Ένας χειμώνας με μεγάλες καιρικές διακυμάνσεις, πιθανές ανατροπές και καθυστερημένη εμφάνιση των ισχυρότερων ψυχρών εισβολών διαγράφεται μέσα από τις πρώτες μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις για την περίοδο 2026-2027.
Τα δεδομένα που εξετάζουν οι μετεωρολόγοι, μεταξύ των οποίων και οι εποχικές προβλέψεις του ευρωπαϊκού μοντέλου ECMWF, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο οι σημαντικότερες μεταβολές του καιρού να εκδηλωθούν μετά την αλλαγή του χρόνου.
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκονται δύο παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε ολόκληρο το βόρειο ημισφαίριο: το φαινόμενο El Niño και η συμπεριφορά του πολικού στροβίλου.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, η εικόνα παραμένει αβέβαιη. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν ακόμη ασφαλή συμπεράσματα για το αν ο φετινός χειμώνας θα είναι ιδιαίτερα ψυχρός, θερμός ή βροχερός. Εκείνο που προκύπτει από τα διαφορετικά σενάρια είναι ότι οι ήπιες περίοδοι ενδέχεται να εναλλάσσονται με απότομες πτώσεις της θερμοκρασίας, ανάλογα με την εξέλιξη των ατμοσφαιρικών συστημάτων.
Καιρός: Το ισχυρό El Niño που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Καθοριστικό ρόλο στις μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις αποδίδεται στην εξέλιξη του El Niño στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η μετεωρολογική ανάλυση, η αμερικανική υπηρεσία NOAA εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 75% ο περιφερειακός ωκεάνιος δείκτης El Niño, γνωστός ως RONI, να ξεπεράσει τους +2,5 βαθμούς Κελσίου κατά το τρίμηνο Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου.
Εάν επιβεβαιωθεί αυτή η εκτίμηση, το φαινόμενο θα μπορούσε να συγκαταλέγεται στα ισχυρότερα επεισόδια El Niño που έχουν καταγραφεί από το 1950.
Η σημασία του δεν περιορίζεται στον Ειρηνικό. Ένα τόσο ισχυρό επεισόδιο μπορεί να επηρεάσει τη γενικότερη κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, μεταβάλλοντας τη θέση και την ένταση του αεροχειμάρρου, δηλαδή των ισχυρών ανέμων που κινούνται σε μεγάλο ύψος και επηρεάζουν την πορεία των καιρικών συστημάτων.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετική κατανομή των θερμοκρασιών και των βροχοπτώσεων σε μεγάλες περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου.
Ωστόσο, η επίδραση του El Niño στον ευρωπαϊκό καιρό είναι πιο σύνθετη από ό,τι σε άλλες περιοχές του πλανήτη και δεν συνεπάγεται αυτομάτως συγκεκριμένες συνθήκες για την Ελλάδα.
Πολικός στρόβιλος: Το σενάριο που μπορεί να φέρει ισχυρό κρύο
Ο δεύτερος παράγοντας που παρακολουθούν οι επιστήμονες είναι ο πολικός στρόβιλος.
Πρόκειται για ένα εκτεταμένο σύστημα ισχυρών ανέμων στην ανώτερη ατμόσφαιρα, γύρω από την Αρκτική, το οποίο επηρεάζει σημαντικά τη χειμερινή κυκλοφορία των αερίων μαζών.
Οι εκτιμήσεις του Οκτωβρίου περιγράφουν το ενδεχόμενο ο πολικός στρόβιλος να διατηρηθεί αρχικά σχετικά ισχυρός και συμπαγής.
Από τα τέλη Δεκεμβρίου και κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου, όμως, εξετάζεται η πιθανότητα σημαντικής εξασθένησής του, ενδεχομένως λόγω ενός επεισοδίου αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η ατμοσφαιρική κυκλοφορία θα μπορούσε να μεταβληθεί, διευκολύνοντας την κάθοδο πολύ ψυχρών αερίων μαζών από την Αρκτική προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.
Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες ψυχρές εισβολές είτε στη Βόρεια Αμερική είτε στην Ευρώπη.
