Η απόκτηση παιδιών είναι μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις στη ζωή. Υπάρχει επίσης μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι η γονεϊκότητα κάνει τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους και δίνει μεγαλύτερο νόημα στη ζωή τους. Ωστόσο, μια νέα διεθνής μελέτη έρχεται να δώσει μια πιο σύνθετη εικόνα: τα παιδιά φαίνεται να προσφέρουν περισσότερο αίσθημα σκοπού και νοήματος, αλλά δεν φαίνεται να αλλάζουν ουσιαστικά τα συνολικά επίπεδα ευτυχίας ή ικανοποίησης από τη ζωή.
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 5.556 ανθρώπους σε δέκα διαφορετικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιαπωνία, η Ισπανία, η Βρετανία, η Πολωνία και η Ουκρανία. Στόχος ήταν να εξετάσουν αν οι γονείς διαφέρουν από όσους δεν έχουν παιδιά ως προς την ψυχική ευημερία, την αίσθηση νοήματος, την αισιοδοξία, την ικανοποίηση από τη ζωή αλλά και την ποιότητα των προσωπικών σχέσεων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γονείς και οι μη γονείς μοιάζουν περισσότερο απ' όσο ίσως πιστεύουμε. Σχεδόν σε όλες τις μετρήσεις οι διαφορές ήταν ελάχιστες. Οι γονείς δεν δήλωσαν σημαντικά υψηλότερη ευτυχία, ούτε λιγότερα αρνητικά συναισθήματα όπως λύπη ή ενοχές. Επίσης δεν βρέθηκαν ουσιαστικές διαφορές στη συνολική ικανοποίηση από τη ζωή.
Το μόνο στοιχείο που εμφάνισε μια πιο σταθερή εικόνα ήταν το αίσθημα νοήματος και σκοπού. Οι άνθρωποι που είχαν παιδιά δήλωσαν ότι αισθάνονταν σε μεγαλύτερο βαθμό πως η ζωή τους έχει κατεύθυνση και βαθύτερο νόημα. Ακόμη κι εκεί όμως, η επίδραση ήταν σχετικά μικρή.
Η τάση αυτή ήταν πιο έντονη στις γυναίκες. Οι μητέρες φάνηκε να εμφανίζουν μεγαλύτερη αύξηση στο αίσθημα σκοπού σε σύγκριση με τους άνδρες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να συνδέεται με διαφορετικούς κοινωνικούς ρόλους ή με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται οι γυναίκες τον γονεϊκό ρόλο.
Βλάπτουν τα παιδιά τη σχέση των γονιών;
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι οι γονείς εμφάνιζαν ελαφρώς χαμηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση τους με τον σύντροφό τους. Η διαφορά πάντως ήταν μικρή και δεν σημαίνει ότι τα παιδιά βλάπτουν μια σχέση. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η γονεϊκότητα πιθανότατα δημιουργεί δύο αντίθετες δυνάμεις: από τη μία ενισχύει τους δεσμούς και την αίσθηση κοινής προσπάθειας και από την άλλη αυξάνει το άγχος, την οικονομική πίεση και τις καθημερινές απαιτήσεις.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνας είναι ότι φαίνεται να αμφισβητεί ορισμένες εξελικτικές θεωρίες. Σύμφωνα με αυτές, οι άνθρωποι θα έπρεπε να νιώθουν μεγαλύτερη ευτυχία όταν αποκτούν παιδιά, επειδή η ανατροφή απογόνων θεωρείται βασικός μηχανισμός βιολογικής επιβίωσης και συνέχειας του είδους.
Το παράδοξο της χαράς των γονιών
Οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν όμως ένα παράδοξο. Παλαιότερες μελέτες έχουν δείξει ότι σχεδόν όλοι οι γονείς περιγράφουν τα παιδιά τους ως μια από τις σημαντικότερες πηγές χαράς στη ζωή τους. Πώς γίνεται λοιπόν να δηλώνουν ότι τα παιδιά τους τούς κάνουν ευτυχισμένους, αλλά τα συνολικά επίπεδα ευτυχίας να μην αλλάζουν ιδιαίτερα;
Η πιθανή εξήγηση που προτείνουν είναι ότι η γονεϊκότητα δημιουργεί έντονες αλλά προσωρινές συναισθηματικές κορυφές. Για παράδειγμα, η αποφοίτηση ενός παιδιού, μια προσωπική του επιτυχία ή μια σημαντική στιγμή μπορεί να προκαλέσει μεγάλη χαρά, περηφάνια και συγκίνηση. Αντίστοιχα, δυσκολίες ή αποτυχίες μπορεί να προκαλέσουν έντονο άγχος ή στενοχώρια.
Αυτές οι συναισθηματικές «εκρήξεις» όμως δεν διαρκούν για πάντα. Μετά από ένα διάστημα οι άνθρωποι τείνουν να επιστρέφουν στη συνηθισμένη συναισθηματική τους κατάσταση. Κάτι παρόμοιο έχει παρατηρηθεί και σε άλλες εμπειρίες ζωής, όπως στους ανθρώπους που κερδίζουν μεγάλα χρηματικά ποσά: η ευτυχία αυξάνεται προσωρινά, αλλά στη συνέχεια επανέρχεται σε προηγούμενα επίπεδα.
Επιπλέον, οι μικρές καθημερινές στιγμές με τα παιδιά — ένα παιχνίδι, μια αγκαλιά ή μια συζήτηση — μπορούν να προσφέρουν σύντομες δόσεις χαράς, που όμως ίσως δεν είναι αρκετά ισχυρές ώστε να αλλάξουν την καθολική εικόνα της ζωής ενός ανθρώπου, όταν αυτή μετριέται συνολικά.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν πρέπει να θεωρηθούν λόγος αποθάρρυνσης για όσους σκέφτονται να αποκτήσουν παιδιά. Η γονεϊκότητα περιλαμβάνει εμπειρίες και συναισθήματα που δύσκολα αποτυπώνονται σε αριθμούς και κλίμακες αξιολόγησης. Αυτό που φαίνεται να δείχνουν τα στοιχεία είναι ότι τα παιδιά ίσως δεν προσφέρουν μια μόνιμη αύξηση της ευτυχίας, αλλά μπορούν να δώσουν κάτι διαφορετικό: την αίσθηση ότι η ζωή έχει βαθύτερο νόημα και σκοπό.
flash.gr
