«Η ΕΒΕ λειτουργεί ως οριζόντιος κόφτης, αν δεν πιάνεις το ελάχιστο σε ένα μάθημα, δεν μπορείς να δηλώσεις τίποτα. Υποψήφιοι που θα μπορούσαν δυνητικά να καλύψουν θέσεις σε λιγότερο περιζήτητα τμήματα κόβονται πριν φτάσουν εκεί».
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) παραμένει ένα από τα πιο καθοριστικά και αμφιλεγόμενα στοιχεία του συστήματος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση που θα αποτελέσει «αγκάθι» και στο δρόμο προς τις Βάσεις 2026. Ανατρέχοντας στα σχετικά στατιστικά στοιχεία για το 2025 διαπιστώνεται ότι από τις 10.628 κενές θέσεις σε 145 τμήματα ΑΕΙ, οι 9.078 (85,4%) συνδέονται άμεσα με την ΕΒΕ, ενώ μόλις το 10,3% αποδίδεται σε πραγματική έλλειψη ζήτησης.
Όπως τονίζει ο Γιάννης Ζαμπέλης, Καθηγητής Μαθηματικών - Εκπαιδευτικός Αναλυτής και δημιουργός του paideianet.com το εύρημα αυτό αναζωπυρώνει τη συζήτηση ενόψει των Βάσεων 2026, καθώς φαίνεται πως ο μηχανισμός που σχεδιάστηκε ως φίλτρο ποιότητας λειτουργεί πλέον και ως βασικός παράγοντας δημιουργίας κενών θέσεων στα ΑΕΙ με έμφαση τα περιφερειακά πανεπιστήμια.
Τι είναι στην πράξη η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής
Η ΕΒΕ λειτουργεί ως προαπαιτούμενο εισαγωγής. Κάθε τμήμα ορίζει έναν συντελεστή (0,80–1,20), ο οποίος εφαρμόζεται στον μέσο όρο των επιδόσεων των υποψηφίων κάθε επιστημονικού πεδίου. Το αποτέλεσμα δημιουργεί ένα ελάχιστο όριο, κάτω από το οποίο ο υποψήφιος δεν έχει δικαίωμα επιλογής του τμήματος, ανεξάρτητα από τα συνολικά μόριά του. Έτσι, ακόμη κι αν μια σχολή έχει κενές θέσεις, αυτές δεν μπορούν να καλυφθούν αν οι διαθέσιμοι υποψήφιοι δεν ξεπερνούν το όριο της ΕΒΕ.
Η ανάλυση των δεδομένων από τα τμήματα με κενές θέσεις σύμφωνα με τον κ. Ζαμπέλη συνοψίζεται στην εξής εικόνα:
- 10.628 συνολικά κενές θέσεις
- 9.078 θέσεις (85,4%) συνδέονται με την ΕΒΕ
- 1.093 θέσεις (10,3%) οφείλονται σε χαμηλή ζήτηση
- 145 τμήματα κατέγραψαν κενά εισακτέων
Σε μεγάλο αριθμό σχολών, ο τελευταίος επιτυχών βρίσκεται πολύ κοντά στο όριο της ΕΒΕ, κάτι που δείχνει ότι ακόμη και μικρές διαφορές στην επίδοση των υποψηφίων αρκούν για να αφήσουν θέσεις κενές. Μάλιστα ο κ. Ζαμπέλης θέλοντας να αποκρυσταλλώσει την επίδραση της ΕΒΕ στον αποκλεισμό υποψηφίων από τα ΑΕΙ προχώρησε σε σχετική μελέτη που αποδεικνύει ότι η ΕΒΕ δεν είναι ένας «δευτερεύων» παράγοντας αλλά ο παράγοντας που στερεί την πρόσβαση στα πανεπιστημιακά τμήματα καθώς αν ήταν αισθητά χαμηλότερη ή απουσίαζε εντελώς οι 9.078 από τις 10.628 κενές θέσεις θα μπορούσαν να καλυφθούν. Με αυτά τα δεδομένα υποψήφιοι που θα μπορούσαν να εισαχθούν με βάση τα μόρια τους αποκλείονται επειδή δεν περνούν το κατώφλι της ΕΒΕ. Έτσι, οι θέσεις δεν «μεταφέρονται» αλλού, αλλά μένουν κενές.
