Ένα μεγάλο δημογραφικό κύμα φθάνει αυτή την περίοδο στην πόρτα του e-ΕΦΚΑ. Οι τελευταίοι baby boomers, η πολυπληθής γενιά που γεννήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960, συμπληρώνουν πλέον τις ηλικίες στις οποίες μπορούν να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα, ενισχύοντας σημαντικά τη ροή αποχωρήσεων από την αγορά εργασίας.
Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται ήδη στους αριθμούς του υπερταμείου ασφάλισης. Στο εννεάμηνο Ιανουαρίου - Σεπτεμβρίου 2026 κατατέθηκαν 164.434 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, με τον Σεπτέμβριο μόνο να προσθέτει περισσότερες από 20.000. Αν διατηρηθεί η σημερινή δυναμική, η χρονιά θα κλείσει και πάλι πάνω από τις 200.000 αιτήσεις, πλησιάζοντας τα ιστορικά υψηλά των 212.151 αιτήσεων του 2021 και των 211.133 του 2022.
Το εντυπωσιακότερο στοιχείο, όμως, είναι ότι το κύμα δεν αφορά μία μόνο ηλικιακή ομάδα.
Οι τελευταίοι baby boomers φθάνουν στα 62
Με τον διεθνώς καθιερωμένο ορισμό, στους baby boomers εντάσσονται όσοι γεννήθηκαν περίπου μεταξύ 1946 και 1964.
Αυτό σημαίνει ότι το 2026 οι νεότεροι αυτής της γενιάς γίνονται 62 ετών – ακριβώς δηλαδή το γενικό ηλικιακό όριο στο οποίο ένας ασφαλισμένος μπορεί να λάβει πλήρη σύνταξη εφόσον διαθέτει 40 χρόνια ασφάλισης.
Πρόκειται ουσιαστικά για το τελευταίο μεγάλο τμήμα μιας ιδιαίτερα πολυπληθούς γενιάς που περνά σταδιακά από την εργασία στη σύνταξη.
Και τα δημογραφικά δεδομένα εξηγούν γιατί η επίδραση είναι τόσο έντονη. Στην απογραφή του 2021 οι ηλικίες 60-69 ετών αριθμούσαν 1,325 εκατ. ανθρώπους, αυξημένους κατά 16,8% σε σύγκριση με το 2011. Τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 υπολόγιζαν περίπου 702.500 άτομα ηλικίας 60-64 ετών και σχεδόν 648.000 στις ηλικίες 65-69.
Με άλλα λόγια, πίσω από την έκρηξη των αιτήσεων δεν υπάρχει μόνο ανησυχία για το ασφαλιστικό. Υπάρχει και καθαρή δημογραφία: μια μεγάλη γενιά έφθασε ταυτόχρονα κοντά στη συνταξιοδότηση.
Η μεγάλη έξοδος των γυναικών
Το δεύτερο χαρακτηριστικό του φετινού κύματος είναι η ισχυρή παρουσία των γυναικών.
Στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί με βάση τις αιτήσεις του e-ΕΦΚΑ δείχνουν ότι περίπου 7 στις 10 νέες αιτήσεις προέρχονται από γυναίκες.
Εδώ δεν μιλάμε αποκλειστικά για baby boomers.
Στο κύμα συμμετέχουν και γυναίκες των πρώτων ετών της επόμενης γενιάς, οι οποίες έχουν κατοχυρώσει παλαιότερα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και φθάνουν τώρα στα μεταβατικά ηλικιακά όρια.
Χαρακτηριστικές είναι περιπτώσεις παλαιών ασφαλισμένων πριν από το 1993 και μητέρων ανηλίκων που είχαν συμπληρώσει τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης σε κρίσιμες χρονιές και μπορούν το 2026 να αποχωρήσουν ακόμη και σε ηλικίες 58 έως 61 ετών, ανάλογα με την περίπτωση.
Έτσι, το σημερινό κύμα συνταξιοδότησης είναι στην πραγματικότητα η συνάντηση δύο διαφορετικών ρευμάτων: των τελευταίων baby boomers που φθάνουν στα 62 και παλαιότερων ασφαλισμένων που ολοκληρώνουν τώρα μεταβατικές προϋποθέσεις.
Ο φόβος για τα όρια ηλικίας επιταχύνει τις αποφάσεις
Στην απόφαση χιλιάδων ασφαλισμένων να καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης συμβάλλει και η συζήτηση που επανέρχεται σταθερά για τα ηλικιακά όρια.
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει περιοδική εξέταση της σχέσης των ορίων συνταξιοδότησης με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής μετά τα 65.
Αυτό έχει δημιουργήσει την αίσθηση σε αρκετούς ασφαλισμένους που έχουν ήδη κατοχυρώσει δικαίωμα ότι είναι προτιμότερο να αποχωρήσουν τώρα παρά να περιμένουν μια μελλοντική αλλαγή.
Ωστόσο, εδώ απαιτείται μια κρίσιμη διευκρίνιση: το Υπουργείο Εργασίας έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προβλέπεται αύξηση των ορίων ηλικίας το 2027. Σύμφωνα με την αρμόδια υφυπουργό, τα δεδομένα για το προσδόκιμο ζωής δεν δικαιολογούν τέτοια μεταβολή στην παρούσα περίοδο.
Η συζήτηση αφορά περισσότερο το τι μπορεί να συμβεί στην επόμενη επανεξέταση του συστήματος και προς το τέλος της δεκαετίας.
Τα πλασματικά χρόνια «κλειδί» για τους ασφαλισμένους
Καταλυτικό ρόλο διαδραματίζει και η αναγνώριση πλασματικού χρόνου.
