Τι αναφέρει εγκύκλιος της ΑΑΔΕ με οδηγίες προς τις φοροελεγκτικές υπηρεσίες για την εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας περί αντισυνταγματικότητας των διατάξεων που προέβλεπαν 10ετή περίοδο παραγραφής υποθέσεων ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής για τα έτη 2012-2017 – Ποιες υποθέσεις παραγράφονται εκ των υστέρων και κλείνουν χωρίς καταλογισμούς, τι πρέπει να κάνουν όσοι έχουν ήδη χρεωθεί ποσά και γιατί η φορολογική παραγραφή δεν σταματά αυτόματα τις ποινικές διαδικασίες
Στο αρχείο οδηγούνται εκκρεμείς φορολογικοί έλεγχοι για υποθέσεις σοβαρής φοροδιαφυγής της περιόδου 2012-2017, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί την ειδική δεκαετή προθεσμία παραγραφής για να επιβάλλει νέους φόρους και πρόστιμα.
Την ίδια στιγμή, όμως, όσοι έχουν ήδη λάβει οριστικές πράξεις καταλογισμού για τέτοιες υποθέσεις δεν απαλλάσσονται αυτομάτως από τις οφειλές τους, ενώ οι υποθέσεις που παρουσιάζουν ποινικό ενδιαφέρον μπορούν να εξακολουθήσουν να απασχολούν τη Δικαιοσύνη.
Το νέο τοπίο αποσαφηνίζεται με την εγκύκλιο Ε.2072/2026, την οποία εξέδωσε στις 9 Νοεμβρίου 2026 ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, σε συνέχεια της απόφασης 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Με την απόφαση αυτή κρίθηκε αντισυνταγματική η μεταβατική ρύθμιση που είχε θεσπιστεί το 2019 και επέτρεπε στη φορολογική διοίκηση να αξιοποιεί δεκαετή προθεσμία για τον καταλογισμό φόρων και προστίμων σε υποθέσεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής παλαιότερων ετών.
Η απόφαση περιορίζει τη δυνατότητα της Εφορίας να ολοκληρώνει τέτοιους καταλογισμούς, χωρίς ωστόσο να οδηγεί σε γενική διαγραφή ήδη βεβαιωμένων χρεών ή σε αυτόματη απαλλαγή από ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες.
Ποιες υποθέσεις θεωρούνται παραγεγραμμένες
Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει υποθέσεις των χρήσεων 2012 και 2013 και του φορολογικού έτους 2014, για τις οποίες έχει πλέον εκπνεύσει η δυνατότητα κοινοποίησης νέων πράξεων φόρων και συγκεκριμένων προστίμων με βάση τη διάταξη που κρίθηκε αντισυνταγματική.
Στο πεδίο αυτό εντάσσονται περιπτώσεις φοροδιαφυγής, καθώς και παραβάσεις που αφορούν πλαστά ή εικονικά τιμολόγια, λήψη εικονικών φορολογικών στοιχείων, αλλοίωση παραστατικών και εμφάνιση αγορών ή δαπανών που δεν πραγματοποιήθηκαν.
Αντίστοιχες οδηγίες ισχύουν για τις εκκρεμείς υποθέσεις των φορολογικών ετών 2015, 2016 και 2017. Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι δεν επιτρέπεται πλέον να εκδίδονται ή να κοινοποιούνται νέες καταλογιστικές πράξεις που στηρίζονται στην ίδια δεκαετή προθεσμία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι παραγράφεται ανεξαιρέτως κάθε φορολογική υπόθεση των συγκεκριμένων ετών. Το αποτέλεσμα αφορά τις περιπτώσεις που υπάγονται στη ρύθμιση την οποία ακύρωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Τρεις περιπτώσεις στις οποίες σταματούν οι έλεγχοι
Για τις εκκρεμείς υποθέσεις των ετών 2015-2017 η εγκύκλιος προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία περάτωσης, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο έλεγχος.
Πρώτη περίπτωση: Οι ελεγκτές εξετάζουν ακόμη τα στοιχεία μιας επιχείρησης ή ενός φορολογουμένου και δεν έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία. Ο έλεγχος κλείνει με υπηρεσιακό σημείωμα, το οποίο τοποθετείται στον φάκελο της υπόθεσης.
