.jpg)
Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα μελέτη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), η οποία καταγράφει υψηλά επίπεδα συμπτωμάτων εθισμού, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.
Τα ευρήματα είναι ενδεικτικά της έκτασης του φαινομένου: το 40,4% των συμμετεχόντων στη μελέτη ανήκει στην ομάδα υψηλού κινδύνου εμφάνισης εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ ειδικά για το TikTok το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 11,3%.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα για τη Generation Z, καθώς περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες αυτής της ηλικιακής ομάδας εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο εθισμού στα social media.
Στο «κόκκινο» η Generation Z – Τα ποσοστά ανά ηλικιακή ομάδα
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, με τη συμμετοχή 1.033 χρηστών του TikTok.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 56,3% της Generation Z ανήκει στην ομάδα υψηλού κινδύνου εμφάνισης εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλότερο στους millennials, όπου διαμορφώνεται στο 29,21%, ενώ στην Generation X περιορίζεται στο 10,3%.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για το TikTok, με το 19,5% της Generation Z να εμφανίζει υψηλό κίνδυνο εθισμού. Στους millennials το ποσοστό ανέρχεται μόλις στο 3,1%, ενώ στην Generation X δεν καταγράφηκε κανένα άτομο στην ομάδα υψηλού κινδύνου.
Στη μελέτη, η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν τα 31,1 έτη, με το 53,6% να ανήκει στη Generation Z, το 28,6% στους millennials και το 17,8% στην Generation X.
Πόσες ώρες περνούν καθημερινά στα social media
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για τον χρόνο που αφιερώνουν οι χρήστες στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Ο μέσος ημερήσιος χρόνος χρήσης του TikTok ανέρχεται σε 1,8 ώρες. Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των γενεών είναι σημαντικές: η Generation Z περνά κατά μέσο όρο 2,4 ώρες καθημερινά στην πλατφόρμα, οι millennials 1,3 ώρες και η Generation X μόλις 0,8 ώρες.
Όταν συνυπολογίζονται όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο ημερήσιος χρόνος χρήσης αυξάνεται στις 3,3 ώρες. Η Generation Z βρίσκεται και πάλι στην πρώτη θέση με τέσσερις ώρες καθημερινής χρήσης, έναντι 2,9 ωρών για τους millennials και 2,1 ωρών για την Generation X.
Ενδεικτικό της διείσδυσης των πλατφορμών στην καθημερινότητα είναι ότι το 92,9% των συμμετεχόντων διαθέτει τουλάχιστον δύο ενεργούς λογαριασμούς στα social media, ενώ οι μισοί έχουν τουλάχιστον τέσσερις.
Η σύνδεση με τη μοναξιά, την αναβλητικότητα και την αυτοεκτίμηση
Πέρα από την καταγραφή των επιπέδων προβληματικής χρήσης, η ελληνική μελέτη διερεύνησε και τη σχέση του εθισμού στο TikTok με τρεις σημαντικές ψυχοκοινωνικές παραμέτρους: τη μοναξιά, την αναβλητικότητα και την αυτοεκτίμηση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα προβληματικής χρήσης του TikTok τόσο εντονότερη είναι η αναβλητικότητα και το αίσθημα μοναξιάς, ενώ παράλληλα καταγράφονται χαμηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης.
Μάλιστα, η σχέση ανάμεσα στην προβληματική χρήση και την αναβλητικότητα εμφανίστηκε ισχυρότερη στις γυναίκες και στη Generation Z. Αντίστοιχα, η σύνδεση με τη μοναξιά ήταν εντονότερη στους άνδρες και στην Generation X, ενώ η αρνητική σχέση με την αυτοεκτίμηση ήταν ισχυρότερη στους άνδρες και στη Generation Z.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το 59% των ατόμων με υψηλό επίπεδο εθισμού στο TikTok εμφάνιζε ταυτόχρονα πολύ έντονη αναβλητικότητα στις εργασίες του. Το αντίστοιχο ποσοστό για όσους ανήκαν στην ομάδα υψηλού κινδύνου εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνολικά ήταν 30,2%.
Στη Generation Z τα ποσοστά ήταν ακόμη υψηλότερα: το 63,9% όσων εμφάνιζαν υψηλό επίπεδο εθισμού στο TikTok ήταν ταυτόχρονα πάρα πολύ αναβλητικοί στις υποχρεώσεις τους.
Το πρώτο εργαλείο μέτρησης εθισμού στο TikTok
Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η μεθοδολογία της έρευνας. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν την TikTok Addiction Scale, μια κλίμακα 15 ερωτήσεων που δημιουργήθηκε πρόσφατα και αποτελεί το πρώτο διεθνώς εργαλείο ειδικά σχεδιασμένο για τη μέτρηση του εθισμού στο TikTok.
Η συμπλήρωσή της απαιτεί περίπου τρία έως τέσσερα λεπτά, ενώ τόσο η ελληνική όσο και η αγγλική έκδοση είναι διαθέσιμες δωρεάν στο διαδίκτυο, δίνοντας τη δυνατότητα στους χρήστες να αξιολογήσουν το επίπεδο προβληματικής χρήσης της πλατφόρμας.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον αναπληρωτή καθηγητή Πέτρο Γαλάνη, την καθηγήτρια Ευμορφία Κούκια, την επίκουρη καθηγήτρια Πολυξένη Μαγγούλια, τον επίκουρο καθηγητή Ιωάννη Μωύσογλου, τον επίκουρο καθηγητή Παρίση Γάλλο και τις υποψήφιες διδάκτορες Αγλαΐα Κατσιρούμπα και Ζωή Κατσιρούμπα.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education», με τους ερευνητές να υπογραμμίζουν τη σημασία της συνετής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα του TikTok, καθώς η δημοφιλία τους συνεχίζει να αυξάνεται.
flash.gr
