Μπροστά στο φάσμα μιας εξαιρετικά χαμηλής σύνταξης, η οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν θα υπερβαίνει καν το ψυχολογικό όριο των 1.000 ευρώ, βρίσκονται χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες στη χώρα μας. Η αιτία κρύβεται στην πάγια πρακτική τους να επιλέγουν τις χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες του e-ΕΦΚΑ.
Τα επίσημα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Περισσότεροι από 650.000 ασφαλισμένοι έχουν ενταχθεί στην πρώτη κατηγορία, ενώ περίπου 163.500 επιλέγουν τη δεύτερη. Το αποτέλεσμα είναι ότι σχεδόν εννέα στους δέκα επαγγελματίες που υπάγονται στις έξι βασικές κλίμακες, καταβάλλουν τις δύο χαμηλότερες δυνατές εισφορές.
Αυτή η στρατηγική επιλογή διατηρεί μεν σε χαμηλά επίπεδα τη μηνιαία επιβάρυνση κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, ωστόσο λειτουργεί ως «παγίδα», καθώς έχει άμεσο και καθοριστικό αντίκτυπο στο ανταποδοτικό σκέλος της μελλοντικής τους σύνταξης.
Οι αλλαγές στις εισφορές και τα ποσά για το 2026
Ιστορικά, με την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου το 2016, οι ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών είχαν συνδεθεί άμεσα με το δηλωθέν εισόδημά τους. Την περίοδο εκείνη, πολλοί ασφαλισμένοι κατέβαλλαν την κατώτατη δυνατή εισφορά για τον κλάδο σύνταξης, η οποία κυμαινόταν στα 157 ευρώ. Από το 2020, οι εισφορές αποσυνδέθηκαν από το εισόδημα και το σύστημα των ασφαλιστικών κατηγοριών επέστρεψε, με τη συντριπτική πλειονότητα να εγκλωβίζεται στην πρώτη κατηγορία για λόγους ρευστότητας.
Βάσει του ισχύοντος πλαισίου, για το 2026, οι συνολικές μηνιαίες εισφορές (για κύρια σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη) διαμορφώνονται ως εξής:
- Πρώτη κατηγορία: Στα 250,77 ευρώ (εκ των οποίων τα 185,09 ευρώ αφορούν τον κλάδο σύνταξης).
- Δεύτερη κατηγορία: Στα 300,93 ευρώ (με τα 222,12 ευρώ να κατευθύνονται στην κύρια σύνταξη).
Η αδυναμία πολλών επαγγελματιών να ανταποκριθούν σε υψηλότερες πληρωμές, σε συνδυασμό με την έλλειψη εμπιστοσύνης προς το εγχώριο ασφαλιστικό σύστημα, απόρροια των διαδοχικών περικοπών στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, αποτελούν τις κύριες αιτίες για αυτή τη μαζική προτίμηση στις φθηνότερες κλίμακες.
Τι συντάξεις «χτίζουν» μετά από 36 έως 40 χρόνια εργασίας
Σύμφωνα με τους ενδεικτικούς υπολογισμούς που προκύπτουν από το σημερινό νομικό καθεστώς, τα εκτιμώμενα μεικτά ποσά των συντάξεων κινούνται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ακόμα και με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Το πρόβλημα, ωστόσο, διογκώνεται για όσους αναγκάζονται να αποχωρήσουν με λιγότερα χρόνια εργασίας.
Συγκεκριμένα, τα δεδομένα για όσους συνταξιοδοτούνται νωρίτερα δείχνουν το μέγεθος της απόκλισης:
- Με 38 χρόνια ασφάλισης: Η εκτιμώμενη σύνταξη αγγίζει τα 862 ευρώ για την πρώτη κατηγορία και τα 946 ευρώ για τη δεύτερη. Αντιθέτως, όποιος βρίσκεται στην έκτη (ανώτατη) κατηγορία, μπορεί να προσδοκά σύνταξη ύψους 1.788 ευρώ.
- Με 36 χρόνια ασφάλισης: Τα αντίστοιχα ποσά συρρικνώνονται στα 815 ευρώ (1η κατηγορία) και στα 889 ευρώ (2η κατηγορία). Για την έκτη κατηγορία, το ποσό υποχωρεί στα 1.635 ευρώ.
Η στρατηγική της τελευταίας πενταετίας και οι προϋποθέσεις
Πολλοί επαγγελματίες θεωρούν πως η μετάβαση σε μια υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία λίγο πριν τη συνταξιοδότηση (π.χ. την τελευταία πενταετία) αρκεί για να διασώσει το τελικό ποσό. Πράγματι, η κίνηση αυτή μπορεί να βελτιώσει το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης, όμως το τελικό οικονομικό όφελος δεν είναι ενιαίο για όλους ούτε καθορίζεται αποκλειστικά από τα τελευταία χρόνια του εργασιακού βίου.
Ο μαθηματικός τύπος του e-ΕΦΚΑ λαμβάνει υπόψη πληθώρα παραμέτρων, όπως το σύνολο των ετών ασφάλισης, τις καταβληθείσες εισφορές, τις ασφαλιστέες αποδοχές από το 2002 και έπειτα, τις πιθανές οφειλές, αλλά και την αναγνώριση πλασματικών ετών.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης συνιστούν εξατομικευμένη μελέτη πριν από οποιαδήποτε μεταβολή κλίμακας. Ο βασικός κανόνας, ωστόσο, παραμένει αμείλικτος: όσο χαμηλότερες είναι οι τρέχουσες εισφορές, τόσο μικρότερο θα είναι το ανταποδοτικό ποσό της μελλοντικής σύνταξης.
*Σημειώνεται πως τα παραπάνω ποσά είναι ενδεικτικά και μεικτά, υπολογισμένα βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου. Το τελικό πληρωτέο ποσό διαμορφώνεται αυστηρά ανάλογα με το ατομικό ασφαλιστικό ιστορικό του κάθε επαγγελματία.
iEidiseis.gr