Το μεγάλο... ψαλίδισμα των κοινωνικών επιδομάτων δρομολογεί η κυβέρνηση, προχωρώντας σε ψηφιακό φακέλωμα όλων των παροχών στους πολίτες, αλλά και της οικονομικής τους θέσης, με βάση τα σχετικά στοιχεία της Εφορίας.
Οι διασταυρώσεις θα οδηγήσουν σε αυτόματη περικοπή επιδομάτων σε όσους τα λαμβάνουν χωρίς να πληρούν τα σχετικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ενώ το «φακέλωμα» θα δείξει σε ποιες περιπτώσεις τα επιδόματα χορηγούνται με εσφαλμένα κριτήρια και στόχευση (π.χ.: δύο επιδόματα για την ίδια ανάγκη).
Η μεταρρύθμιση της επιδοματικής πολιτικής, που σε μεγάλο βαθμό έγινε επιβεβλημένη λόγω της σκληρής κριτικής και των παραινέσεων από τις Βρυξέλλες, έχει προσαρμοσθεί πάντως στα εκλογικά χρονοδιαγράμματα, καθώς αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ ο σχετικός νόμος ψηφίσθηκε το καλοκαίρι του 2025, το Ενιαίο Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, που θα λειτουργήσει με ευθύνη της ΑΑΔΕ, θα έχει «φορτώσει» τα απαραίτητα δεδομένα ως το τέλος του τρέχοντος έτους και θα τεθεί σε πιλοτική λειτουργία, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο ενεργοποίησης των περικοπών πριν τις επόμενες εκλογές.
Σε κάθε περίπτωση, μέσω της δημιουργίας ενός ψηφιακού προφίλ παροχών και οικονομικός θέσης του κάθε πολίτη που λαμβάνει επιδόματα, ο δρόμος ανοίγει όχι μόνο για τον εντοπισμό ασυμβατοτήτων και την πάταξη των καταχρήσεων, αλλά και για τη συγχώνευση ή την περικοπή ενισχύσεων.
Το μεγάλο «φακέλωμα» και ο ρόλος της ΑΑΔΕ
Η πιο φιλόδοξη μεταρρύθμιση στον χώρο της κοινωνικής πολιτικής, η οποία θεσμοθετήθηκε το καλοκαίρι του 2025 από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περνάει πλέον στη φάση της υλοποίησης υπό την τεχνολογική και διαχειριστική εποπτεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Στον πυρήνα αυτού του σχεδίου βρίσκεται το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων. Πρόκειται για μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, προσβάσιμη μέσω του gov.gr, η οποία θα συγκεντρώνει το σύνολο των επιδομάτων που λαμβάνει κάθε πολίτης.
Η ΑΑΔΕ θα έχει μάλιστα τη δυνατότητα να παρακάμπτει το φορολογικό απόρρητο προκειμένου να τροφοδοτεί το σύστημα με τα απαραίτητα εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία, επιτρέποντας την άμεση διασταύρωσή τους με τις καταβαλλόμενες ενισχύσεις.
Στόχος είναι το κράτος να γνωρίζει ακριβώς τι και σε ποιους μοιράζει, ελέγχοντας περιπτώσεις υψηλών εισοδημάτων που συνδυάζονται παράτυπα με τη λήψη επιδομάτων, ενώ παράλληλα θα εξετάζεται η συγχώνευση επιδομάτων που καλύπτουν παρόμοιες ανάγκες.
Η «ακτινογραφία» των δικαιούχων
Για κάθε πολίτη θα δημιουργηθεί ένας ψηφιακός φάκελος με ανωνυμοποιημένα (για στατιστικούς σκοπούς) αλλά και προσωποποιημένα (για ελεγκτικούς σκοπούς) δεδομένα.
Το Μητρώο θα αντλεί και θα τηρεί τρεις βασικές κατηγορίες πληροφοριών:
1. Προσωπικά & Ταυτοποιητικά
Ονοματεπώνυμο, Πατρώνυμο, ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, Ημερομηνία Γέννησης, Φύλο, Προστατευόμενα Τέκνα, Στοιχεία Ταυτότητας, Διεύθυνση/Δήμος.