Δεύτερη περίπτωση: Η Εφορία έχει ήδη γνωστοποιήσει στον ελεγχόμενο τα προσωρινά ευρήματά της και του έχει δώσει τη δυνατότητα να υποβάλει εξηγήσεις ή αντιρρήσεις. Η διαδικασία δεν προχωρά σε νέο οριστικό καταλογισμό με βάση την αντισυνταγματική διάταξη.
Τρίτη περίπτωση: Ο έλεγχος έχει τελειώσει και έχουν υπογραφεί οριστικές πράξεις επιβολής φόρων ή προστίμων, οι οποίες όμως δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί. Οι πράξεις αυτές δεν αποστέλλονται στον φορολογούμενο και παραμένουν στον υπηρεσιακό φάκελο.
Κοινό χαρακτηριστικό και των τριών περιπτώσεων είναι ότι η αρμόδια υπηρεσία ενημερώνει ηλεκτρονικά τον φορολογούμενο για την περάτωση της συγκεκριμένης εντολής ελέγχου.
Τι ισχύει για όσους έχουν ήδη λάβει καταλογισμούς
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση των υποθέσεων στις οποίες η φορολογική αρχή έχει ήδη κοινοποιήσει οριστική πράξη προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου.
Στην περίπτωση αυτή, η πράξη δεν ακυρώνεται αυτομάτως επειδή εκδόθηκε η νέα απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Ο φορολογούμενος πρέπει να επιδιώξει την ακύρωση ή την τροποποίησή της μέσω της προβλεπόμενης διοικητικής ή δικαστικής διαδικασίας.
Ειδικότερα, μπορεί να επικαλεστεί την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών ή, όταν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου.
Η επίκληση της παραγραφής μπορεί να αποτελέσει βασικό επιχείρημα για την αμφισβήτηση του καταλογισμού. Δεν αρκεί όμως από μόνη της για να εξαφανιστεί η οφειλή από τα αρχεία της ΑΑΔΕ.
Πότε διαγράφονται χρέη και επιστρέφονται χρήματα
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για ποσά φόρων και προστίμων που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι δεν προβλέπεται αυτόματη διαγραφή των οφειλών ούτε επιστροφή χρημάτων που έχουν ήδη εισπραχθεί από το Δημόσιο.
Για να διαγραφεί ένα βεβαιωμένο ποσό ή να επιστραφεί φόρος ή πρόστιμο που έχει πληρωθεί, πρέπει προηγουμένως να ακυρωθεί ή να τροποποιηθεί η πράξη στην οποία στηρίχθηκε η επιβάρυνση.
Αυτό προϋποθέτει την κατάλληλη διαδικασία αμφισβήτησης και την έκδοση σχετικής απόφασης.
Συνεπώς, δύο φορολογούμενοι με υποθέσεις της ίδιας χρονιάς μπορεί να βρεθούν σε διαφορετική θέση: ο ένας να απαλλαγεί από νέο καταλογισμό επειδή ο έλεγχός του δεν ολοκληρώθηκε εγκαίρως και ο άλλος να χρειάζεται προσφυγή επειδή έχει ήδη λάβει οριστική πράξη.
Τι γίνεται με τις εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις
Ξεχωριστές οδηγίες δίνονται για περιπτώσεις στις οποίες ο φορολογούμενος υπέβαλε εκπρόθεσμη δήλωση ενώ είχε ήδη ξεκινήσει φορολογικός έλεγχος.
Εάν οι ελεγκτές εντόπισαν μεγαλύτερα φορολογητέα ποσά από εκείνα που περιλήφθηκαν στη δήλωση, δεν μπορούν να επιβάλουν νέο διορθωτικό καταλογισμό για την πρόσθετη διαφορά, εφόσον η υπόθεση υπάγεται στις οδηγίες περί παραγραφής.
Η ελεγκτική υπηρεσία καταγράφει την εξέλιξη αυτή στον φάκελο.
Δεν διαγράφονται, ωστόσο, αυτομάτως οι φόροι που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί με βάση την εκπρόθεσμη δήλωση.
Γιατί μπορούν να συνεχιστούν οι ποινικές διαδικασίες
Η σημαντικότερη ίσως διευκρίνιση αφορά τις ποινικές συνέπειες της φοροδιαφυγής.
