑ κατέγραψε το ιστορικό 36,34%, ενώ η ΝΔ περιορίστηκε στο 27,81% και το ΠΑΣΟΚ στο 4,68%. Η μαζική προσέλευση λειτούργησε ως επιταχυντής για την άνοδο της Αριστεράς, ενώ συνολικά τα δύο κόμματα του χώρου προσέλκυσαν πάνω από το 41% των συμμετεχόντων, ήτοι 2.535.447 πολίτες.
Οκτώ χρόνια μετά, τον Ιούνιο του 2023, η συμμετοχή κατέρρευσε στο 53,74% (5.273.699 ψηφίσαντες) – δηλαδή 1.057.087 πολίτες αποφάσισαν να αποσυρθούν στον «καναπέ» τους . Το αποτέλεσμα ήταν η πλήρης αντιστροφή των συσχετισμών: Η ΝΔ εκτινάχθηκε στο 40,56%, ο ΣΥΡΙΖΑ υποχώρησε στο 20,07%, ενώ παρά το γεγονός ότι το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε στο 11,46%, συνολικά τα δύο κόμματα κατάφεραν οριακά να συγκεντρώσουν ένα 30% ή σε απόλυτους αριθμούς 1.547.500 ψήφους.
Συμπερασματικά, μέσα σε αυτά τα 8 χρόνια, ο προοδευτικός χώρος έχασε σχεδόν 1 εκατομμύριο ψήφους (-987.947) – περίπου δηλαδή όσοι ήταν οι πολίτες που «αποστρατεύτηκαν» από την κάλπη την περίοδο αυτή.
Το στοίχημα της επόμενης κάλπης
Η αριθμητική αυτή παρατήρηση μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Δείχνει ότι η εκλογική κατάρρευση του προοδευτικού χώρου δεν οφείλεται αποκλειστικά σε μετακινήσεις ψηφοφόρων προς τη ΝΔ, αλλά κυρίως σε μια βαθιά κρίση πολιτικής εκπροσώπησης που οδήγησε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες στην αποχή.
Άλλωστε οι εκλογές δεν κρίνονται μόνο από τις μετακινήσεις μεταξύ κομμάτων, αλλά και από το ποιος καταφέρνει να κινητοποιήσει εκείνους που έχουν πάψει να πιστεύουν ότι «κάτι μπορεί να αλλάξει». Και σήμερα, αυτή η κατηγορία πολιτών, η «γκρίζα ζώνη» του 28,5%, φαίνεται να αποτελεί τη μεγαλύτερη άτυπη πολιτική παράταξη της χώρας.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν η ΝΔ θα χάσει δυνάμεις μέχρι τις εκλογές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα μπορέσει να δώσει λόγο επιστροφής σε εκείνο το σχεδόν ένα εκατομμύριο πολιτών που εγκατέλειψε την κάλπη. Γιατί αν η αποχή παραμείνει στα ίδια επίπεδα (ή και αυξηθεί), τότε οι πολιτικοί συσχετισμοί ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ πιο ανθεκτικοί, όπως άλλωστε αποδείχθηκε και από τα δεδομένα των τελευταίων αναμετρήσεων.
iEidiseis.gr