Σπουδές, στρατιωτική θητεία, χρόνος τέκνων και άλλες προβλεπόμενες περίοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος ασφαλιστικός χρόνος.
Σχεδόν μία στις δύο νέες αιτήσεις συνοδεύεται, σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, από αίτημα αναγνώρισης πλασματικών ετών, καθώς αρκετοί ασφαλισμένοι επιχειρούν να φθάσουν τα 40 χρόνια και να αξιοποιήσουν το όριο των 62 ετών.
Η επιλογή αυτή έχει κόστος, καθώς η εξαγορά γίνεται με ασφαλιστικές εισφορές, αλλά για κάποιον που βρίσκεται λίγα χρόνια πριν από τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου μπορεί να ανοίξει την πόρτα της σύνταξης σημαντικά νωρίτερα.
Βγαίνουν στη σύνταξη, αλλά δεν σταματούν να δουλεύουν
Υπάρχει όμως και μία φαινομενική αντίφαση. Την ώρα που οι αιτήσεις συνταξιοδότησης αυξάνονται, αυξάνεται ταυτόχρονα και ο αριθμός των συνταξιούχων που συνεχίζουν να εργάζονται.
Πάνω από 300.000 συνταξιούχοι έχουν σήμερα ενεργή απασχόληση, ενώ έως τον Σεπτέμβριο είχαν καταγραφεί συνολικά 354.131 δηλώσεις απασχόλησης στο σχετικό σύστημα του e-ΕΦΚΑ.
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε από το 2024, όταν καταργήθηκε η περικοπή 30% της σύνταξης για όσους συνεχίζουν να εργάζονται.
Πλέον ο εργαζόμενος συνταξιούχος λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του και καταβάλλει ειδικό πόρο υπέρ του e-ΕΦΚΑ – για τους μισθωτούς κατά κανόνα 10% επί των αποδοχών.
Η μεταβολή αυτή έχει αλλάξει και τη λογική της συνταξιοδότησης.
Για έναν εργαζόμενο που έχει θεμελιώσει δικαίωμα, η κατάθεση αίτησης δεν σημαίνει πλέον απαραίτητα ότι πρέπει να εγκαταλείψει και την επαγγελματική του δραστηριότητα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου ένας στους δύο νέους συνταξιούχους του 2025 συνέχισε να εργάζεται μετά τη συνταξιοδότησή του.
Οι χαμηλές συντάξεις εξηγούν και την επιστροφή στην εργασία
Υπάρχει όμως και ένας πιο πεζός λόγος. Για πολλούς ασφαλισμένους η σύνταξη από μόνη της δεν επαρκεί για να διατηρηθεί το προηγούμενο επίπεδο διαβίωσης.
Τον Σεπτέμβριο του 2026 η μέση κύρια σύνταξη διαμορφωνόταν στα 869,17 ευρώ μεικτά, ενώ το 53,6% των συνταξιούχων λάμβανε έως 1.000 ευρώ μεικτά. Περισσότεροι από 883.000 συνταξιούχοι βρίσκονταν έως τα 700 ευρώ.
Αυτό δημιουργεί μια νέα κατηγορία εργαζομένων. Ανθρώπους που βγαίνουν τυπικά στη σύνταξη, αλλά εξακολουθούν να απασχολούνται είτε στην ίδια θέση είτε σε διαφορετική δραστηριότητα για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους.
Ο e-ΕΦΚΑ αντέχει μέχρι στιγμής το κύμα
Παρά την αυξημένη εισροή αιτήσεων, το κύμα του 2026 δεν έχει μέχρι στιγμής δημιουργήσει επιστροφή στις τεράστιες εκκρεμότητες προηγούμενων ετών.
Στο τέλος του πρώτου εξαμήνου οι εκκρεμείς αιτήσεις κύριας σύνταξης είχαν μειωθεί στις 33.987, παρά το γεγονός ότι μόνο στους πρώτους έξι μήνες του έτους είχαν κατατεθεί 110.632 νέα αιτήματα.
Ο διοικητής του e-ΕΦΚΑ Αλέξανδρος Βαρβέρης είχε αναφέρει τον Σεπτέμβριο ότι ο μέσος χρόνος απονομής κύριας σύνταξης είχε περιοριστεί περίπου στις 42 ημέρες.
Αυτό επίσης αφαιρεί έναν παλαιότερο ανασταλτικό παράγοντα: τον φόβο ότι κάποιος που θα υποβάλει αίτηση θα μείνει επί πολλούς μήνες χωρίς οριστική σύνταξη.
Δεν είναι απλώς «φυγή» – Είναι αλλαγή γενιάς
Το κύμα του 2026 έχει επομένως βαθύτερα χαρακτηριστικά από έναν πρόσκαιρο φόβο αλλαγής των ορίων.
Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται στο σημείο όπου μια ολόκληρη πολυπληθής μεταπολεμική γενιά ολοκληρώνει τον εργασιακό της κύκλο.
Οι τελευταίοι baby boomers περνούν τα 62, γυναίκες με παλαιότερα κατοχυρωμένα δικαιώματα αξιοποιούν τα μεταβατικά όρια και τα πλασματικά έτη επιταχύνουν την έξοδο.
Το νέο στοιχείο είναι ότι αυτή η έξοδος δεν σημαίνει πάντοτε και αποχώρηση από την οικονομική δραστηριότητα. Για ένα σημαντικό μέρος αυτής της γενιάς, η σύνταξη εξελίσσεται πλέον σε δεύτερη πηγή εισοδήματος δίπλα στην εργασία.
flash.gr