Η ΑΑΔΕ διαχωρίζει την παραγραφή του δικαιώματος επιβολής φόρων από την ποινική αντιμετώπιση των παραβάσεων.
Έτσι, ακόμη και όταν δεν επιτρέπεται πλέον η κοινοποίηση μιας φορολογικής πράξης, μπορεί να εξακολουθεί να υφίσταται υποχρέωση αποστολής μηνυτήριας αναφοράς στον εισαγγελέα.
Αυτό προβλέπεται όταν έχουν ήδη εκδοθεί οι απαιτούμενες οριστικές πράξεις και πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, ακόμη και αν οι πράξεις δεν έχουν κοινοποιηθεί στον ενδιαφερόμενο.
Ανάλογη αντιμετώπιση προβλέπεται για συγκεκριμένες παραβάσεις σχετικές με πλαστά ή εικονικά φορολογικά στοιχεία, εφόσον υπάρχουν οι απαιτούμενες πράξεις προστίμων ή εκθέσεις ελέγχου.
Στις περιπτώσεις αυτές, η ελεγκτική υπηρεσία οφείλει να αναφέρει στη μηνυτήρια αναφορά ότι οι σχετικές πράξεις δεν κοινοποιήθηκαν λόγω παραγραφής.
Με άλλα λόγια, το κλείσιμο μιας υπόθεσης από φορολογική άποψη δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι κλείνει και ο ποινικός της φάκελος.
Η εγκύκλιος δεν προβλέπει γενική παύση των ποινικών διώξεων που έχουν ήδη ασκηθεί. Η συνέχισή τους ή η ενδεχόμενη παύση τους κρίνεται από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές, σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για κάθε αδίκημα.
Πότε ενημερώνεται η Αρχή για το ξέπλυμα χρήματος
Οι φορολογικές υπηρεσίες διατηρούν επίσης συγκεκριμένες υποχρεώσεις ενημέρωσης της αρμόδιας Αρχής για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Η εγκύκλιος αναφέρεται σε σοβαρές υποθέσεις φοροδιαφυγής, μεταξύ των οποίων και περιπτώσεις εικονικών τιμολογίων για συναλλαγές που δεν πραγματοποιήθηκαν, όταν η συνολική αξία των στοιχείων υπερβαίνει τις 75.000 ευρώ και πληρούνται οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.
Εφόσον υπάρχουν οι απαιτούμενες εκθέσεις ελέγχου ή πράξεις καταλογισμού, μπορεί να απαιτείται η υποβολή σχετικής αναφοράς.
Για ορισμένες ήδη κοινοποιημένες πράξεις ισχύουν πρόσθετες προϋποθέσεις, που συνδέονται με την ολοκλήρωση ή την έκβαση της διαδικασίας διοικητικής αμφισβήτησης και τη μη εξόφληση των ποσών.
Η φορολογική παραγραφή, επομένως, δεν αποκλείει από μόνη της τη διερεύνηση ενδεχόμενων αδικημάτων νομιμοποίησης παράνομων εσόδων.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι
Το βασικό συμπέρασμα από τις νέες οδηγίες είναι ότι καθοριστικό ρόλο παίζει το στάδιο στο οποίο βρίσκεται κάθε υπόθεση.
Εάν ο έλεγχος παραμένει ανολοκλήρωτος ή δεν έχει κοινοποιηθεί οριστική πράξη, η ΑΑΔΕ δεν μπορεί να προχωρήσει σε νέο καταλογισμό στηριζόμενη στη δεκαετή προθεσμία που κρίθηκε αντισυνταγματική.
Εάν, αντίθετα, έχει ήδη κοινοποιηθεί πράξη και έχει δημιουργηθεί οφειλή, απαιτείται η προβλεπόμενη διαδικασία για να επιτευχθεί ακύρωση ή διαγραφή.
Τέλος, όταν η υπόθεση περιλαμβάνει ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα, η εξέλιξή της δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν η Εφορία μπορεί πλέον να επιβάλει φόρους.
Η παραγραφή, συνεπώς, βάζει όρια στους καθυστερημένους φορολογικούς καταλογισμούς, αλλά δεν αποτελεί γενική διαγραφή χρεών ούτε αυτόματη ποινική αμνηστία.
EleftherosTypos.gr
