Καταγγελία στο ΕΣΡ για την Interview και η διακίνηση της έρευνας πριν από την επίσημη ολοκλήρωσή της – Στο επίκεντρο η ΕΡΤ, οι απαντήσεις της εταιρείας και το ζήτημα της αξιοπιστίας των μετρήσεων.
Γράφει ο Κώστας Τσιτούνας
Μια υπόθεση που αγγίζει τον πυρήνα της αξιοπιστίας των δημοσκοπήσεων βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας, μετά την προσφυγή του δικηγόρου Άρη Παπαδόπουλου στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης για τη νέα έρευνα της Interview.
Η καταγγελία θέτει ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πότε ακριβώς ολοκληρώθηκε η επίμαχη δημοσκόπηση και πότε άρχισαν να κυκλοφορούν τα αποτελέσματά της;
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην καταγγελία και έχουν δημοσιευθεί, υπάρχει ψηφιακό υλικό που φέρεται να δείχνει ότι το αρχείο της έρευνας είχε διακινηθεί μέσω εφαρμογής επικοινωνίας στις 23:58 της 27ης Σεπτεμβρίου, δηλαδή πριν από την ημερομηνία ολοκλήρωσης που επικαλείται η καταγγελία.
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό πολιτικό και θεσμικό ενδιαφέρον της υπόθεσης.
Το ερώτημα της ημερομηνίας
Η επίμαχη μέτρηση της Interview, που δημοσιεύθηκε για λογαριασμό του Politic.gr, έδωσε στην εκτίμηση ψήφου 29,6% στη Νέα Δημοκρατία, 15,4% στην ΕΛΑΣ και 14% στο ΠΑΣΟΚ. Η έρευνα εμφανίζει έτσι την κυβερνητική παράταξη στην πρώτη θέση και καταγράφει πολύ μικρότερη απόσταση μεταξύ των δύο επόμενων πολιτικών σχηματισμών.
Η ίδια η δημοσκόπηση, πάντως, είχε δημοσιοποιηθεί κανονικά και παρουσιάστηκε και από την ΕΡΤ. Η δημόσια τηλεόραση έχει επανειλημμένα παρουσιάσει δημοσκοπήσεις της Interview, γεγονός που εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη υπόθεση αποκτά μεγαλύτερη θεσμική βαρύτητα.
Το ζήτημα που τίθεται τώρα δεν είναι ποιο κόμμα εμφανίζεται πρώτο ή δεύτερο. Είναι εάν τηρήθηκε με ακρίβεια η διαδικασία που προβλέπεται για τη διεξαγωγή, την ολοκλήρωση και τη δημοσιοποίηση μιας δημοσκόπησης.
Γιατί εάν πράγματι ένα ολοκληρωμένο αρχείο αποτελεσμάτων κυκλοφόρησε πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της συλλογής στοιχείων, τότε δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα τα οποία δεν μπορούν να απαντηθούν μόνο με μια πολιτική αντιπαράθεση.
Η καταγγελία και το ψηφιακό ίχνος
Ο Άρης Παπαδόπουλος υποστηρίζει στην προσφυγή του ότι η έρευνα είχε ήδη σταλεί επιλεκτικά και εμπιστευτικά μέσω εφαρμογής επικοινωνίας πριν από την ημερομηνία που εμφανίζεται ως ημερομηνία ολοκλήρωσης.
Το ενδιαφέρον εδώ βρίσκεται στο ίδιο το ψηφιακό αποτύπωμα. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα που αναφέρονται στην καταγγελία, υπάρχει στιγμιότυπο συνομιλίας στο οποίο εμφανίζεται αρχείο PDF να έχει αποσταλεί στις 23:58 της 27ης Σεπτεμβρίου.
Αυτό, ασφαλώς, δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι η δημοσκόπηση ήταν παράτυπη. Είναι όμως ένα συγκεκριμένο στοιχείο που μπορεί να ελεγχθεί και να απαντηθεί με αντικειμενικό τρόπο.
Το κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί τι ακριβώς περιείχε το συγκεκριμένο αρχείο, ποια ήταν η έκδοση της έρευνας, πότε ολοκληρώθηκε πραγματικά η συλλογή των απαντήσεων και ποια ημερομηνία αναγράφεται επισήμως στην ταυτότητα της δημοσκόπησης.
Η απάντηση της Interview
Από την πλευρά της Interview, ο διευθύνων σύμβουλος Δημήτρης Βασιλειάδης απέρριψε την προσφυγή χαρακτηρίζοντάς την «σόου» και υποστήριξε ότι υπάρχει θεσμικός μηχανισμός ελέγχου των δημοσκοπήσεων.
