Σε μια ιστορική καμπή για τη λειτουργία του Δημοσίου εισέρχεται η χώρα, καθώς το υπουργείο Εσωτερικών είναι έτοιμο να καταθέσει το νομοσχέδιο-τομή που αναμένεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο για 250.000 εργαζομένους του στενού δημόσιου τομέα. Η δημόσια διαβούλευση του σχεδίου νόμου αναμένεται να ξεκινήσει άμεσα, τις επόμενες ημέρες, φέρνοντας στο προσκήνιο σαρωτικές αλλαγές.
Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση δεν αποτελεί απλώς μια ακόμα νομοθετική παρέμβαση, αλλά υλοποιεί έναν κεντρικό σχεδιασμό για τον οποίο ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει δώσει συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Βασίζεται, άλλωστε, στο προσωπικό του όραμα για ένα σύγχρονο, ευέλικτο και αξιοκρατικό δημόσιο τομέα, όραμα το οποίο υπηρετεί με συνέπεια από την εποχή που διετέλεσε υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, έχοντας ξεκινήσει από τότε μια σειρά κρίσιμων μεταρρυθμίσεων. Τον συντονισμό αυτού του κομβικού εγχειρήματος έχει αναλάβει ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, ενώ το νέο σχέδιο νόμου έχει επεξεργαστεί η αρμόδια υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη.
Οπως επισημαίνουν στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών, τα οποία έχουν συμβάλει στην κατάρτιση των νέων διατάξεων, «το νέο θεσμικό πλαίσιο κλείνει οριστικά την πόρτα σε πρακτικές δεκαετιών, όπου ένας δημόσιος υπάλληλος μπορούσε να ανελιχθεί βασιζόμενος κυρίως στη συγκέντρωση πτυχίων, “πιστοποιήσεων” αμφίβολης αξίας ή απλώς μετρώντας τα χρόνια της υπηρεσίας του. Πλέον, η αρχαιότητα παραχωρεί τη θέση της στην επαγγελματική ικανότητα, η γραφειοκρατία στην ψηφιακή ταχύτητα και η στασιμότητα στη συνεχή αξιολόγηση της απόδοσης. Ενα στοίχημα 250.000 εργαζομένων για ένα καλύτερο και πιο σύγχρονο κράτος ξεκινά».
Το νέο θεσμικό πλαίσιο επιχειρεί μια εκ βάθρων αναμόρφωση του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007) σε κρίσιμης σημασίας συστήματα διοίκησης του ανθρώπινου δυναμικού της δημόσιας διοίκησης, όπως τις βαθμολογικές προαγωγές και την επιλογή προϊσταμένων σε θέσεις ευθύνης. Εχοντας στο επίκεντρο των αλλαγών την ανάδειξη και προαγωγή των πραγματικά ικανών και αποτελεσματικών υπαλλήλων, η κυβέρνηση αποσκοπεί στην παροχή καλύτερων και ποιοτικότερων υπηρεσιών προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
Οι βασικοί πυλώνες του νέου συστήματος περιλαμβάνουν:
1. Ενιαίο Βαθμολόγιο 7 Επιπέδων (Ζ΄ έως Α΄)
Εγκαταλείπεται η έννοια του βαθμού ως απλού χρονικού οροσήμου. Το νέο βαθμολόγιο αποτυπώνει την επαγγελματική διαδρομή του υπαλλήλου, αντιστοιχίζοντας κάθε βαθμό με συγκεκριμένα επίπεδα γνώσεων, δεξιοτήτων, συμπεριφορών και αυτονομίας.
2. Προαγωγές βάσει Απόδοσης και Δεξιοτήτων
Η απλή συμπλήρωση χρόνου υπηρεσίας δεν επαρκεί πλέον για την απόκτηση του επόμενου βαθμού. Η βαθμολογική εξέλιξη συνδέεται άμεσα με την αξιολόγηση και την αποδεδειγμένη επάρκεια σε 9 δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων.
3. Γραπτές Εξετάσεις ΑΣΕΠ για προϊσταμένους
Η πρόσβαση σε θέσεις ευθύνης θα κρίνεται πλέον από πανελλήνια γραπτή ηλεκτρονική εξέταση του ΑΣΕΠ ανά 4 χρόνια, με αυξημένο συντελεστή βαρύτητας, προκειμένου να ελέγχονται οι πραγματικές ικανότητες των υποψηφίων.
4. Ειδικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Υποψηφίων
Δημιουργείται στο ΑΣΕΠ ένα σύγχρονο ηλεκτρονικό μητρώο από το οποίο θα αντλούνται τα στελέχη για την κάλυψη των κενών θέσεων ευθύνης.
5. Πλήρης Ψηφιοποίηση (ΣΔΑΔ)
Ολα τα βήματα της διαδικασίας θα γίνονται μέσω της διαλειτουργικότητας των συστημάτων ΣΔΑΔ (όπου τηρείται ο Ψηφιακός Φάκελος κάθε υπαλλήλου) και του ΟΠΣ ΑΣΕΠ, μειώνοντας δραστικά τους χρόνους και εκμηδενίζοντας τα ανθρώπινα λάθη.
Τέλος στην επετηρίδα
Η δεύτερη καθοριστική παρέμβαση βάζει τέλος στη νοοτροπία της «παθητικής ωρίμανσης». Για να προαχθεί ένας δημόσιος υπάλληλος, απαιτείται μεν η συμπλήρωση του ελάχιστου χρόνου παραμονής (π.χ. 2 έως 8 έτη ανάλογα με την κατηγορία), αλλά πλέον προϋπόθεση-κλειδί αποτελεί η αξιολόγηση. Μέσω των εκθέσεων αξιολόγησης, ο υπάλληλος πρέπει να αποδεικνύει την επάρκειά του και στις 9 δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων. Η έννοια της «επαγγελματικής επάρκειας» αποκτά πλέον «μετρησιμότητα». Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει κίνητρα επιτάχυνσης της βαθμολογικής εξέλιξης για όσους κατέχουν υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα (διδακτορικά, μεταπτυχιακά, αποφοίτηση από ΕΣΔΔΑ και ειδικά για τους υπαλλήλους ΔΕ τα διπλώματα ΙΕΚ/ΣΑΕΚ επιπέδου 5), αλλά και για όσους υπαλλήλους πετυχαίνουν υψηλή απόδοση για τρία συνεχόμενα έτη.
Οι 7 βαθμοί εξέλιξης των υπαλλήλων
Η πρώτη μεγάλη τομή του νομοσχεδίου είναι η καθιέρωση του νέου ενιαίου συστήματος βαθμολογικής κατάταξης. Οπως προβλέπει το σχέδιο, οι υπάλληλοι όλων των κατηγοριών (ΠΕ, ΤΕ, ΔΕ και ΥΕ) θα εντάσσονται σε μία ιεραρχική κλίμακα 7 επιπέδων:
- Βαθμός Ζ΄: Απονέμεται στον νεοεισερχόμενο υπάλληλο, αποτελώντας την αφετηρία της σταδιοδρομίας.
- Βαθμός ΣΤ΄: Αντιστοιχεί στον υπάλληλο μικρής εμπειρίας.
- Βαθμός Ε΄: Αφορά τον υπάλληλο μεσαίας εμπειρίας.
- Βαθμός Δ΄: Απονέμεται στον υπάλληλο με αυξημένη εμπειρία.
- Βαθμός Γ΄: Χαρακτηρίζει το εξειδικευμένο στέλεχος. Ο βαθμός αυτός απονέμεται, μεταξύ άλλων, και σε προϊσταμένους οργανικής μονάδας επιπέδου Τμήματος.
- Βαθμός Β΄: Αφορά το ανώτερο στέλεχος και απονέμεται αποκλειστικά σε προϊσταμένους επιπέδου Διεύθυνσης.
- Βαθμός Α΄: Η κορυφή της πυραμίδας (ανώτατο στέλεχος). Απονέμεται αποκλειστικά σε προϊσταμένους Γενικής Διεύθυνσης.
Με αυτή την ιεραρχική δομή, οι βαθμοί μετατρέπονται σε ένα ενεργό εργαλείο διοίκησης και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, δίνοντας ένα σαφές και διαφανές πλαίσιο επαγγελματικής προοπτικής που ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες και την απόδοση.