Δεν είναι, πάντως, δεδομένο ότι μια ενδεχόμενη εξασθένηση του πολικού στροβίλου θα επηρεάσει την Ελλάδα ή ότι θα οδηγήσει απαραίτητα σε χιονοπτώσεις.
Τι δείχνουν οι εκτιμήσεις για τον χειμώνα στην Ευρώπη
Οι εποχικές τάσεις που παρουσιάζονται στην ανάλυση δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της Ευρώπης θα μπορούσε να επηρεαστεί από ισχυρή ατλαντική κυκλοφορία.
Αυτό σημαίνει ότι αέριες μάζες από τον Ατλαντικό ενδέχεται να μεταφέρουν σχετικά ήπιες θερμοκρασίες και αυξημένη υγρασία προς τη Δυτική και την Κεντρική Ευρώπη.
Εφόσον επικρατήσει αυτό το μοτίβο, αρκετές περιοχές θα μπορούσαν να καταγράψουν περισσότερες βροχές και λιγότερες χιονοπτώσεις στα πεδινά.
Αντίθετα, οι πιθανότητες αξιόλογων χιονοπτώσεων εκτιμάται ότι θα είναι μεγαλύτερες στη Σκανδιναβία και στις ορεινές περιοχές των Άλπεων.
Σε μεγάλα υψόμετρα, όπως στην περιοχή του Ζερμάτ στην Ελβετία, η διατήρηση του χιονιού θα μπορούσε να είναι ευκολότερη, ενώ στις χαμηλότερες κοιλάδες οι υψηλότερες θερμοκρασίες ενδέχεται να ευνοήσουν την τήξη του.
Ακόμη και στην ανατολική Ευρώπη, όπου οι ψυχρές εισβολές είναι συχνότερες, τα σενάρια περιλαμβάνουν σημαντικές εναλλαγές μεταξύ ήπιων περιόδων και σύντομων επεισοδίων έντονου ψύχους.
Καιρός στην Ελλάδα: Θα δούμε χιόνια και χαμηλές θερμοκρασίες;
Για τη χώρα μας, οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις δεν δίνουν ακόμη ξεκάθαρη απάντηση.
Η ενισχυμένη ατλαντική κυκλοφορία μπορεί να επηρεάσει τις θερμοκρασίες στην Ευρώπη, ωστόσο οι συνθήκες που τελικά θα επικρατήσουν στην Ελλάδα θα εξαρτηθούν από περισσότερους παράγοντες.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η θέση των βαρομετρικών χαμηλών στη Μεσόγειο, καθώς και η κατεύθυνση από την οποία θα κινηθούν οι αέριες μάζες προς τη χώρα.
Εάν κυριαρχήσουν ήπιοι άνεμοι, οι θερμοκρασίες ενδέχεται να παραμείνουν σχετικά υψηλές για την εποχή, περιορίζοντας τις πιθανότητες χιονόπτωσης στα πεδινά.
Αντίθετα, εάν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για μεταφορά ψυχρών αερίων μαζών από τα βόρεια ή τα βορειοανατολικά, θα μπορούσαν να σημειωθούν σημαντικές πτώσεις της θερμοκρασίας.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, χιονοπτώσεις θα ήταν πιθανές στα ορεινά και, ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια της ψυχρής εισβολής, ενδεχομένως και σε χαμηλότερα υψόμετρα.
Το ύψος και η γεωγραφική κατανομή των βροχοπτώσεων θα εξαρτηθούν κυρίως από την πορεία των συστημάτων κακοκαιρίας στη Μεσόγειο.
Οι εποχικές προβλέψεις δεν μπορούν, σε αυτή τη χρονική απόσταση, να προσδιορίσουν πότε και πού θα χιονίσει στην Ελλάδα.
Χειμώνας 2026-2027: Τι προβλέπεται από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο
Η ανάλυση που επικαλείται τα στοιχεία του Pogodnik περιγράφει έναν χειμώνα κατά τον οποίο οι μεγαλύτερες καιρικές μεταβολές ενδέχεται να εμφανιστούν στο δεύτερο μισό της περιόδου.
Δεκέμβριος 2026: Πιθανό ήπιο ξεκίνημα
Ο πρώτος μήνας του χειμώνα ενδέχεται να χαρακτηρίζεται από θερμοκρασίες υψηλότερες από τις συνηθισμένες σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης.