Η θέση αυτή είναι σημαντική, καθώς μεταφέρει τη συζήτηση από το πολιτικό επίπεδο στο θεσμικό: Ποιος έχει την αρμοδιότητα να ελέγξει μια δημοσκόπηση και με ποια διαδικασία.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα πρέπει να είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Φορέων και Επιχειρήσεων Δημοσκοπήσεων του ΕΣΡ. Παράλληλα, ο νόμος 3603/2007 προβλέπει ειδικό ελεγκτικό μηχανισμό για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των δημοσκοπήσεων.
Επομένως, η ουσία της υπόθεσης είναι ότι υπάρχουν συγκεκριμένα θεσμικά εργαλεία τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για να δοθούν απαντήσεις.
Στο κάδρο και η ΕΡΤ
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την εταιρεία δημοσκοπήσεων.
Από τη στιγμή που η επίμαχη έρευνα παρουσιάστηκε και από τη δημόσια τηλεόραση, τίθεται παράλληλα το ζήτημα του ελέγχου που προηγείται της αναπαραγωγής μιας μέτρησης.
Η ΕΡΤ έχει δημοσιεύσει και στο παρελθόν αποτελέσματα δημοσκοπήσεων της Interview, παρουσιάζοντας τα ευρήματα και τις πολιτικές τους προεκτάσεις.
Το ερώτημα, λοιπόν, που προκύπτει είναι εάν πριν από την προβολή της συγκεκριμένης μέτρησης ελέγχθηκαν τα στοιχεία της έρευνας, η ταυτότητα και η ημερομηνία διεξαγωγής της, όπως προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο.
Και αυτό είναι ένα ερώτημα που δεν αφορά ούτε τη ΝΔ ούτε το ΠΑΣΟΚ ούτε την ΕΛΑΣ. Αφορά την ίδια την αξιοπιστία της ενημέρωσης.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι η εμπιστοσύνη
Οι δημοσκοπήσεις αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής ενημέρωσης. Επηρεάζουν την επικαιρότητα, δημιουργούν πολιτικές συζητήσεις και συχνά αποτελούν σημείο αναφοράς για τα κόμματα και τους πολίτες.
Γι' αυτό ακριβώς η διαδικασία παραγωγής τους πρέπει να είναι απολύτως καθαρή.
Ο νόμος προβλέπει μητρώο εταιρειών στο ΕΣΡ, κανόνες διαφάνειας και ελεγκτικό μηχανισμό. Ο ΣΕΔΕΑ, από την πλευρά του, υπογραμμίζει ότι ο έλεγχος αξιοπιστίας των σχετικών δημοσκοπήσεων έχει ανατεθεί σε ειδική μη κερδοσκοπική εταιρεία που λειτουργεί στο πλαίσιο του νόμου.
Ακριβώς γι' αυτό η συγκεκριμένη υπόθεση χρειάζεται καθαρές απαντήσεις και όχι μόνο πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Εάν το ψηφιακό αρχείο που επικαλείται η καταγγελία αποδειχθεί ότι περιείχε την τελική έρευνα πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της συλλογής στοιχείων, τότε θα πρέπει να εξηγηθεί πώς συνέβη αυτό.
Εάν, αντίθετα, αποδειχθεί ότι επρόκειτο για διαφορετική έκδοση, προσχέδιο ή υλικό που δεν συνιστούσε ολοκληρωμένη δημοσκόπηση, τότε και αυτό θα πρέπει να αποσαφηνιστεί.
Η ώρα των απαντήσεων
Η υπόθεση βρίσκεται πλέον ενώπιον των αρμόδιων θεσμικών οργάνων και εκεί θα πρέπει να αναζητηθούν οι απαντήσεις.
Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργηθεί άλλη μία πολιτική σύγκρουση γύρω από τα ποσοστά. Ούτε να αμφισβητηθούν συλλήβδην όλες οι δημοσκοπήσεις επειδή προέκυψε μια συγκεκριμένη καταγγελία.
Το ζητούμενο είναι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο σοβαρό:
Πότε ολοκληρώθηκε η έρευνα; Πότε δημιουργήθηκαν τα τελικά αποτελέσματα; Πότε διακινήθηκαν και ποιο ακριβώς υλικό είχε σταλεί;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν με στοιχεία.
Γιατί στις δημοσκοπήσεις δεν μετράει μόνο το ποσοστό που εμφανίζεται στην οθόνη. Μετράει εξίσου η διαδικασία με την οποία αυτό το ποσοστό προέκυψε.
Και σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινή γνώμη παρακολουθεί με ιδιαίτερη ένταση τις πολιτικές εξελίξεις, η αξιοπιστία των μετρήσεων δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι προϋπόθεση για να έχει νόημα ο ίδιος ο δημόσιος διάλογος. Σε κάθε περίπτωση το συγκεκριμένο περιστατικό αναμένεται να ανοίξει ένα νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης γύρω από τα ζητήματα αξιοπιστίας των ερευνών της κοινής γνώμης.
Newsbomb.gr