Τι σημαίνει αυτό για τις Βάσεις 2026
Ο «κόφτης» της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής αναμένεται και φέτος να στερήσει τα όνειρα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σε τουλάχιστον 10.000 υποψηφίους όχι γιατί δεν έγραψαν καλά αλλά γιατί δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν το φίλτρο της ΕΒΕ. Με απλά λόγια Η ΕΒΕ λειτουργεί ως ελάχιστο όριο εισαγωγής που προηγείται της σύγκρισης των μορίων μεταξύ υποψηφίων. Αυτό σημαίνει ότι υποψήφιοι που σε προηγούμενα χρόνια θα μπορούσαν να διεκδικήσουν μια θέση, την τελευταία εξαετία αποκλείονται εξαρχής αν δεν ξεπερνούν το συγκεκριμένο όριο. Επομένως τα τεράστια κενά που προκύπτουν στα ΑΕΙ δεν σχετίζονται με χαμηλή ζήτηση, αλλά με τον αποκλεισμό υποψηφίων λόγω της ΕΒΕ και η υψηλότερη πίεση ασκείται στα περιφερειακά τμήματα των ΑΕΙ με αποτέλεσμα να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά κενών θέσεων, ακόμη και όταν υπάρχει επαρκής αριθμός δηλώσεων στο μηχανογραφικό. Ουσιαστικά έχουμε ένα μοντέλος εισαγωγης στα ΑΕΙ που οι Βάσεις έπονται καθώς το κρισιμότερο ρόλο παίζει η ΕΒΕ που προηγείται και καθορίζει το ποιος μπορεί καν να συμμετάσχει στη διαδικασία.
Όπως τονίζει επ' αυτού ο κ. Ζαμπέλης «Εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης, η ΕΒΕ ευθύνεται για το 92–95% των κενών. Δεν είναι ότι «δεν υπάρχει ζήτηση» για τη Φιλολογία της Καλαμάτας ή τα Μαθηματικά της Σάμου — υπάρχουν υποψήφιοι που τις δηλώνουν, αλλά η ΕΒΕ τους κόβει. Η γεωγραφική θέση πιέζει την ΕΒΕ προς τα πάνω, διότι ο μέσος όρος του πανελλαδικού πεδίου παραμένει υψηλός, ενώ οι ντόπιοι υποψήφιοι που στοχεύουν την περιφερειακή σχολή έχουν τυπικά χαμηλότερη βαθμολογία.»
Oι 20 σχολές με τις περισσότερες κενές θέσεις λόγω ΕΒΕ
Απευθυνόμενους προς τους φετινούς υποψηφίους και ενόψει της συμπλήρωσης του Μηχανογραφικού ο κ. Ζαμπέλης σημειώνει ότι « Η ΕΒΕ ευθύνεται για το 85,4% των 10.628 κενών θέσεων. 9.078 θέσεις σε 124 σχολές παρέμειναν αδιάθετες παρότι υπήρχαν υποψήφιοι ακριβώς κάτω από τον πήχη. Αν χαμήλωνε η ΕΒΕ, οι θέσεις αυτές θα καλύπτονταν. Στην περιφέρεια και τις μεσαίες πόλεις, η ΕΒΕ είναι σχεδόν ο μόνος παράγοντας (92–95% των κενών). Δεν υπάρχει «έλλειψη ενδιαφέροντος» — υπάρχουν υποψήφιοι που δηλώνουν αυτές τις σχολές, αλλά κόβονται από το όριο. Η γεωγραφία απλώς συμπιέζει τις τοπικές βαθμολογίες προς τα κάτω. Πραγματική έλλειψη ζήτησης υπάρχει μόνο σε 14 σχολές, με 1.093 κενά (10,3%). Σχεδόν όλες είναι σε Αθήνα ή Θεσσαλονίκη και αφορούν ξενόγλωσσες φιλολογίες ΕΚΠΑ/ΑΠΘ και τη Διοίκηση Τουρισμού ΠΑΔΑ.
Ο συντελεστής ΕΒΕ δεν είναι από μόνος του δείκτης δυσκολίας ή ζήτησης. Έχουμε ΕΒΕ-bound σχολές σε όλα τα επίπεδα συντελεστή — από 0,80 (Σχολή Μηχανικών ΑΕΝ, 361 κενά) έως 1,20 (Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής ΓΠΑ, 172 κενά). Σημασία έχει η αλληλεπίδραση συντελεστή + μέσου όρου πεδίου + ζήτησης της συγκεκριμένης σχολής.
Στις σχολές με σταθερά υψηλό ποσοστό ΕΒΕ-bound κενών, η στρατηγική του μηχανογραφικού πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη την τιμή της ΕΒΕ — όχι μόνο τα μόρια τελευταίου. Ένας υποψήφιος μπορεί να έχει αρκετά μόρια για τη βάση επιτυχίας μιας σχολής αλλά να μην ξεπερνά την ΕΒΕ. Σε αυτή την περίπτωση, η δήλωση είναι ουσιαστικά «κενή».»
