.jpg)
Η κλιματική αλλαγή μεταμορφώνει το ελληνικό καλοκαίρι. Παρότι η Ελλάδα δεν επηρεάζεται προς το παρόν από το ακραίο κύμα ζέστης που σαρώνει τη Δυτική Ευρώπη, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: οι καύσωνες στη χώρα μας έχουν αλλάξει ριζικά τα χαρακτηριστικά τους τις τελευταίες δεκαετίες. Εμφανίζονται συχνότερα, όλο και νωρίτερα μέσα στο καλοκαίρι και διαρκούν περισσότερο. «Μιλάμε για μια νέα κλιματική πραγματικότητα», επισημαίνει μιλώντας στα «ΝΕΑ» η δρ Δήμητρα Φουντά, διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Η αύξηση στη συχνότητα και στη διάρκεια των επεισοδίων καύσωνα στην Ελλάδα είναι εντυπωσιακή. Σύμφωνα με στοιχεία που προέρχονται από το ιστορικό αρχείο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, «ο αριθμός των επεισοδίων καύσωνα κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, δηλαδή από το 1996 έως το 2025, είναι κατά μέσο όρο πενταπλάσιος σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο», αναφέρει η Δήμητρα Φουντά. «Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μεταβολή στον αριθμό των ημερών καύσωνα, ο οποίος είναι επταπλάσιος μετά το 1995, γεγονός που σχετίζεται με την αυξημένη διάρκεια των επεισοδίων. Για παράδειγμα, αν και κατά τη δεκαετία 2006-2015 σημειώθηκαν περισσότερα επεισόδια καύσωνα σε σχέση με την πρόσφατη δεκαετία 2016-2025, ο συνολικός αριθμός ημερών καύσωνα κατά την τελευταία δεκαετία ήταν πολύ μεγαλύτερος λόγω της μεγαλύτερης διάρκειας των επεισοδίων. Αυτή η “εμμονή”, όπως αποκαλούμε την παρατεταμένη διάρκεια των επεισοδίων, αναδεικνύεται πλέον σε ένα από τα κυριότερα και πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά των καυσώνων των τελευταίων ετών», προσθέτει.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι περισσότεροι καύσωνες του παρελθόντος – σε ποσοστό μεγαλύτερο του 65% – είχαν διάρκεια μόλις τριών ή τεσσάρων ημερών, αν και υπήρχαν μεμονωμένα επεισόδια μεγαλύτερης διάρκειας, όπως ο καύσωνας του 1945. Πρωτοφανής σε διάρκεια και σφοδρότητα υπήρξε και ο φονικός καύσωνας του Ιουλίου του 1987 στην Αθήνα, όταν η θερμοκρασία παρέμεινε πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου επί οκτώ συνεχόμενες ημέρες, οδηγώντας σε μεγάλες απώλειες ανθρώπινων ζωών και αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη της χώρας.
Οταν τα θερμόμετρα χτύπησαν κόκκινο
Παρ’ όλα αυτά, οι καύσωνες των τελευταίων ετών εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερη εμμονή. «Οι καύσωνες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν παρατεταμένη διάρκεια που ξεπερνά ακόμη και τις δέκα ημέρες, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τους καύσωνες του 2021 και του 2023. Πρωτοφανής ήταν η διάρκεια του καύσωνα του 2024, όταν η θερμοκρασία παρέμεινε μεγαλύτερη των 37 βαθμών Κελσίου για 17 συνεχόμενες ημέρες – από τις 8 έως τις 24 Ιουλίου -, γεγονός που αποτελεί απόλυτο ρεκόρ εμμονής καύσωνα», λέει η δρ Δ. Φουντά. Μεγάλη διάρκεια, δηλαδή οκτώ ημερών, είχε και ο καύσωνας του 2025, από τις 21 έως τις 28 Ιουλίου, με θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Τα παραπάνω προκύπτουν από την ανάλυση του ιστορικού κλιματικού αρχείου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το οποίο περιλαμβάνει αδιάλειπτες καθημερινές μετρήσεις θερμοκρασίας στην περιοχή της Αθήνας από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα κλιματικά αρχεία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, που προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την εξέλιξη των ακραίων καιρικών φαινομένων στην περιοχή μας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι καύσωνες δεν έλειπαν στο παρελθόν, ήταν όμως πιο σπάνιοι, ενώ δεν ήταν ασυνήθιστο να μεσολαβούν αρκετά χρόνια χωρίς κανένα επεισόδιο καύσωνα.