Σε μία από τις μεγαλύτερες ανοικτές πληγές του ασφαλιστικού συστήματος εξελίσσονται τα χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ, καθώς το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο συνεχίζει να διογκώνεται, εγκλωβίζοντας παράλληλα εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.
Τα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών αποτυπώνουν νέα επιδείνωση στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, με το συνολικό χρέος να φθάνει πλέον τα 52,4 δισ. ευρώ, από περίπου 51,7 δισ. ευρώ στο τέλος του πρώτου τριμήνου. Ιδιαίτερα έντονη είναι η επιβάρυνση στις οφειλές μη μισθωτών, καθώς τα χρέη ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών αυξήθηκαν κατά περίπου 640 εκατ. ευρώ μέσα σε μόλις τρεις μήνες.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την εισπραξιμότητα των οφειλών. Για ένα μεγάλο τμήμα των ασφαλισμένων το χρέος μετατρέπεται σε εμπόδιο ακόμη και για την έξοδο στη σύνταξη, με περισσότερους από 300.000 επαγγελματίες και αγρότες να εκτιμάται ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με οφειλές που δυσκολεύουν ή καθυστερούν τη συνταξιοδότησή τους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ρύθμιση έως 72 δόσεων δημιουργεί ένα πρόσθετο παράθυρο τακτοποίησης, κυρίως για όσους έχουν παλαιότερα και σχετικά χαμηλότερα χρέη και μπορούν να ανταποκριθούν στη μηνιαία δόση. Η φιλοσοφία της είναι να επιτρέψει την επανένταξη στη συνέπεια οφειλετών οι οποίοι διαφορετικά θα παρέμεναν εκτός ρύθμισης, χωρίς όμως να αποτελεί οριζόντια λύση για το σύνολο του χρέους.
Η «βόμβα» των 52,4 δισ. ευρώ
Η αύξηση του χρέους προς τα ασφαλιστικά ταμεία συνεχίζεται παρά τις ρυθμίσεις, τις αναγκαστικές εισπράξεις και τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις του ΚΕΑΟ.
Το συνολικό υπόλοιπο αυξήθηκε κατά περίπου 700 εκατ. ευρώ σε ένα τρίμηνο, αποτυπώνοντας τη δυσκολία σημαντικού αριθμού μη μισθωτών να παραμένουν συνεπείς στις τρέχουσες ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις.
Η συσσώρευση χρεών δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Όσο διογκώνεται η οφειλή, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ένταξή της στην πάγια ρύθμιση με περιορισμένο αριθμό δόσεων και τόσο μεγαλύτερη είναι η μηνιαία επιβάρυνση για τον ασφαλισμένο.
Για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο πιεστικό, καθώς το ύψος της οφειλής μπορεί να καθορίσει εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορέσει να εκδοθεί η σύνταξη.
Το αδιέξοδο πριν από τη σύνταξη
Η ισχύουσα νομοθεσία επιτρέπει υπό προϋποθέσεις την απονομή σύνταξης ακόμη και σε ασφαλισμένους με οφειλές υψηλότερες από τα συνήθη επιτρεπόμενα όρια. Ωστόσο, οι προϋποθέσεις είναι αυστηρές και πρέπει να πληρούνται σωρευτικά.
Το καθεστώς που προβλέπει δυνατότητα συνταξιοδότησης με αυξημένες οφειλές συνοδεύεται από έλεγχο καταθέσεων και περιουσιακών δεδομένων, καθώς και από συναίνεση για πρόσβαση στα αναγκαία φορολογικά και τραπεζικά στοιχεία.
Ταυτόχρονα, για το τμήμα της οφειλής που υπερβαίνει τα βασικά όρια προβλέπεται αυξημένη παρακράτηση από τη σύνταξη μέχρι το χρέος να περιοριστεί στο επιτρεπόμενο ύψος.
Στην πράξη, επομένως, ακόμη και όταν ανοίγει η πόρτα της συνταξιοδότησης, ένα σημαντικό τμήμα της παροχής μπορεί για συγκεκριμένο διάστημα να κατευθύνεται στην αποπληρωμή της οφειλής, περιορίζοντας αισθητά το διαθέσιμο εισόδημα του νέου συνταξιούχου.
Πού βοηθούν οι 72 δόσεις
Ακριβώς σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η νέα δυνατότητα εξόφλησης παλαιών χρεών σε έως 72 μηνιαίες δόσεις.
Η ρύθμιση δεν αφορά όλες ανεξαιρέτως τις οφειλές. Καλύπτει χρέη τα οποία είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, υπό την προϋπόθεση ότι δεν βρίσκονταν ήδη σε ενεργή ρύθμιση στην κρίσιμη ημερομηνία που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Για έναν μικρό ή μεσαίο οφειλέτη, πάντως, η αύξηση του αριθμού των δόσεων μπορεί να μειώσει σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση σε σχέση με την πάγια ρύθμιση και να δημιουργήσει πραγματική δυνατότητα επιστροφής σε καθεστώς συνέπειας.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση έχει οριστεί στα 30 ευρώ, ενώ η οφειλή επιβαρύνεται με το επιτόκιο που προβλέπεται για τη ρύθμιση αντί να συνεχίζει να «τρέχει» εκτός ρύθμισης με τις υψηλότερες επιβαρύνσεις.
