.jpg)
Αρχή ανατροπών για το ασφαλιστικό λόγω του δημογραφικού προβλήματος σηματοδοτεί η απόφαση της κυβέρνησης να ενισχύσει τον δεύτερο πυλώνα συντάξεων, ενθαρρύνοντας τη λειτουργία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) με φορολογικά κίνητρα, και άρση περιορισμών που ισχύουν τώρα για την ένταξη των ασφαλισμένων σε αυτά.
Του Κώστα Κατίκου
Η επάρκεια των συντάξεων του δημόσιου συστήματος ασφάλισης τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί από τις πιέσεις που θα προκαλέσει στις συνταξιοδοτικές δαπάνες η γήρανση του πληθυσμού και η ταυτόχρονη μείωση του εργατικού δυναμικού. Η ανάγκη για την επάρκεια των συντάξεων ενεργοποιεί τις εφεδρείες του ασφαλιστικού συστήματος με το νέο νομοσχέδιο για τη συμμετοχή των ασφαλισμένων σε νέα ταμεία, από τα οποία θα λαμβάνουν συμπληρωματικές παροχές.
Τη σοβαρότητα του δημογραφικού προβλήματος και τις επιπτώσεις που θα προκαλέσει μελλοντικά στις συντάξεις επισημαίνει στην τελευταία της έκθεση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με το Εαρινό Πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026 που δόθηκε στη δημοσιότητα στις αρχές Ιουνίου. Στην έκθεσή της η Επιτροπή προειδοποιεί την Ελλάδα ότι "η γήρανση του πληθυσμού επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά και την αγορά εργασίας" τονίζοντας τα εξής:
1. Οι δημογραφικές τάσεις δείχνουν τον πληθυσμό σε ηλικία εργασίας να μειώνεται κατά περίπου ένα τρίτο (1/3) έως το 2070.
2. Το δημοσιονομικό κόστος της δημογραφικής γήρανσης αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 0,8 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, αλλά να μειωθεί κάτω από τα επίπεδα του 2025 έως το 2070, κυρίως λόγω της προβλεπόμενης μείωσης των δημόσιων συνταξιοδοτικών δαπανών και, σε μικρότερο βαθμό, λόγω των δαπανών για την εκπαίδευση.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να τονώσει τα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης, ώστε οι νεότεροι κυρίως ασφαλισμένοι να χτίσουν τη μελλοντική τους σύνταξη πάνω σε δύο πυλώνες αντί για έναν, στον οποίο στηρίζεται σε ποσοστό άνω του 90% σήμερα το ασφαλιστικό σύστημα.
Τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία θα λειτουργούν είτε ως προγράμματα καθορισμένων παροχών, όπου ο ασφαλισμένος γνωρίζει εκ των προτέρων το ύψος της σύνταξης, είτε ως προγράμματα καθορισμένων εισφορών, στα οποία η τελική παροχή εξαρτάται από τις καταβληθείσες εισφορές και τις αποδόσεις των επενδύσεων. Τα επαγγελματικά ταμεία που προωθεί η κυβέρνηση με το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης θα είναι κυρίως καθορισμένων εισφορών.
Με το νέο νομοσχέδιο που παρουσίασε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, την περασμένη Τρίτη δίδονται κίνητρα ασφάλισης χωρίς επαγγελματικούς ή ηλικιακούς περιορισμούς στα νέα ταμεία.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ειδικών, τα νέα ταμεία θα δίνουν έπειτα από περίπου 25 χρόνια ασφάλισης μια συμπληρωματική σύνταξη της τάξης των 200 έως 300 ευρώ τον μήνα, ή περίπου ένα μέσο ποσό της τάξης των 220 ευρώ, δηλαδή σχεδόν στο ύψος της μισής εθνικής σύνταξης με τα σημερινά δεδομένα.
Το τελικό ύψος της παροχής ωστόσο θα εξαρτάται από τον χρόνο ασφάλισης, την ηλικία του ασφαλισμένου, το ύψος των εισφορών, τις αποδόσεις των επενδύσεων και τη βιωσιμότητα του Ταμείου. Σε περιπτώσεις μεγαλύτερης διάρκειας ασφάλισης και υψηλών αποδόσεων, οι παροχές μπορούν να είναι αισθητά υψηλότερες.