2. Στοιχεία Παροχών & Ενισχύσεων
Είδος (σε χρήμα/είδος, ανταποδοτική/μη ανταποδοτική), Ποσό δικαιούμενης και καταβληθείσας ενίσχυσης, Φορέας χορήγησης, Ημερομηνία καταβολής, Τυχόν φορολογικές απαλλαγές.
3.Οικονομικά & Περιουσιακά
Ατομικό και οικογενειακό ετήσιο φορολογητέο εισόδημα, Ύψος συνολικής ακίνητης περιουσίας (όπως υπολογίζεται για τον ΕΝΦΙΑ).
Η πιλοτική λειτουργία
Η μετάβαση στο νέο σύστημα πραγματοποιείται σταδιακά μέσω ενός πιλοτικού προγράμματος, στο οποίο εντάσσονται κατ' ελάχιστον 30 σημαντικές παροχές. Ανάμεσα σε αυτές βρίσκονται:
- Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.
- Το Επίδομα Στέγασης και το Επίδομα Θέρμανσης.
- Τα οικογενειακά επιδόματα (Επίδομα Παιδιού, Γέννησης, Αναδοχής, υπηρεσίες προσχολικής αγωγής).
- Τα επιδόματα ανεργίας (τακτική επιδότηση, μακροχρόνια ανεργία).
- Παροχές αναπηρίας και αλληλεγγύης (ενίσχυση ατόμων με βαριά αναπηρία, ανασφάλιστοι υπερήλικες).
- Το επίδομα ορεινών και μειονεκτικών περιοχών.
Ο ανασχεδιασμός αυτός δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική άσκηση, αλλά μια επιτακτική ανάγκη που υπαγορεύεται από τις επιδόσεις της χώρας και τις κατευθύνσεις των Βρυξελλών.
Όπως καταγράφεται στις εκθέσεις της Κομισιόν, το ελληνικό σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικό. Η Ελλάδα βιώνει ένα ιδιότυπο παράδοξο: παρά την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την αύξηση των αμοιβών που σημειώθηκε το 2024, το ποσοστό των ατόμων σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού εμφάνισε ελαφρά αύξηση (αγγίζοντας σχεδόν το 27%), ανακόπτοντας την πτωτική πορεία της περιόδου 2015-2023.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ασκεί αυστηρή κριτική στην επιδοματική πολιτική της κυβέρνησης, εστιάζοντας σε τρία βασικά «αγκάθια»:
- Ελλιπής κάλυψη: Ένα μεγάλο τμήμα του εργατικού δυναμικού (αυτοαπασχολούμενοι, εργαζόμενοι ορισμένου χρόνου) μένει εκτός του διχτυού προστασίας. Ενδεικτικά, οι αυτοαπασχολούμενοι αντιμετωπίζουν υψηλότατα ποσοστά υλικής και κοινωνικής στέρησης (21,9% έναντι 8,0% στην ΕΕ), ενώ ελάχιστοι λαμβάνουν παροχές (0,2% έναντι 12,7% στην ΕΕ).
- Χαμηλή επάρκεια: Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα κρίνεται ανεπαρκές. Καλύπτει μόλις το 53,9% του ορίου φτώχειας και αποτελεί μόλις το 25,6% του εισοδήματος ενός χαμηλόμισθου εργαζόμενου.
- Καθυστερήσεις: Οι χρόνιες καθυστερήσεις στην απονομή συντάξεων συνεχίζουν να ταλαιπωρούν τους πολίτες που φτάνουν στη συνταξιοδότηση.
Με την πλήρη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών, η κυβέρνηση προσδοκά να αξιοποιήσει τα δεδομένα για να κατευθύνει τους πόρους σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη, περιορίζοντας τη σπατάλη και αυξάνοντας τον κοινωνικό αντίκτυπο κάθε ευρώ που διατίθεται.
sofokleousin.gr
