Στις εννέα χώρες του ΟΟΣΑ όπου οι υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές επαρκούν θεωρητικά για την εξασφάλιση σύνταξης που αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 70% των προηγούμενων μικτών αποδοχών συγκαταλέγεται η Ελλάδα, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Οργανισμού για τις συντάξεις.
Η χώρα εμφανίζει μηδενικό θεωρητικό συνταξιοδοτικό κενό για τους άνδρες μισθωτούς, ανεξαρτήτως εισοδηματικού επιπέδου, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συμπληρώσει πλήρη ασφαλιστικό βίο, από την ηλικία των 22 ετών έως την κανονική ηλικία συνταξιοδότησης.
Η διαπίστωση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλοι οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα μπορούν να προσδοκούν αντίστοιχο εισόδημα μετά τη συνταξιοδότησή τους. Όπως διευκρινίζει ο ΟΟΣΑ, οι περίοδοι ανεργίας, τα κενά στην ασφάλιση και οι διακοπές στην επαγγελματική διαδρομή μπορούν να μειώσουν το τελικό ύψος της σύνταξης.
Στην έκθεση OECD Pensions Outlook 2026: Are We Saving Enough for Retirement, που δημοσιεύθηκε σήμερα, 4 Νοεμβρίου, η Ελλάδα περιλαμβάνεται επίσης στις χώρες με τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης των συνταξιοδοτικών κεφαλαίων το 2025.
Ο Οργανισμός αποδίδει την εξέλιξη αυτή στη σχετικά πρόσφατη ανάπτυξη των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών συστημάτων και στη χαμηλή βάση από την οποία ξεκίνησαν.
Υψηλές εισφορές, περιορισμένη συμπληρωματική αποταμίευση
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται παράλληλα στις χώρες με υψηλές υποχρεωτικές συνταξιοδοτικές εισφορές, οι οποίες υπερβαίνουν το 25% των αποδοχών για εργαζομένους με μέσο εισόδημα, έναντι 18,8% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ το 2024.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι υψηλές υποχρεωτικές εισφορές μπορούν να περιορίσουν τα διαθέσιμα περιθώρια για πρόσθετη εθελοντική συνταξιοδοτική αποταμίευση.
Η συμμετοχή σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή.
Σύμφωνα με ξεχωριστά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μόλις το 3% του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας στην Ελλάδα συμμετείχε σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα το 2024, έναντι 55,9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα περιουσιακά στοιχεία των ιδιωτικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων αντιστοιχούσαν στο 1,1% του ελληνικού ΑΕΠ, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφωνόταν στο 32,4%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει επίσης μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης των συντάξεων στην Ελλάδα κατά 6,3 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2025 και 2040.
Στα 78 τρισ. δολάρια τα συνταξιοδοτικά κεφάλαια
Σε επίπεδο ΟΟΣΑ, τα περιουσιακά στοιχεία των συνταξιοδοτικών συστημάτων έφθασαν τα 78 τρισ. δολάρια στο τέλος του 2025, ποσό που αντιστοιχεί στο 106% του συνολικού ΑΕΠ των χωρών του Οργανισμού.
Το αντίστοιχο ποσοστό το 2001 ανερχόταν μόλις στο 62%.
Η αύξηση αυτή αποδίδεται στις υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές, στις θετικές επενδυτικές αποδόσεις και στις σχετικά περιορισμένες καταβολές συνταξιοδοτικών παροχών σε πολλές χώρες.
Παρά τη σημαντική συσσώρευση κεφαλαίων, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι οι εργαζόμενοι στις περισσότερες χώρες δεν αποταμιεύουν αρκετά για να εξασφαλίσουν το επιθυμητό επίπεδο εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότησή τους.
Σχεδόν όλες οι χώρες αντιμετωπίζουν πλέον κενό συνταξιοδοτικών εισφορών, δηλαδή διαφορά μεταξύ των υποχρεωτικών εισφορών και εκείνων που απαιτούνται για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου συνταξιοδοτικού στόχου.
Σε 17 από τις 41 χώρες που εξετάστηκαν, το κενό αυτό φθάνει ή υπερβαίνει το 10% για άνδρες μισθωτούς με μέσες αποδοχές.
Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κενό από τους άνδρες σε 17 χώρες, ενώ σε 31 χώρες οι αυτοαπασχολούμενοι χρειάζεται να καταβάλλουν υψηλότερες πρόσθετες εισφορές από τους μισθωτούς.
Οι διαφορές μεταξύ των εθνικών συστημάτων είναι επίσης σημαντικές. Σε οκτώ χώρες του ΟΟΣΑ, τα περιουσιακά στοιχεία των συνταξιοδοτικών ταμείων υπερβαίνουν το ΑΕΠ, ενώ σε 17 χώρες παραμένουν κάτω από το 20%.
Οι προτάσεις για αύξηση των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων
Ο ΟΟΣΑ καλεί τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τα κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα, τα οποία λειτουργούν συμπληρωματικά προς τα παραδοσιακά διανεμητικά συστήματα.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που προτείνει περιλαμβάνονται η αύξηση των υποχρεωτικών εισφορών όπου χρειάζεται, η ενθάρρυνση των εθελοντικών εργοδοτικών εισφορών, η αυτόματη εγγραφή εργαζομένων σε συνταξιοδοτικά προγράμματα και η σταδιακή αύξηση των εισφορών ανάλογα με τις αποδοχές.
Ο Οργανισμός εισηγείται επίσης οικονομικά κίνητρα για πρόσθετη αποταμίευση και βελτίωση της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης.
Παρότι οι δημόσιες δαπάνες για συντάξεις συνεχίζουν να αυξάνονται στις χώρες του ΟΟΣΑ, πολλοί εργαζόμενοι δεν βρίσκονται σε τροχιά εξασφάλισης επαρκούς συνταξιοδοτικού εισοδήματος, δήλωσε ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού, Mathias Cormann.
Όπως σημείωσε, τα κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψη του κενού, ωστόσο πολλοί εργαζόμενοι δεν συμμετέχουν σε κάποιο πρόγραμμα, ξεκινούν να αποταμιεύουν πολύ αργά ή καταβάλλουν ανεπαρκείς εισφορές.
Η έκθεση επισημαίνει ακόμη την ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας των χρηματοοικονομικών συμβουλών, μεγαλύτερης διαφάνειας στις επενδυτικές αποφάσεις και εναρμόνισης των κανόνων για τη διαχείριση κινδύνων βιωσιμότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη φορολογική μεταχείριση των συνταξιοδοτικών κεφαλαίων που μεταβιβάζονται στους κληρονόμους. Κατά τον ΟΟΣΑ, το φορολογικό πλαίσιο θα πρέπει να ενθαρρύνει τη χρήση των αποταμιεύσεων για τη χρηματοδότηση της συνταξιοδότησης και όχι τη διατήρησή τους αποκλειστικά για τη μεταβίβαση περιουσίας με ευνοϊκούς φορολογικούς όρους.
MoneyReview.gr