ΑΣΕΠ: Διαγωνισμός για τις θέσεις ευθύνης
Η ίσως εμβληματικότερη αλλαγή αφορά το πώς θα αναδεικνύονται στο εξής τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης. Η εποχή των υποκειμενικών, χρονοβόρων διαδικασιών ανήκει στο παρελθόν. Η αξιοκρατία θωρακίζεται πλέον θεσμικά μέσω μιας κεντρικής, αντικειμενικής διαδικασίας. Οι υποψήφιοι θα υποβάλουν τις αιτήσεις τους ψηφιακά μέσω του συστήματος ΣΔΑΔ. Στη συνέχεια, θα διαγωνίζονται σε μια πανελλήνια γραπτή ηλεκτρονική εξέταση του ΑΣΕΠ (που αναπτύχθηκε μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης). Η εξέταση θα δοκιμάζει γνωστικά αντικείμενα αλλά και εργασιακή αποτελεσματικότητα. Με βάση τη βαθμολογία τους, τα προσόντα και την εμπειρία τους, θα κατατάσσονται στο νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Υποψηφίων.
Ειδικά για τους προϊσταμένους Γενικών Διευθύνσεων, η διαδικασία επιλογής ανεβαίνει ένα επιπλέον επίπεδο: προβλέπεται ειδική εξέταση (γραπτή ή/και προφορική), η οποία μπορεί να περιλαμβάνει σύγχρονα ψυχομετρικά εργαλεία με τη συνδρομή ειδικών επαγγελματιών ψυχικής υγείας, για τη στοχευμένη αξιολόγηση των ηγετικών τους ικανοτήτων και της εργασιακής τους συμπεριφοράς. Επίσης, συγκροτούνται στο ΑΣΕΠ ειδικά «Συμβούλια Προϊσταμένων» με μικρότερη και πιο ομοιογενή σύνθεση, ώστε οι συνεδριάσεις να διεξάγονται ταχύτατα. Ο στόχος είναι σαφής: ο χρόνος τοποθέτησης ενός προϊσταμένου να μειωθεί από τους 12+ μήνες που απαιτούνται σήμερα, σε μόλις 6 μήνες για το σύνολο των θέσεων.
Μέχρι σήμερα, η διαδικασία επιλογής στελεχών και βαθμολογικής εξέλιξης χαρακτηριζόταν ως παρωχημένη, γραφειοκρατική και απελπιστικά αργή. Είναι ενδεικτικό ότι με τη σημερινή οργανωτική δομή, σύμφωνα με μελέτη μελών του ΑΣΕΠ, απαιτούνται κατά προσέγγιση επτά ολόκληρα χρόνια για την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής 13.918 θέσεων ευθύνης, κάτι που μεταφράζεται σε 19.195 συνεδριάσεις, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη την αποστολή στελέχωσης της διοίκησης! Ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης μιας επιλογής σήμερα ανέρχεται σε 1 έτος, 6 μήνες και 28 ημέρες, χωρίς καν να υπολογίζεται ο χρόνος προετοιμασίας της προκήρυξης. Επιπλέον, το σύστημα έδινε υπερβολική βαρύτητα στα τυπικά προσόντα και την αρχαιότητα, με «ουδέτερες» και τυποποιημένες συνεντεύξεις, οδηγώντας σε ανακύκλωση των ίδιων προσώπων και δημιουργώντας αντικίνητρα για τα νεότερα στελέχη. Οι διαδικασίες υπολογισμού μορίων γίνονταν χειροκίνητα, εγκυμονώντας κινδύνους λαθών, ενώ υπήρχε πλήρης απουσία ψηφιοποίησης.
Χαραλαμπογιάννη: Τέλος στις παθογένειες
Σκιαγραφώντας το πνεύμα και τον στρατηγικό προσανατολισμό των νέων ρυθμίσεων, η υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη, επισημαίνει στον «Ε.Τ.»: «Βάζουμε οριστικό τέλος σε ένα παρωχημένο πλαίσιο που λειτουργούσε ως μηχανισμός παθητικής ωρίμανσης, όπου η βαθμολογική εξέλιξη αποτελούσε μια τυπική διαδικασία εξαρτώμενη αποκλειστικά από τα έτη υπηρεσίας. Το νομοσχέδιο αυτό δεν αποτελεί άλλη μια αποσπασματική παρέμβαση, αλλά μια ριζική αλλαγή και μια ουσιαστική μεταρρύθμιση που επαναχαράσσει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο προάγονται και αναδεικνύονται τα στελέχη, με άξονα την αξιοκρατία και τη διαφάνεια».
EleftherosTypos.gr