Για την αντίστοιχη ρύθμιση οφειλών προς τη Φορολογική Διοίκηση, το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει επίσης έως 72 δόσεις για ληξιπρόθεσμες οφειλές έως το τέλος του 2023, ελάχιστη δόση 30 ευρώ και προθεσμία αίτησης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Τα δύο «κλειδιά» που κρίνουν την ένταξη
Η ημερομηνία δημιουργίας του χρέους αποτελεί την πρώτη βασική προϋπόθεση. Στη ρύθμιση μπορούν να κατευθυνθούν οι παλαιές οφειλές που εμπίπτουν στη χρονική περίοδο έως το τέλος του 2023.
Το δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι συγκεκριμένες οφειλές. Δεν αρκεί να είναι παλαιές: πρέπει να πληρούν και τους όρους που έχουν τεθεί ως προς την προηγούμενη υπαγωγή τους σε άλλα καθεστώτα ρύθμισης.
Παράλληλα, οι νεότερες υποχρεώσεις δεν μπορούν να παραμένουν ανεξέλεγκτες. Όπου υπάρχουν ληξιπρόθεσμα χρέη από το 2024 και μετά, θα πρέπει να εξοφληθούν ή να τακτοποιηθούν με τον διαθέσιμο νόμιμο τρόπο, ώστε ο οφειλέτης να μπορεί να διατηρήσει τη νέα ρύθμιση.
Αυτή είναι και η βασική φιλοσοφία του μέτρου: ρύθμιση των παλαιών βαρών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν δημιουργείται παράλληλα μια νέα γενιά ανεξόφλητων υποχρεώσεων.
Τι κερδίζει ο οφειλέτης
Η ένταξη σε ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στην επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής.
Για όσο διάστημα τηρούνται οι όροι προβλέπονται σημαντικές διευκολύνσεις, όπως η δυνατότητα χορήγησης ενημερότητας και η αναστολή συγκεκριμένων μέτρων αναγκαστικής είσπραξης. Στο αντίστοιχο καθεστώς των 72 δόσεων της Φορολογικής Διοίκησης προβλέπονται, μεταξύ άλλων, αναστολή αναγκαστικής εκτέλεσης και ποινικής δίωξης όσο εξυπηρετείται κανονικά η ρύθμιση.
Η υπαγωγή, όμως, δεν ολοκληρώνεται μόνο με την ηλεκτρονική αίτηση. Απαιτείται η εμπρόθεσμη καταβολή της πρώτης δόσης και στη συνέχεια η συνεπής εξυπηρέτηση του διακανονισμού.
Εάν ο οφειλέτης σταματήσει να πληρώνει ή δημιουργήσει νέα χρέη χωρίς να τα τακτοποιεί, κινδυνεύει να χάσει τη ρύθμιση και να βρεθεί ξανά αντιμέτωπος με το σύνολο των προβλεπόμενων μέτρων είσπραξης.
Οι 72 δόσεις δεν λύνουν το συνολικό πρόβλημα
Παρά τη διευκόλυνση, η νέα ρύθμιση δεν μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει μια δεξαμενή χρεών άνω των 52 δισ. ευρώ.
Μεγάλο μέρος των οφειλών αφορά χρέη που έχουν συσσωρευτεί επί σειρά ετών, ασφαλισμένους χωρίς επαρκή εισοδήματα αλλά και περιπτώσεις στις οποίες το ύψος της οφειλής έχει πλέον απομακρυνθεί σημαντικά από την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.
Γι' αυτό και για όσους δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν ακόμη και μια μακροχρόνια ρύθμιση ή έχουν παράλληλα οφειλές προς Εφορία, τράπεζες και servicers, το εναλλακτικό εργαλείο είναι πλέον ο διευρυμένος εξωδικαστικός μηχανισμός.
Η ουσία, ωστόσο, παραμένει η ίδια, η συσσώρευση ασφαλιστικών χρεών δεν απειλεί πλέον μόνο τα έσοδα του e-ΕΦΚΑ, αλλά για χιλιάδες μη μισθωτούς μετατρέπεται σε πραγματικό εμπόδιο για τη συνταξιοδότηση. Οι 72 δόσεις μπορούν να αποτελέσουν διέξοδο για ένα τμήμα των οφειλετών, κυρίως όσους έχουν διαχειρίσιμο παλαιό χρέος. Για τις μεγαλύτερες και πιο σύνθετες οφειλές, όμως, το πρόβλημα παραμένει πολύ βαθύτερο.
flash.gr