Βάσεις 2026: Η πρόβλεψη Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) ανά Επιστημονικό Πεδίο
Παράλληλα ο κ. Ζαμπέλης παρουσιάζει την πρόβλεψή του για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) ανά πεδίο, με μεθοδολογία πιστοποιημένη σε ιστορικά δεδομένα τετραετίας Όπως τονίζει «η πρόβλεψη βασίζεται σε σταθμισμένο ΜΟ των τεσσάρων πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων κάθε πεδίου από Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ συνδυασμένα, με βάρος το πλήθος υποψηφίων. Ο μέσος όρος κάθε μαθήματος εκτιμάται από τα midpoints των δώδεκα βαθμολογικών διαστημάτων (bins) που δημοσιεύει το ΥΠΑΙΘΑ. Πάνω σε αυτή τη βασική εκτίμηση εφαρμόζουμε διόρθωση συστηματικής απόκλισης (bias) εκπαιδευμένη στην τετραετία 2022–2025: για κάθε πεδίο έχει υπολογιστεί ο μέσος όρος της διαφοράς εκτίμηση − επίσημο, που λειτουργεί ως σταθερή διορθωτική σταθερά.Σε out-of-sample έλεγχο με training σε 2022–2024 και τυφλή πρόβλεψη του 2025, η μέθοδος πέτυχε μέγιστο σφάλμα 0,02 μονάδες (0,17%) σε όλα τα πεδία. Η εκτίμηση του τρέχοντος έτους κινείται εντός του ίδιου διαστήματος αξιοπιστίας.»
Σε χρονιές με ευκολότερα θέματα οι ΕΒΕ ανεβαίνουν και «κλείνουν την πόρτα» σε υποψηφίους με μέτρια επίδοση. Σε δύσκολες χρονιές πέφτουν και ανοίγουν το πεδίο. Φέτος, οι τάσεις είναι πολύ διαφορετικές ανά πεδίο. Όλες οι τιμές αναφέρονται στην πρόβλεψη του ΜΟ Πεδίου επί τον αντίστοιχο συντελεστή. Η επίσημη ΕΒΕ ΥΠΑΙΘΑ συνήθως ταυτίζεται με την κατώτατη τιμή (×0,80).
Η μεγάλη εικόνα της ΕΒΕ ανά πεδίο
1ο Ανθρωπιστικών Σπουδών — Σχεδόν αμετάβλητη η ΕΒΕ. Τα Αρχαία Ελληνικά αποτέλεσαν τη μεγάλη δυσκολία της χρονιάς (πτώση -36% στους αρίστους), όμως οι μικρές ανόδους σε Λατινικά και Ιστορία αντισταθμίζουν την εικόνα. Συνολικά, μικρές μεταβολές στις υψηλόβαθμες σχολές του πεδίου.
2ο Θετικών Σπουδών — Η μεγαλύτερη άνοδος του 2026. Η Φυσική Ο.Π. εκτοξεύτηκε με 4.370 αρίστους έναντι 1.403 πέρυσι (+212%), ενώ και τα Μαθηματικά Ο.Π. αυξήθηκαν σε αρίστους κατά 24%. Η ΕΒΕ ανεβαίνει αισθητά κατά 0,66 μονάδες, και αναμένεται ανοδική πίεση στις υψηλόβαθμες σχολές του πεδίου (Πολυτεχνεία, Πληροφορική).
3ο Σπουδών Υγείας — Διπολική εικόνα. Η Φυσική Ο.Π. ευκολότερη (+239% άριστοι), αλλά η Βιολογία Ο.Π. πιο δύσκολη (-34% άριστοι) και η Χημεία ελαφρώς πιο απαιτητική. Η ΕΒΕ ανεβαίνει ελαφρά κατά 0,24 μονάδες. Στην Ιατρική και τις σχολές που βαρύνει η Βιολογία, αναμένεται οριακή ή πτωτική πίεση στις υψηλές βαθμολογίες.
4ο Οικονομίας & Πληροφορικής — Πτώση ΕΒΕ κατά 0,15 μονάδες. Ο κύριος λόγος είναι η κατάρρευση των αρίστων στην Αρχή Οικονομικής Θεωρίας: από 7.921 πέρυσι σε 4.026 φέτος, μια μείωση 49%. Αντίθετα, Πληροφορική και Μαθηματικά Οικονομίας παρουσιάζουν ηπιότατη άνοδο. Πιθανή ελαφρά κάμψη στις βάσεις των οικονομικών σχολών.
Dnews.gr