Οι βασικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου προβλέπουν:
- Αφορολόγητες ασφαλιστικές εισφορές.
- Δυνατότητα συμμετοχής χωρίς ηλικιακούς περιορισμούς.
- Αύξηση του ανώτατου ορίου εισφορών πέραν του 20% του μισθού.
- Ελεύθερη μεταφορά ασφαλιστικών δικαιωμάτων μεταξύ Ταμείων. Οι ασφαλισμένοι θα μπορούν να μεταφέρουν ελεύθερα τα δικαιώματά τους –εισφορές και κατοχυρωμένες παροχές– από ένα επαγγελματικό ταμείο σε άλλο.
- Δυνατότητα παραμονής στην επαγγελματική ασφάλιση ακόμη και σε περίοδο ανεργίας.
- Δημιουργία νέων επενδυτικών προϊόντων.
- Δυνατότητα παροχής προγραμμάτων υγείας.
- Ίδρυση του Ομαδικού Ασφαλιστικού Προϊόντος Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), το οποίο θα προσφέρεται από ασφαλιστικές εταιρείες με αντίστοιχη προστασία δικαιωμάτων με τα ΤΕΑ.
- Δυνατότητα συμμετοχής τραπεζών μέσω επενδυτικών ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης, με ή χωρίς εργοδοτική συμμετοχή.
Κερδισμένοι θα είναι οι νέοι ασφαλισμένοι μεταξύ 25-30, καθώς θα έχουν μεγάλο διάστημα ωρίμανσης των δικαιωμάτων τους, που θα τους εξασφαλίσει και υψηλότερη σύνταξη.
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η μεταρρύθμιση για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, οι οποίοι μέχρι σήμερα λαμβάνουν κατά κανόνα χαμηλές συντάξεις λόγω των περιορισμένων ασφαλιστικών εισφορών που καταβάλλουν στον πρώτο πυλώνα. Μέσω των νέων επαγγελματικών ταμείων αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να δημιουργήσουν πρόσθετο συνταξιοδοτικό εισόδημα.
Τα νέα Ταμεία θα λειτουργούν με άδεια της Τράπεζας της Ελλάδος και θα είναι ανοιχτά, δηλαδή θα δέχονται ασφαλισμένους, επιχειρήσεις, επαγγελματικές ενώσεις, συλλογικούς φορείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Μείωση της φορολογίας στις παροχές
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αναμόρφωση του φορολογικού πλαισίου των ΤΕΑ με μείωση της φορολογίας στις συντάξεις, είτε καταβάλλονται με τη μορφή εφάπαξ είτε περιοδικά (σύνταξη ανά μήνα).
Για τον λόγο αυτόν προβλέπεται η θέσπιση μικρότερων από σήμερα φορολογικών επιβαρύνσεων με ανώτατο συντελεστή ενδεχομένως στο 15% αντί 20% και σύνδεση των συντελεστών με βάση την ηλικία αποχώρησης. Οι συντελεστές φορολόγησης θα μειώνονται όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία αποχώρησης των ασφαλισμένων και θα είναι μεγαλύτεροι όσο νωρίτερα επιλέγουν να αποχωρήσουν από τα ταμεία τους. Σήμερα ο φόρος στις παροχές των επαγγελματικών ταμείων ξεκινά με 20% για έως 5 έτη ασφάλισης, και υποχωρεί σταδιακά στο 5% για όσους παραμείνουν ασφαλισμένοι από 20 έτη και άνω.
Σήμερα λειτουργούν 27 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης με περίπου 55.000 ασφαλισμένους και μέσο ατομικό λογαριασμό 10.500 ευρώ. Η συνολική αξία του ενεργητικού τους ανέρχεται σε 2,63 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί μόλις στο 1% του ΑΕΠ, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν στις χώρες του ΟΟΣΑ ο μέσος όρος ανέρχεται περίπου στο 50% του ΑΕΠ.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέσα στον Ιούλιο και να κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές Σεπτεμβρίου.
capital.gr