Σε φάση προετοιμασίας για την εφαρμογή των πορτοκαλί τιμολογίων βρίσκεται η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, μετά την έγκριση και δημοσίευση σε ΦΕΚ της απόφασης της ΡΑΑΕΥ που τροποποιεί τον Κώδικα Διαχείρισης του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που διαχειρίζεται ο ΔΕΔΔΗΕ και το Εγχειρίδιο Μετρητών και Μετρήσεων, προκειμένου να καταστεί εφικτή η δυναμική τιμολόγηση από την 1η Φεβρουαρίου για τους μεγάλους καταναλωτές και από την 1η Απριλίου για τα νοικοκυριά.
Γράφει η Άννα Διανά
Η ρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση σε ένα πιο ευέλικτο μοντέλο χρέωσης, όπου το κόστος για τον καταναλωτή θα συνδέεται με την ώρα κατανάλωσης και τις συνθήκες της αγοράς. Κεντρική στόχευση του νέου πλαισίου είναι η ενεργότερη συμμετοχή των καταναλωτών στη διαμόρφωση του λογαριασμού ρεύματος, μέσω της μεταφοράς της κατανάλωσης σε ώρες χαμηλού φορτίου ή αυξημένης παραγωγής από ΑΠΕ. Η δυναμική τιμολόγηση συνδέει πλέον την τελική χρέωση με τις ωριαίες συνθήκες της αγοράς, δίνοντας οικονομικά κίνητρα για πιο «έξυπνη» χρήση ενέργειας, αλλά και απαιτώντας τα κατάλληλα εργαλεία μέτρησης και ενημέρωσης. Η απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο εναρμόνισης με το ευρωπαϊκό δίκαιο και ειδικότερα με την Οδηγία (ΕΕ) 2019/944, όπως τροποποιήθηκε το 2024, και τη νέα φιλοσοφία της αγοράς ενέργειας, που θέλει τον καταναλωτή να περνά από παθητικός αποδέκτης τιμολογίων σε ενεργό συμμετέχοντα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η δυνατότητα μείωσης του λογαριασμού συνδέεται με την καλύτερη γνώση και παρακολούθηση της κατανάλωσης κάτι που προϋποθέτει την ύπαρξη «έξυπνων» μετρητών και συστημάτων ενημέρωσης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Η δυναμική τιμολόγηση βασίζεται στη διαμόρφωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος σε συνάρτηση με τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, σε ωριαία ή υπο-ωριαία βάση. Με άλλα λόγια, η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής μεταβάλλεται ανάλογα με τη ζήτηση, τη διαθεσιμότητα παραγωγής –ιδίως από ΑΠΕ– και τις τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ενώ ο ρόλος του τελικού καταναλωτή επαναπροσδιορίζεται σε ενεργό συμμετέχοντα στην αγορά ενέργειας από παθητικό καταναλωτή ενέργειας.
Στόχος του μοντέλου είναι να δοθούν οικονομικά κίνητρα στους καταναλωτές ώστε να μεταφέρουν την κατανάλωσή τους σε ώρες χαμηλού φορτίου ή υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ, μειώνοντας το συνολικό κόστος και ενισχύοντας τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.
Κομβικό στοιχείο για την εφαρμογή της δυναμικής τιμολόγησης είναι η ύπαρξη «έξυπνων» μετρητών. Πρόκειται για ηλεκτρονικά συστήματα που καταγράφουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας με χρονική ανάλυση τουλάχιστον 15 λεπτών και επιτρέπουν την αποστολή δεδομένων τόσο στους προμηθευτές όσο και στους ίδιους τους καταναλωτές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην απόφαση, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει εγκαταστήσει έως σήμερα περίπου 1,3 εκατομμύρια έξυπνους μετρητές. Ωστόσο, μόνο για περίπου 225.000 παροχές μέσης τάσης και μεγάλους καταναλωτές χαμηλής τάσης υπάρχει πλήρης δυνατότητα παροχής πιστοποιημένων δεδομένων κατανάλωσης ανά 15λεπτο στους προμηθευτές, γεγονός που περιορίζει προς το παρόν τη μαζική εφαρμογή των δυναμικών τιμολογίων.
Η ΡΑΑΕΥ αναγνωρίζει ότι υφίστανται σημαντικοί τεχνικοί περιορισμοί, κυρίως λόγω των παλαιότερων πληροφοριακών συστημάτων διαχείρισης μετρητικών δεδομένων (back office) του ΔΕΔΔΗΕ. Για τον λόγο αυτό, εισάγονται μεταβατικές διατάξεις που επιτρέπουν την αποστολή πιστοποιημένων δεδομένων σε μηνιαία βάση, έως ότου τεθεί σε πλήρη λειτουργία το νέο σύστημα, το οποίο αναμένεται εντός του 2026.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ενημέρωση των καταναλωτών «σε σχεδόν πραγματικό χρόνο» για την κατανάλωσή τους. Η δυνατότητα αυτή, που προβλέπεται ρητά από το ευρωπαϊκό δίκαιο, θεωρείται κρίσιμη για την επιτυχία της δυναμικής τιμολόγησης, καθώς επιτρέπει στους χρήστες να προσαρμόζουν άμεσα τη συμπεριφορά τους.
Για τον σκοπό αυτό, προβλέπεται η αξιοποίηση ειδικών διεπαφών (θύρα H1) ή παλμών εξόδου στους μετρητές, καθώς και η εγκατάσταση πρόσθετου εξοπλισμού (H1 dongle), κατόπιν αιτήματος του καταναλωτή. Σημειώνεται ότι η υποδομή αυτή αφορά κυρίως επαγγελματικές και μεγαλύτερες παροχές, τουλάχιστον στη σημερινή φάση.
Η ΡΑΑΕΥ εκτιμά ότι η δυναμική τιμολόγηση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο μείωσης του ενεργειακού κόστους, ενίσχυσης της διαφάνειας και προώθησης της ενεργειακής μετάβασης. Παράλληλα, αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση της ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος, ιδίως σε μια περίοδο αυξανόμενης διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ωστόσο, η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα αναβάθμισης των υποδομών, την επαρκή ενημέρωση των καταναλωτών και τη δυνατότητα της αγοράς να προσαρμοστεί σε ένα πιο σύνθετο, αλλά δυνητικά πιο αποδοτικό, μοντέλο τιμολόγησης.
ienergeia.gr