Εάν επικρατήσει αυτό το μοτίβο, η δημιουργία και κυρίως η διατήρηση χιονοκάλυψης στα χαμηλότερα υψόμετρα θα είναι δυσκολότερη.
Η εκτίμηση αυτή δεν αποκλείει πρόσκαιρα επεισόδια κρύου, αλλά περιγράφει μια γενικότερη τάση για ηπιότερες συνθήκες.
Ιανουάριος 2027: Αυξάνεται το ενδιαφέρον για ψυχρές εισβολές
Κατά τον Ιανουάριο ενδέχεται να ενισχυθούν οι καιρικές αντιθέσεις, ιδιαίτερα εάν αρχίσει να μεταβάλλεται η συμπεριφορά του πολικού στροβίλου.
Οι εκτιμήσεις αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ψυχρές αέριες μάζες από την Αρκτική να κινηθούν προς νοτιότερες περιοχές.
Για την Ευρώπη, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσκαιρες περιόδους έντονου ψύχους, κυρίως στα βόρεια τμήματα της ηπείρου.
Φεβρουάριος 2027: Ο μήνας με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον
Ο Φεβρουάριος συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα σενάρια που εξετάζονται.
Μια ενδεχόμενη σημαντική εξασθένηση του πολικού στροβίλου θα μπορούσε να αυξήσει τις πιθανότητες μεταφοράς πολύ ψυχρών αερίων μαζών προς τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη.
Για τις κεντρικές, νότιες και ανατολικές περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο να αποτελέσει τον ψυχρότερο και πιο χιονοφόρο μήνα της περιόδου.
Στην Ευρώπη, η έκταση και η ένταση μιας πιθανής ψυχρής εισβολής θα εξαρτηθούν από τη διαμόρφωση της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας εκείνη την περίοδο.
Μάρτιος 2027: Σταδιακή επιστροφή σε ηπιότερες συνθήκες
Καθώς θα πλησιάζει η άνοιξη, τα σενάρια περιγράφουν σταδιακή εξασθένηση του χειμερινού μοτίβου.
Ηπιότερες συνθήκες ενδέχεται να επικρατήσουν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και στις βόρειες περιοχές των ΗΠΑ, χωρίς να αποκλείονται πρόσκαιρες μεταβολές του καιρού.
Τα τρία σενάρια για τον φετινό χειμώνα
Η μεγάλη χρονική απόσταση από τους χειμερινούς μήνες δεν επιτρέπει μία και μοναδική πρόβλεψη. Για τον λόγο αυτό, η ανάλυση του Pogodnik παρουσιάζει τρεις πιθανές εξελίξεις.
Πρώτο σενάριο – Κυριαρχία του El Niño: Η ατλαντική κυκλοφορία διατηρεί ισχυρή επιρροή στην Ευρώπη, ευνοώντας σχετικά ήπιες θερμοκρασίες και περιορισμένες χιονοπτώσεις στα χαμηλά υψόμετρα. Στη Βόρεια Αμερική, οι βόρειες περιοχές θα μπορούσαν να έχουν ηπιότερο χειμώνα, ενώ οι νότιες περισσότερες βροχοπτώσεις.
Δεύτερο σενάριο – Εξασθένηση του πολικού στροβίλου: Μια σημαντική διαταραχή στη στρατόσφαιρα αλλάζει την κυκλοφορία των αερίων μαζών και αυξάνει τις πιθανότητες ισχυρών ψυχρών εισβολών. Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη και περιοχές που δεν δέχονται συχνά χιόνια θα μπορούσαν να επηρεαστούν από έντονα χειμερινά φαινόμενα.
Τρίτο σενάριο – Ήπιος αλλά θυελλώδης χειμώνας: Εάν ο πολικός στρόβιλος παραμείνει ισχυρός, θα μπορούσε να επικρατήσει ένα ηπιότερο θερμοκρασιακό μοτίβο, με λιγότερες χιονοπτώσεις σε ορισμένες περιοχές αλλά αυξημένη δραστηριότητα βαρομετρικών συστημάτων σε άλλες.
