Η εμποροπανήγυρη της Αγίας Παρασκευής, πολιούχου της Χαλκίδας, αποτελεί έναν από τους παλαιότερους και σημαντικότερους θεσμούς της πόλης, με ιστορία που ξεπερνά τον ενάμιση αιώνα.
Η καθιέρωσή της έγινε με Βασιλικό Διάταγμα της 9ης Ιανουαρίου 1864, το οποίο φέρει την υπογραφή του βασιλιά Γεωργίου Α΄, λίγους μόλις μήνες μετά την άνοδό του στον ελληνικό θρόνο. Από τότε, η εμποροπανήγυρη πραγματοποιείται κάθε χρόνο από τις 26 έως και τις 2 Αυγούστου , συγκεντρώνοντας χιλιάδες επισκέπτες από την Εύβοια και ολόκληρη τη Στερεά Ελλάδα.
Η 26η Ιουλίου, ημέρα εορτής της Αγίας Παρασκευής, καθιερώθηκε ως επίσημη θρησκευτική αργία για τη Χαλκίδα με απόφαση του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων την 1η Αυγούστου 1939.
Οι δύσκολες στιγμές της ιστορίας
Η πανήγυρη ακολούθησε την πορεία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και δεν έμεινε ανεπηρέαστη από τις μεγάλες περιπέτειες του τόπου.
Κατά τη διάρκεια της Γερμανοϊταλικής Κατοχής (1941-1944) δεν πραγματοποιήθηκε, ενώ τα τρία πρώτα χρόνια οι ιταλικές αρχές απαγόρευσαν ακόμη και τη λιτάνευση της ιερής εικόνας της Αγίας Παρασκευής. Μόλις το 1944 οι γερμανικές κατοχικές δυνάμεις επέτρεψαν τη λιτανεία, η οποία όμως πραγματοποιήθηκε υπό την αυστηρή επιτήρηση στρατιωτών και μονάδων των SS.
Ιδιαίτερη αναφορά υπάρχει και στο 1915, όταν, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Εύριπος», η θαυματουργή εικόνα της Αγίας μεταφέρθηκε στα Ανάκτορα και τοποθετήθηκε πάνω από την κλίνη του ασθενούς βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, επιστρέφοντας στον ναό της στις αρχές Ιουλίου του ίδιου έτους.
Το 1974, η γιορτή συνέπεσε με τις δραματικές εξελίξεις της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, γεγονότα που σημάδεψαν εκείνη τη χρονιά.
Η «Βλάχα» της Χαλκίδας
Οι παλαιότεροι Χαλκιδέοι αποκαλούσαν με αγάπη την Αγία Παρασκευή «Βλάχα», μια προσωνυμία που έμεινε ζωντανή στη λαϊκή παράδοση της πόλης και χρησιμοποιούνταν με ιδιαίτερη περηφάνια.
Παράλληλα, η εμποροπανήγυρη εξελίχθηκε σε σημείο συνάντησης κατοίκων και επισκεπτών, συνδυάζοντας το θρησκευτικό στοιχείο με την εμπορική δραστηριότητα και το πανηγυρικό κλίμα. Όπως συμβαίνει στα περισσότερα καλοκαιρινά πανηγύρια της Ελλάδας, έτσι και στη Χαλκίδα, η σουβλιστή γουρουνοπούλα, το κρασί και οι υπαίθριοι πάγκοι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της γιορτής, που συνεχίζει μέχρι σήμερα να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παραδόσεις της πόλης.
